(एक व्यापक ग्रामीण हवामान व शेतीस्थितीवरील विशेष बातमी)
गोंदिया / विदर्भातील अनेक भाग | प्रतिनिधी | wartaa.in
मृग नक्षत्र म्हणजे पारंपरिक मान्यतेनुसार पावसाळ्याची सुरुवात. पण यंदा मात्र मृग नक्षत्राने सर्वांना फसवलं. ढग आले, वारा सुटला, कोल्हाही ओरडला – पण पाऊस मात्र आला नाही.
मागील काही आठवड्यांपासून विदर्भात तापमान प्रचंड वाढले. उन्हाचा कडाका इतका होता की, दिवसाच्या कोणत्याही वेळी रस्त्यावर पाऊल टाकणेही कठीण झाले. जनजीवन विस्कळीत झाले आणि सर्वांत मोठा फटका बसला तो शेतकऱ्यांना.
“मृग आला, पण पाऊस नाही” – शेतकऱ्यांचे नाराजीने उद्गार
मृग नक्षत्र सुरू झालं म्हणजे शेतकरी तयार होतो खरीप पेरणीसाठी. पण यंदा ढगांची फसवणूक झाली. वयोवृद्ध शेतकरी दामू भाऊ म्हणतात, “पुर्वी कोल्हा ओरडला की हमखास पाऊस यायचा. पण आता कोल्हाही लबाड झालाय! ढग येतात पण निघून जातात.”
हवामान खात्याचे अंदाजही फोल ठरत आहेत
भारतीय हवामान खात्याने जूनच्या दुसऱ्या आठवड्यात पावसाची शक्यता वर्तवली होती, पण तशी स्थिती दिसली नाही. यामुळे शेतकऱ्यांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. कोणी पेरणी करायची का थांबायचं, याचा निर्णयही घ्यावा लागत नाही.
तात्पुरता दिलासा: आर्द्रा नक्षत्राची सुरूवात आणि हलकासा पाऊस
दुसऱ्या बाजूला, 21 जूनपासून आर्द्रा नक्षत्र सुरू झालं आणि काही भागांत पावसाने हजेरी लावली. मात्र हा पाऊस अत्यंत तात्पुरता आणि तुरळक स्वरूपाचा आहे. उकाड्याने हैराण झालेल्या सामान्य नागरिकांना यामुळे थोडा दिलासा मिळाला असला, तरी खरी चिंता आहे शेतकऱ्यांची – कारण हा पाऊस पेरणीसाठी पुरेसा नाही.
शेतकऱ्यांची घालमेल वाढली
रावसाहेब पटेल नावाचे एक तरुण शेतकरी म्हणतात, “खते, बियाणं, मशागतीचं सगळं खर्च आधीच झालंय. आता पेरणीच लांबतेय. जर आर्द्रानेही साथ दिली नाही, तर या वर्षीचं नुकसान भरून येणार नाही.”
शेतीच्या भवितव्यासमोर प्रश्नचिन्ह
विदर्भात खरीप पीक म्हणजे मुख्यत्वे सोयाबीन, भात, तूर यासारख्या पिकांची लागवड. यांसाठी ठराविक काळात पेरणी होणं अत्यंत गरजेचं आहे. उशिरा पेरणी झाल्यास उत्पादनात घट येतेच, शिवाय कीड, रोगांचा धोका वाढतो.
“आता फक्त आर्द्राचीच आशा…”
सध्या संपूर्ण परिसरात एकच चर्चा आहे – “आर्द्रा नक्षत्राने खरा पाऊस दिला, तरच काहीतरी होईल.” अन्यथा शेतकऱ्यांना पुन्हा एकदा मदतीची वाट पाहावी लागणार आहे.