स्थान: बीड
बीडमध्ये शीतपेय कारखान्यावर FDA ची कारवाई ही दिवाळीच्या काळात अन्नपदार्थांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आणणारी घटना ठरली आहे. सणासुदीच्या दिवसांत मिठाई, नमकीन, मसाले आणि शीतपेयांची मागणी वाढते. अशा वेळी ग्राहकांना सुरक्षित आणि दर्जेदार अन्नपदार्थ मिळावेत, यासाठी अन्न व औषध प्रशासनाकडून तपासणी आणि नियमभंग करणाऱ्या व्यावसायिकांवर कारवाई केली जात आहे. बीड शहरातील झीम झीम कॉलनी येथील मे. झम झम फूड प्रॉडक्ट्स या शीतपेय उत्पादक कारखान्यावर टाकलेल्या छाप्यात १ लाख ८६ हजार ४२८ रुपये किमतीचा साठा जप्त करण्यात आला असून, कारखान्याचा उत्पादन परवाना निलंबित करण्यात आला आहे.
कारखान्यात तपासणीदरम्यान आढळल्या त्रुटी
अन्न व औषध प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार, अन्न व्यवसाय चालक मोमीन शोएबुर्रहमान अतिबुर्रहमान यांच्या कारखान्याची तपासणी करण्यात आली. या तपासणीत स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षेशी संबंधित अनेक त्रुटी आढळल्याचे सांगण्यात आले आहे.
कारखान्यात उत्पादनासाठी वापरण्यात येणाऱ्या पाण्याची गुणवत्ता तपासण्यात आली नव्हती. अन्नपदार्थांच्या उत्पादन प्रक्रियेत वापरल्या जाणाऱ्या पाण्याची सुरक्षितता महत्त्वाची असते. पाण्याची नियमित गुणवत्ता तपासणी न झाल्यास उत्पादनाच्या सुरक्षिततेबाबत प्रश्न निर्माण होऊ शकतात.
याशिवाय, कीटक आणि जंतूंचा प्रवेश रोखण्यासाठी खिडक्यांना संरक्षक जाळ्या नसल्याचे तपासणीत समोर आले. रासायनिक स्वच्छता द्रव्ये खाद्यपदार्थांच्या जवळ असुरक्षित पद्धतीने ठेवण्यात आल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे. अशा त्रुटींमुळे उत्पादन परिसरातील स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षेच्या नियमांचे पालन किती काटेकोरपणे केले जात आहे, याबाबत चिंता व्यक्त होत आहे.
तपासणीत केवळ ४२ गुण
उपलब्ध माहितीनुसार, तपासणीदरम्यान एकूण ८८ गुणांपैकी कारखान्याला ४२ गुण मिळाले. या गुणांकनामुळे कारखान्यातील स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षा व्यवस्थेतील त्रुटींचा मुद्दा पुढे आला आहे. मात्र, गुणांकनाची संपूर्ण श्रेणी आणि तपासणीतील सर्व निकष उपलब्ध नसल्याने या गुणांचे स्वतंत्र तांत्रिक मूल्यमापन करणे शक्य नाही.
या कारवाईत १ लाख ८६ हजार ४२८ रुपये किमतीचा साठा जप्त करण्यात आला. तसेच उत्पादन परवाना निलंबित करण्यात आला आहे. जप्त केलेल्या साठ्याचे नेमके स्वरूप, त्यातील प्रत्येक उत्पादनाची स्थिती आणि पुढील तपासणीचा तपशील उपलब्ध माहितीत नमूद नाही. त्यामुळे जप्त केलेला संपूर्ण साठा दूषित असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही.
दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर तपासणी मोहीम
अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंडे यांच्या आदेशानुसार बीडमध्ये यापूर्वी पाबळे नमकीन, हॉटेल मामा काठीयावाडी आणि मे. गोरे बंधू मसाले या प्रतिष्ठानांवरही कारवाई करण्यात आल्याचे वृत्तात नमूद आहे. त्यानंतर झम झम फूड प्रॉडक्ट्सवर कारवाई करण्यात आली. या घटनांमुळे सणासुदीच्या काळात अन्नपदार्थांची निर्मिती, साठवणूक आणि विक्री यावर देखरेख ठेवण्याचे महत्त्व अधोरेखित झाले आहे.
दिवाळीच्या काळात वाढलेली मागणी लक्षात घेता उत्पादक आणि विक्रेत्यांनी स्वच्छता, सुरक्षित पाणी, कीटकप्रतिबंधक उपाय आणि रसायनांची सुरक्षित साठवण यासारख्या मूलभूत नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे. अन्नसुरक्षेची जबाबदारी केवळ तपासणी यंत्रणेची नसून, उत्पादन करणाऱ्या प्रत्येक व्यावसायिकाचीही आहे.
ग्राहकांच्या सुरक्षिततेसाठी सातत्यपूर्ण देखरेख आवश्यक
अन्न व औषध प्रशासनाची कारवाई नियमांचे पालन सुनिश्चित करण्यासाठी महत्त्वाची असली, तरी अशा तपासण्या केवळ सणासुदीपुरत्या मर्यादित राहू नयेत. नियमित तपासणी, त्रुटी दूर करण्यासाठी आवश्यक निर्देश आणि नियमांचे उल्लंघन झाल्यास कायद्यानुसार पुढील कार्यवाही यांमुळे अन्नसुरक्षेची यंत्रणा अधिक परिणामकारक ठरू शकते.
ग्राहकांनीही पॅकबंद शीतपेये आणि इतर खाद्यपदार्थ खरेदी करताना उत्पादनाची मुदत, पॅकेजिंगची स्थिती आणि लेबलवरील माहिती तपासावी. बीडमधील या कारवाईनंतर संबंधित कारखान्याच्या त्रुटी दूर करण्याबाबत आणि पुढील प्रशासकीय कार्यवाहीबाबत अधिकृत माहिती समोर येणे महत्त्वाचे ठरेल. सणाचा आनंद सुरक्षित राहण्यासाठी अन्नपदार्थांच्या गुणवत्तेबाबत उत्पादक, प्रशासन आणि ग्राहक या तिन्ही स्तरांवर दक्षता आवश्यक आहे.