स्थान: नागपूर
नागपूर, दि. २८ ऑक्टोबर : नागपूर विभाग पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीची मतमोजणी सुरू असतानाच काँग्रेस कार्यकर्त्यांनी अभिजीत वंजारी यांच्या विजयाचा जल्लोष सुरू केला. मात्र, त्यावेळी निवडणुकीचा अधिकृत निकाल जाहीर होणे बाकी होते. पहिल्या पसंतीच्या मतांमध्ये आघाडीचे चित्र बदलत राहिल्याने आणि दुसऱ्या पसंतीच्या मतमोजणीमुळे निकालाचे गणित बदलण्याची शक्यता निर्माण झाल्याने मतमोजणी केंद्राबाहेर राजकीय वातावरण तापले होते.
पहिल्या फेरीतील आघाडी, दुसऱ्या फेरीत चित्र बदलले
मतमोजणीच्या पहिल्या टप्प्यात काँग्रेसचे अभिजीत वंजारी यांनी भाजपचे सुधाकर कोहळे यांच्यावर ९२७ मतांची आघाडी घेतली होती. मात्र, दुसऱ्या फेरीअखेर कोहळे यांनी ६० हजार ९२४ मते मिळवत वंजारी यांच्या ५६ हजार ६३० मतांपेक्षा ४ हजार २९४ मतांची आघाडी घेतली. अपक्ष उमेदवार नितेश कराळे यांना या टप्प्यात २४ हजार २४९ मते मिळाली होती. त्यामुळे पहिल्या पसंतीच्या मतांनुसार कोहळे आघाडीवर असले तरी विजय निश्चित झाला नव्हता. <Cite refs={["turn964342search2","turn964342search9"]}/>
विजयासाठी आवश्यक असलेला ७५ हजार ४३८ मतांचा कोटा कोणत्याही उमेदवाराला पूर्ण करता आला नाही. त्यामुळे निवडणूक प्रक्रियेनुसार दुसऱ्या पसंतीच्या मतांची मोजणी आणि उमेदवारांच्या बाद फेऱ्या सुरू झाल्या. याच प्रक्रियेत नितेश कराळे यांच्या मतांचा निकालावर महत्त्वपूर्ण परिणाम झाला.
कराळे यांच्या मतांचे हस्तांतरण निर्णायक
उपलब्ध मतमोजणीच्या वृत्तानुसार, नितेश कराळे यांच्या मतदारांनी दिलेल्या दुसऱ्या पसंतीच्या मतांपैकी ८ हजार ७२७ मते वंजारी यांना, तर २ हजार २२६ मते कोहळे यांना हस्तांतरित झाली. त्यामुळे सुरुवातीला आघाडीवर असलेल्या कोहळे यांचे गणित बदलले आणि वंजारी यांना अंतिम मतमोजणीत आघाडी मिळाली. <Cite refs={["turn964342news12","turn964342news14"]}/>
अखेर २९ ऑक्टोबर रोजी पहाटे अधिकृत निकाल जाहीर झाला. अभिजीत वंजारी यांना एकूण ६७ हजार २३१ मते मिळाली, तर सुधाकर कोहळे यांना ६३ हजार ९६० मते मिळाली. वंजारी यांनी ३ हजार २७१ मतांनी विजय मिळवला. हा निकाल पहिल्या पसंतीच्या आघाडीपेक्षा पसंतीक्रमाच्या मतमोजणीचे महत्त्व अधोरेखित करणारा ठरला. <Cite refs={["turn964342search0","turn964342search1"]}/>
दोन्ही उमेदवारांकडून मतमोजणीच्या गणितावर प्रतिक्रिया
मतमोजणीदरम्यान कोहळे यांनी अवैध ठरलेल्या मतांचा आणि कराळे यांच्या मतांच्या हस्तांतरणाचा फटका बसल्याची भूमिका मांडल्याचे वृत्तात नमूद आहे. दुसरीकडे, अभिजीत वंजारी यांनी गेल्या सहा वर्षांत केलेले काम, पक्षासह विविध संघटनांचे सहकार्य आणि दुसऱ्या पसंतीच्या मतांसाठी आखलेली रणनीती विजयासाठी महत्त्वाची ठरल्याचे प्रसारमाध्यमांशी बोलताना सांगितले.
या निवडणुकीत पसंतीक्रम पद्धतीचा प्रभाव स्पष्टपणे दिसून आला. पहिल्या पसंतीत आघाडी मिळवणे महत्त्वाचे असले, तरी आवश्यक मतांचा कोटा पूर्ण न झाल्यास पुढील पसंतीक्रमातील मते अंतिम निकाल बदलू शकतात. त्यामुळे मतदारांनी दिलेल्या दुसऱ्या पसंतीच्या मतांचे महत्त्व या निकालातून अधोरेखित झाले.
मतमोजणी केंद्राबाहेर घोषणाबाजी; पोलिसांचा हस्तक्षेप
दरम्यान, मतमोजणी केंद्राबाहेर काँग्रेस कार्यकर्त्यांनी भाजपविरोधी घोषणा दिल्या. त्याला प्रत्युत्तर म्हणून भाजप कार्यकर्त्यांनीही काँग्रेसविरोधात घोषणाबाजी केली. दोन्ही बाजूंच्या कार्यकर्त्यांमधील शाब्दिक संघर्षामुळे परिसरातील वातावरण तापले. परिस्थिती नियंत्रणात ठेवण्यासाठी पोलिसांना हस्तक्षेप करावा लागला.
या निवडणुकीत अभिजीत वंजारी यांनी दुसऱ्यांदा नागपूर पदवीधर मतदारसंघात विजय मिळवला. भाजपचे माजी आमदार अनिल सोले यांनी उमेदवारीतून माघार घेतल्यानंतर पक्षाने सुधाकर कोहळे यांना संधी दिली होती. मात्र, या बदलाचा निकालावर नेमका किती परिणाम झाला, याबाबत विविध राजकीय चर्चा सुरू झाल्या आहेत. त्यावर ठोस निष्कर्ष काढण्यासाठी स्वतंत्र पुरावे आवश्यक आहेत.
एकूणच, नागपूर पदवीधर मतदारसंघाचा निकाल हा केवळ दोन प्रमुख उमेदवारांमधील मतांच्या फरकापुरता मर्यादित राहिला नाही. पसंतीक्रमानुसार मतदान, मतांचे हस्तांतरण आणि मतदारांनी नोंदवलेल्या पुढील पसंती यांचा निवडणुकीच्या अंतिम निकालावर किती प्रभाव पडू शकतो, हे या लढतीतून स्पष्ट झाले.