नशेची राजधानी नागपूर: मध्य भारताचा सर्वात मोठा अमली पदार्थ ट्रान्झिट हब का बनत आहे?
नागपूर — संत्र्यांच्या व सुसज्ज संस्कृतीच्या शहराचे नाव आज जुनी ओळख झाकून गेले आहे. आता या विदर्भातील महत्त्वाच्या शहराचा “नशेची राजधानी” म्हणून उल्लेख केला जात आहे, जे मध्य भारताच्या नकाशावर घातक अमली पदार्थांचे सर्वात मोठे ट्रान्झिट हब म्हणून उभे राहिले आहे.
त्याचा परिणाम इतका भयंकर स्तर गाठला आहे की आज नागपूरमध्ये “एमडी” (मेफेड्रोन), चरस, गांजा आणि विविध घातक ड्रग्जचा अवैध व्यापार इतका वाढला आहे की याचे परिणाम सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय सर्वच क्षेत्रांवर जाणवू लागले आहेत.
नागपूरमध्ये प्रवाह वाढण्याची पहिली मोठी कारणे म्हणजे जाळे तयार करणारे तस्कर, जे मुंबई-दिल्लीपासून येणाऱ्या अमली पदार्थाच्या खेपांना मध्य भारतात वितरित करतात. हे खेप नागपूरमध्ये विविध मार्गांनी प्रवेश करतात — रस्ते, ट्रेन, वाहतूक कंपन्या, ज्यामुळे शहरातील पेडलर्स आणि नेटवर्क सहजपणे ड्रग्ज पाठवू शकतात.
शहरातील काही भाग जसे कि बजाजनगर, धरमपेठ, अंबाझरी, शंकरनगर, आणि गोकुळपेठ या भागांमध्ये वाढत्या हुक्का पार्लर, अनधिकृत कॅफे आणि स्लिपर सेल नेटवर्कमुळे मुलं-मुली किंवा अल्पवयीन तरुणही नशेत गुंतत आहेत. आत्ताच्या सामाजिक माध्यमांच्या जमावामुळे यातील व्यवहार अदृश्यरीत्या चालत आहेत, ज्यामुळे या समस्येचा प्रभाव अधिक व्यापक होत आहे.
नागपूरच्या सडेतत्त्वांमध्ये पेडलिंगचे नवे स्वरूप उभे झाले आहे. शिक्षित, सुसंस्कृत आणि कुटुंबातून येणारे तरुणही काही तस्करांच्या नेटवर्कचा भाग बनून आपोआप ग्राहकांपर्यंत ड्रग्ज वितरण करण्यास भाग पाडले जात आहेत. ते केवळ नागपूरपुरते मर्यादित नाही; चंद्रपूर, गडचिरोली, भंडारा, गोंदिया, अमरावती आणि अगदी मध्य प्रदेशमधील छिंदवाडा व जबलपूरपर्यंत अशा खेप पाठवल्या जात आहेत.
नागपूरच्या आसपासच वर्धा जिल्ह्यातील कारंजा (घाडगे) येथे तस्करांनी एमडी उत्पादनाचे कारखाने उभारले आहेत. काही प्रकरणात महसूल गुप्तचर संचालनालय यांनी त्या कारखान्यांचे विघटन केले असले तरी, वास्तविक सूत्रधारांपर्यंत पोहोचणे अजूनही पोलिसांसाठी कठीण ठरले आहे. त्यामुळे हे ड्रग हायवे थेट नागपूरवरून विदर्भ, मध्य प्रदेश आणि दक्षिणेकडे पोहचत आहे.
गांजा मुख्यतः ओडिशा आणि दक्षिणेतील राज्यांमधून येतो. तस्कर अनेकदा ट्रेनच्या खिडक्यांमधून पोती फेकून देतात तर कधी रस्त्याने मालाची खेप भाज्या किंवा धान्याच्या मालात लपवून नेतात. त्या खेपेला नंतर विदर्भातील भागात वितरित केले जाते. हे नेटवर्क इतके सुसंस्कृत बनले आहे की, योग्य वेळा निवडून खेप पुढे पाठवणे हे तस्करांसाठी सामान्य प्रक्रिया बनली आहे.
या सर्व परिस्थितीमुळे नागपूरमधील नशेचा प्रसार वृद्धिंगत झाला आहे, आणि शहराचे सामाजिक आरोग्य धोक्यात आले आहे. यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी सखोल पोलिस कारवाया आणि कम्युनिटी जागरूकता मोहीमची नितांत आवश्यकता आहे. प्रशासन आणि नागरिक या दोघांनी एकत्र काम करूनच या गंभीर समस्येका सामना करण्याची वेळ आता आली आहे.
