स्थान: भंडारा
भंडारा : जिल्ह्यात यंदा पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने शेती आणि जलसाठ्यांवर त्याचा परिणाम जाणवू लागला आहे. आगामी रब्बी आणि उन्हाळी हंगामात संभाव्य पाणीटंचाईचा सामना करावा लागू नये, यासाठी शेतकऱ्यांनी आतापासूनच पीक नियोजनात बदल करणे आवश्यक आहे. धान पिकाच्या मागे न लागता कमी पाण्यात येणाऱ्या मोहरी, हरभरा, मसूर आणि जवस यांसारख्या पर्यायी पिकांना प्राधान्य द्यावे, असे आवाहन जिल्हाधिकारी सावन कुमार यांनी केले.
जिल्ह्यातील संभाव्य पाणीटंचाई, चारा टंचाई आणि शेतीसाठी आवश्यक पाण्याची उपलब्धता यांचा आढावा घेण्यासाठी जिल्हाधिकारी कार्यालयात जिल्हास्तरीय समितीची बैठक आयोजित करण्यात आली होती. या बैठकीत जिल्हाधिकारी सावन कुमार यांनी टंचाईच्या काळात राबविण्यात येणाऱ्या उपाययोजनांचा आढावा घेतला. संबंधित विभागांनी आगामी परिस्थितीचा विचार करून आतापासूनच आवश्यक नियोजन करावे, असे निर्देश त्यांनी दिले.
पावसातील तुटीचा धान उत्पादनाला फटका
ऑगस्ट ते सप्टेंबर या कालावधीत पावसाचे प्रमाण कमी झाल्याने जिल्ह्यातील धान पिकाच्या उत्पादनावर विपरीत परिणाम झाला आहे. भंडारा जिल्ह्यात धान हे प्रमुख पीक असल्याने पावसातील तूट आणि सिंचनासाठी उपलब्ध असलेले पाणी यांचा विचार करून पीक पद्धतीत बदल करणे आवश्यक असल्याचे बैठकीत नमूद करण्यात आले.
आगामी हंगामात कोणते पीक घ्यायचे, याचा निर्णय घेताना उपलब्ध पाण्याचा प्राधान्याने विचार करावा. ज्या भागात सिंचनाची सुविधा आहे, तेथील शेतकऱ्यांनीही पाण्याचा काटकसरीने वापर करावा. तर सिंचनाची कोणतीही सुविधा नसलेल्या शेतकऱ्यांना कमी पाण्यात येणाऱ्या पर्यायी पिकांबाबत कृषी विभागाने मार्गदर्शन करावे, असे जिल्हाधिकाऱ्यांनी सांगितले.
गावनिहाय पाणी उपलब्धतेचा आढावा
प्रत्येक ग्रामपंचायतीनुसार पाण्याची उपलब्धता आणि पाणी बचतीच्या उपाययोजनांचा सविस्तर आढावा घेण्याच्या सूचना बैठकीत देण्यात आल्या. ज्या भागात पाणीटंचाईची शक्यता आहे, तेथे पिकांच्या सिंचनासाठी नियमावली तयार करून उपलब्ध पाण्याचा नियोजनबद्ध वापर करावा, असे निर्देश देण्यात आले.
तहसीलदार आणि ग्रामसेवकांनी गावोगावी जाऊन शेतकऱ्यांसोबत बैठका घ्याव्यात. संभाव्य पाणीटंचाईची वस्तुस्थिती शेतकऱ्यांना समजावून सांगून आगामी रब्बी आणि उन्हाळी हंगामासाठी योग्य पीक नियोजन करण्याबाबत मार्गदर्शन करावे, असेही जिल्हाधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले.
मोहरीच्या बियाण्याचे २,२१५ शेतकऱ्यांना वाटप
कमी पाण्यात येणाऱ्या पिकांची लागवड वाढविण्यासाठी कृषी विभागाकडून प्रयत्न सुरू आहेत. मागील हंगामात २ हजार २१५ शेतकऱ्यांना प्रत्येकी एक एकर क्षेत्रासाठी एकूण २ हजार २१५ क्विंटल मोहरीच्या बियाण्याचे वाटप करण्यात आले होते. याशिवाय हरभरा, मसूर आणि मोहरीचे बियाणे उपलब्ध करून देण्यात आले असून, काही प्रमाणात ज्वारीच्या बियाण्याचेही वितरण करण्यात आले आहे.
पाणीटंचाईच्या काळात नागरिक आणि शेतकऱ्यांना आवश्यक पाणी उपलब्ध व्हावे, यासाठी विशेष नळ दुरुस्तीची कामे तसेच नवीन विहिरींच्या अधिग्रहणाची कामे हाती घेण्यात आली आहेत. विशेष दुरुस्ती आणि पूरक नळ योजनांची कामेही प्रस्तावित असल्याची माहिती बैठकीत देण्यात आली.
विभागांनी समन्वयाने काम करण्याचे निर्देश
टंचाई निवारणाच्या उपाययोजनांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी सर्व संबंधित विभागांनी समन्वयाने काम करावे, असे निर्देश जिल्हाधिकाऱ्यांनी दिले. शेतकऱ्यांच्या अडचणींचा आढावा घेऊन अनुदान आणि इतर शासकीय योजनांबाबत आवश्यक कार्यवाही करावी. तसेच तालुकास्तरीय समितीने यासंदर्भातील अहवाल सादर करावा, असेही त्यांनी सांगितले.
या बैठकीला निवासी उपजिल्हाधिकारी मनोहर चव्हाण, जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन अधिकारी अभिषेक नामदास, पाणीपुरवठा विभागाचे कार्यकारी अभियंता हितेश खोब्रागडे, कृषी अधिकारी आणि जिल्ह्यातील सर्व तहसीलदार उपस्थित होते.
पावसातील तूट आणि मर्यादित जलसाठ्यांच्या पार्श्वभूमीवर यंदाचा आगामी हंगाम शेतकऱ्यांसाठी नियोजनाची कसोटी ठरणार आहे. त्यामुळे उपलब्ध पाण्याचा विचार करून योग्य पिकांची निवड करणे, पाणी बचतीच्या उपाययोजना राबविणे आणि कृषी विभागाच्या मार्गदर्शनाचा लाभ घेणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.