स्थान: महाराष्ट्र
महाराष्ट्र विधान परिषद निवडणूक निकाल २०२६ अखेर स्पष्ट झाले असून, तीन पदवीधर आणि दोन शिक्षक मतदारसंघांतील पाच जागांचे चित्र समोर आले आहे. या निवडणुकीत महाविकास आघाडीने तीन जागांवर, तर महायुतीने दोन जागांवर विजय मिळवला. पदवीधर मतदारसंघांतील तिन्ही जागा विरोधकांच्या खात्यात गेल्या, तर शिक्षक मतदारसंघांत भाजप आणि शिवसेना शिंदे गटाने विजय मिळवला. दीर्घकाळ चाललेल्या मतमोजणीनंतर गुरुवारी, २९ ऑक्टोबर रोजी निकालांचे चित्र स्पष्ट झाले.
पदवीधर मतदारसंघांत महाविकास आघाडीचे यश
पुणे पदवीधर मतदारसंघात राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाच्या हर्षदा देशमुख-जाधव यांनी भाजपच्या स्मिता जाधव यांचा पराभव केला. हर्षदा देशमुख-जाधव यांना १ लाख १३ हजार ८४० मते, तर स्मिता जाधव यांना १ लाख ३ हजार ९१२ मते मिळाली. या निकालामुळे पुणे पदवीधर मतदारसंघातील जागा शरद पवार गटाने कायम राखली.
छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर मतदारसंघात राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाचे प्रतापसिंह पाटील यांनी विजय मिळवला. त्यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेस अजित पवार गटाचे विद्यमान आमदार सतीश चव्हाण यांना पराभूत केले. या लढतीकडे विशेष लक्ष होते, कारण सतीश चव्हाण यापूर्वी या मतदारसंघातून सलग तीन वेळा निवडून आले होते. या वेळी मतदारांनी वेगळा कौल दिला.
नागपूर पदवीधर मतदारसंघात काँग्रेसचे अभिजित वंजारी यांनी भाजपचे सुधाकर कोहळे यांच्यावर विजय मिळवला. उपलब्ध वृत्तांनुसार, वंजारी यांना ६७ हजार २३१ मते, तर कोहळे यांना ६३ हजार ९६० मते मिळाली. दुसऱ्या पसंतीच्या मतांच्या मोजणीनंतर निकाल स्पष्ट झाला. त्यामुळे नागपूरची जागा काँग्रेसने कायम राखली.
शिक्षक मतदारसंघांत महायुतीला दोन जागा
पुणे शिक्षक मतदारसंघात भाजपचे कौस्तुभ गावडे विजयी झाले. त्यांनी शिवसेना शिंदे गटाचा पाठिंबा असलेल्या सचिन सानप यांच्यासह इतर उमेदवारांना मागे टाकले. शिक्षकांचे प्रश्न, शैक्षणिक संस्थांमधील अडचणी आणि शिक्षकांच्या प्रलंबित मागण्या यांसारखे मुद्दे या निवडणुकीत महत्त्वाचे ठरले होते. गावडे यांनी विजयाचे श्रेय शिक्षक समुदायाला दिल्याचे वृत्त आहे.
अमरावती विभाग शिक्षक मतदारसंघात शिवसेना शिंदे गटाचे विद्यमान आमदार किरण सरनाईक यांनी काँग्रेसच्या प्रा. आदिती पोहरे यांचा पराभव केला. सरनाईक यांनी पुन्हा विजय मिळवत हा मतदारसंघ कायम राखला. या निकालामुळे शिक्षक मतदारसंघांतील दोन्ही जागा महायुतीकडे गेल्या.
मतमोजणीला विलंब का झाला?
या निवडणुकीतील मतमोजणीला अपेक्षेपेक्षा अधिक वेळ लागला. पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुकीत पसंतीक्रमानुसार मतदान होत असल्याने केवळ पहिल्या पसंतीच्या मतांवर निकाल निश्चित झाला नाही. विजयी कोटा पूर्ण करण्यासाठी दुसऱ्या आणि काही ठिकाणी पुढील पसंतीच्या मतांची मोजणी करावी लागली. त्यामुळे मतमोजणीची प्रक्रिया लांबली.
या निवडणुकीचे राजकीय महत्त्व केवळ पाच जागांपुरते मर्यादित नाही. पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांतील निकालातून या विशिष्ट मतदारवर्गांमधील पक्षांची संघटनात्मक ताकद, स्थानिक प्रश्न आणि उमेदवारांविषयीचा प्रतिसाद समोर येतो. मात्र, या निकालांवरून संपूर्ण राज्यातील मतदारांचा कल निश्चित झाला, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही, कारण या निवडणुकांतील मतदारवर्ग आणि मतदानाची पद्धत विधानसभा निवडणुकीपेक्षा वेगळी आहे.
एकूण निकालात महाविकास आघाडीने पदवीधर मतदारसंघांतील तिन्ही जागा जिंकल्या, तर महायुतीने शिक्षक मतदारसंघांतील दोन्ही जागा मिळवल्या. या निकालानंतर संबंधित पक्षांना आपल्या उमेदवारांची निवड, स्थानिक संघटनात्मक काम आणि मतदारांच्या अपेक्षांचा आढावा घ्यावा लागेल. शिक्षक आणि पदवीधरांच्या प्रश्नांवर निवडून आलेले प्रतिनिधी किती प्रभावीपणे काम करतात, यावर त्यांच्या विजयाचे दीर्घकालीन महत्त्व ठरेल.