स्थान: अर्जुनी मोरगाव
अर्जुनी मोरगाव : ग्रामीण महाराष्ट्रातील मंडई ही केवळ मनोरंजनाची परंपरा नसून लोककला, सामाजिक प्रबोधन आणि सामाजिक सलोखा जपणारे महत्त्वाचे सांस्कृतिक व्यासपीठ आहे. दिवाळी पाडवा आणि भाऊबीजेनंतर सुरू होणाऱ्या मंडईच्या हंगामात गावोगावी कव्वाली, नाटक, लावणी आणि विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांची मेजवानी पाहायला मिळते. अर्जुनी मोरगाव तालुक्यातील बोंडगावदेवी येथेही मंडईनिमित्त विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. लोककलेच्या माध्यमातून प्रेम, बंधुभाव आणि राष्ट्रीय एकात्मतेची भावना अधिक दृढ होते, असे प्रतिपादन जिल्हा परिषद अध्यक्ष लायकराम भेंडारकर यांनी केले.
बोंडगावदेवी हे गाव गंगा-जमुना मातेच्या वास्तव्यामुळे प्रसिद्ध आहे. जमुना मातेच्या कृपेने गावात सुख-शांती नांदते आणि राष्ट्रीय एकात्मतेची भावना वृद्धिंगत होते, अशी ग्रामस्थांची श्रद्धा आहे. याच सांस्कृतिक आणि धार्मिक वातावरणात भाऊबीजेपासून मंडईच्या कार्यक्रमांना सुरुवात होते. गुरुवारी आयोजित कव्वाली आणि नाटकाच्या कार्यक्रमात भेंडारकर बोलत होते.
लोककलेतून सामाजिक प्रबोधन
मंडईच्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील नागरिकांना पारंपरिक लोककलांचा आनंद घेण्याची संधी मिळते. स्थानिक कलावंतांना आपली कला सादर करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध होते. कव्वाली, नाटक आणि लावणी यांसारख्या कलाप्रकारांतून मनोरंजनासोबतच सामाजिक प्रश्नांवर भाष्य केले जाते. त्यामुळे अशा कार्यक्रमांचे सांस्कृतिक महत्त्व अधिक असल्याचे भेंडारकर यांनी नमूद केले.
मंडईमुळे गावातील नातेसंबंध अधिक दृढ होतात. नातेवाईक, मित्रमंडळी आणि ग्रामस्थ एकत्र येत असल्याने सामाजिक संवादाला चालना मिळते. विविध समाजघटकांच्या सहभागातून एकोपा आणि बंधुभावाची भावना वाढीस लागते, असेही त्यांनी सांगितले.
पाच ठिकाणी सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन
बोंडगावदेवी येथील मंडईनिमित्त विविध मंडळांच्या वतीने एकूण पाच कार्यक्रम आयोजित करण्यात आले होते. बौद्ध समाज आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्मारक समितीच्या वतीने दोन ठिकाणी दुय्यम कव्वालीचे आयोजन करण्यात आले. नवयुवक किसान सांस्कृतिक मंडळाने सामाजिक नाटक सादर केले. सर्वधर्म समभाव मंडळ आणि सरफरोश मंडळाच्या वतीने प्रत्येकी एका ठिकाणी सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला.
या पाचही कार्यक्रमांचे उद्घाटन जिल्हा परिषद अध्यक्ष लायकराम भेंडारकर आणि आमदार राजकुमार बडोले यांच्या हस्ते करण्यात आले. कार्यक्रमांना विविध क्षेत्रांतील मान्यवर आणि ग्रामस्थ उपस्थित होते.
कव्वालीतून डॉ. आंबेडकरांच्या विचारांचा जागर
यावेळी आमदार राजकुमार बडोले यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांचे महत्त्व अधोरेखित केले. कव्वालीच्या गायनातून बाबासाहेबांचे विचार थेट सामान्य जनतेच्या अंतर्मनापर्यंत पोहोचतात. या विचारांमुळे वैचारिक क्रांतीला चालना मिळते आणि अन्यायाविरुद्ध आवाज उठविण्याची नवी उमेद निर्माण होते, असे त्यांनी सांगितले.
मंडईसारख्या सांस्कृतिक व्यासपीठावरून सामाजिक समता, बंधुभाव आणि परिवर्तनवादी विचार जनतेपर्यंत पोहोचण्यास मदत होते, हा संदेश त्यांच्या मार्गदर्शनातून अधोरेखित झाला.
शेतकऱ्यांना बोनस आणि प्रोत्साहन राशीची ग्वाही
कार्यक्रमादरम्यान आमदार राजकुमार बडोले यांनी तालुक्यातील शेतकरी बांधवांना बोनस आणि प्रोत्साहन राशी लवकरच मिळणार असल्याची ग्वाही दिली. त्यामुळे सांस्कृतिक कार्यक्रमांसोबतच शेतकऱ्यांच्या आर्थिक प्रश्नांचाही उल्लेख या व्यासपीठावर झाला.
कार्यक्रमाला जिल्हा परिषद सदस्य रचना गहाणे, भाजपाचे ज्येष्ठ नेते डॉ. गजानन डोंगरवार, बाजार समितीचे उपसभापती अनिल दहिवले, पंचायत समितीचे उपसभापती संदीप कापगते, माजी जिल्हा परिषद अध्यक्ष चंद्रशेखर ठवरे, चामेश्वर गहाणे, प्रकाश टेंभुर्णे, माजी सरपंच प्रतिमा बोरकर, ललेश्वर शिवणकर, डॉ. श्यामकांत नेवारे, नरेश परशुरामकर, प्रमोद पाऊलझगडे, प्राचार्य मिलिंद रामटेके, अरुण शुक्ला, रविशंकर रंगारी, योगेश रामटेके आणि धनपाल घुटके उपस्थित होते.
बोंडगावदेवीतील मंडईने पारंपरिक लोककलेला व्यासपीठ देण्याबरोबरच सामाजिक सलोखा आणि वैचारिक प्रबोधनाचा संदेश दिला. ग्रामीण भागातील अशा सांस्कृतिक परंपरा जपल्यास स्थानिक कलावंतांना प्रोत्साहन मिळण्यासोबतच समाजातील विविध घटकांमधील एकात्मतेचे बंधही अधिक मजबूत होऊ शकतात.

