स्थान: नागपूर
दिवाळीचा सण म्हणजे आनंद, आपुलकी आणि माणुसकीचा उत्सव. मात्र, राजकीय नेत्यांच्या भेटीगाठींमध्येही माणसांच्या भावनांचा आदर कसा राखता येतो, याचा प्रत्यय महसूलमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांच्या कृतीतून आला. शेतकरी कुटुंबासोबत दिवाळी साजरी करण्यासाठी नागपूर जिल्ह्यातील लोहारी सावंगा येथे गेलेल्या बावनकुळे यांना रात्रीच्या जेवणासाठी उशीर झाला. कार्यकर्त्यांनी दुसऱ्या घरी जेवण करण्याचा सल्ला दिला. मात्र, ज्या शेतकऱ्याने आपल्याला राहण्यासाठी घर दिले, त्याच्याच घरी जेवणार, अशी ठाम भूमिका त्यांनी घेतली. त्यांच्या या निर्णयाची सध्या चर्चा होत आहे.
मुख्यमंत्र्यांचा शेतकरी कुटुंबासोबत दिवाळीचा संकल्प
राज्यातील दुष्काळी परिस्थिती आणि शेतकऱ्यांच्या अडचणी लक्षात घेऊन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी यंदाची दिवाळी शेतकरी कुटुंबांसोबत साजरी करण्याचा निर्णय घेतला. राज्यातील प्रत्येक मंत्र्याने शेतकऱ्यांच्या घरी जाऊन त्यांच्यासोबत सण साजरा करावा, असा सल्लाही त्यांनी दिला होता. या उपक्रमातून शेतकऱ्यांशी थेट संवाद साधण्याचा आणि त्यांच्या अडचणी समजून घेण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी नागपूर जिल्ह्यातील लोहारी सावंगा गावात रामभाऊ बालपांडे या शेतकऱ्याच्या घरी मुक्काम केला. त्यांच्या कुटुंबासोबत दिवाळी साजरी करत मुख्यमंत्र्यांनी त्यांच्याच घरी भोजनही केले. मुख्यमंत्र्यांच्या या उपक्रमात महसूलमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनीही सहभाग घेतला.
बावनकुळेंचा शेतकरी कुटुंबाच्या स्वाभिमानाला मान
चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी लोहारी सावंगा येथील नंदुजी लोहे यांच्या घरी मुक्काम केला होता. दिवाळीच्या निमित्ताने त्यांनी या शेतकरी कुटुंबासोबत वेळ घालवला. रात्रीच्या जेवणानंतर मुख्यमंत्री आणि महसूलमंत्री गावातील इतर शेतकऱ्यांशी संवाद साधणार होते. त्यानुसार मुख्यमंत्र्यांचे जेवण आटोपल्यानंतर संवाद कार्यक्रमाची वेळ झाली. मात्र, बावनकुळे यांचे जेवण अद्याप झाले नव्हते.
जेवणाला उशीर झाल्याने कार्यकर्त्यांनी त्यांना दुसऱ्या घरात जाऊन भोजन करण्याचा सल्ला दिला. कार्यक्रमाला उशीर होऊ नये, या दृष्टीने हा पर्याय सुचवण्यात आला होता. मात्र, बावनकुळे यांनी तो स्वीकारला नाही.
‘ज्यांनी मला राहायला जागा दिली, त्यांच्याच घरी जेवणार’
ज्या शेतकऱ्याने आपल्याला इतक्या आत्मीयतेने घरी राहण्यासाठी जागा दिली, त्याच्याच घरी जेवण करणार, अशी भूमिका चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी घेतली. केवळ जेवणाला उशीर झाला म्हणून दुसऱ्या घरात जाऊन भोजन करणे योग्य ठरणार नाही, असे त्यांना वाटले. ज्या कुटुंबाने आपल्यासाठी आदरातिथ्य केले, त्यांच्या प्रेमाला आणि स्वाभिमानाला ठेच पोहोचू नये, याची त्यांनी काळजी घेतली.
या प्रसंगातून शेतकरी कुटुंबाच्या भावना आणि पाहुणचाराचे महत्त्व अधोरेखित झाले. एखाद्या व्यक्तीला आपल्या घरी मुक्कामासाठी बोलावणे, त्याची व्यवस्था करणे आणि त्याच्यासाठी जेवण तयार करणे, ही त्या कुटुंबासाठी आपुलकीची बाब असते. अशा वेळी केवळ वेळेच्या नियोजनासाठी दुसरा पर्याय निवडण्यापेक्षा त्या कुटुंबाच्या भावनांचा विचार करणे महत्त्वाचे ठरते.
शेतकऱ्यांशी संवादाबरोबर माणुसकीची जपणूक
मुख्यमंत्री आणि मंत्र्यांनी शेतकऱ्यांसोबत दिवाळी साजरी करण्याचा उपक्रम सुरू केला असताना लोहारी सावंगा येथील हा प्रसंग विशेष लक्षवेधी ठरला आहे. शेतकऱ्यांच्या घरी मुक्काम करणे, त्यांच्यासोबत भोजन करणे आणि त्यांच्या अडचणी ऐकणे या कृतींमधून लोकप्रतिनिधी आणि सामान्य नागरिक यांच्यातील अंतर कमी करण्याचा प्रयत्न दिसतो.
मात्र, अशा उपक्रमांचे महत्त्व केवळ भेटीगाठी किंवा सण साजरा करण्यापुरते मर्यादित राहू नये. शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवर ठोस निर्णय आणि मदतीचा पाठपुरावा होणेही तितकेच आवश्यक आहे. बावनकुळे यांनी दाखवलेला शेतकरी कुटुंबाच्या स्वाभिमानाचा आदर हा या भेटीतील मानवी पैलू ठरला. राजकारणाच्या पलीकडे जाऊन माणसांच्या भावनांना महत्त्व दिले, तरच अशा भेटींमधून खऱ्या अर्थाने आपुलकीचे नाते निर्माण होऊ शकते.