गडचिरोलीतील ग्रामीण रुग्णालयांत स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा अभाव: सात रुग्णालये रिक्त, मातांच्या आरोग्याचं काय?

गडचिरोलीतील ग्रामीण रुग्णालयांत स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा अभाव ही बाब आता केवळ प्रशासकीय समस्या न राहता थेट महिलांच्या आरोग्यावर परिणाम करणारा गंभीर प्रश्न बनत चालली आहे. जिल्ह्यातील सात ग्रामीण रुग्णालयांमध्ये एकही स्त्रीरोगतज्ज्ञ (Gynecologist) कार्यरत नसल्याची धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. परिणामी गर्भवती महिला, प्रसूतीपूर्व व प्रसूतीनंतरच्या रुग्णांना आवश्यक वैद्यकीय सेवा मिळणे कठीण झाले आहे.

गडचिरोलीसारखा आदिवासी व दुर्गम भाग असलेला जिल्हा आधीच आरोग्य सुविधांच्या कमतरतेशी झुंज देत आहे. अशा ठिकाणी स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा अभाव हा महिलांसाठी मोठा धोका ठरत आहे. ग्रामीण भागातील महिला प्रामुख्याने शासकीय रुग्णालयांवर अवलंबून असतात. मात्र तज्ज्ञ डॉक्टर नसल्यामुळे त्यांना खासगी रुग्णालये किंवा जिल्हा रुग्णालयाचा आधार घ्यावा लागत आहे.

या सात ग्रामीण रुग्णालयांमध्ये प्रसूती, गर्भधारणा तपासणी, स्त्रीरोगाशी संबंधित गुंतागुंतीचे आजार यावर उपचार करण्यासाठी आवश्यक तज्ज्ञ उपलब्ध नाहीत. त्यामुळे प्राथमिक उपचारांपुरतेच काम मर्यादित राहते. अनेक वेळा गंभीर अवस्थेतील महिलांना वेळेत योग्य उपचार न मिळाल्याने त्यांना गडचिरोली शहर किंवा चंद्रपूरसारख्या दूरच्या ठिकाणी पाठवावे लागते.

या परिस्थितीचा सर्वाधिक फटका गरीब व आदिवासी महिलांना बसत आहे. प्रवासाची साधने नसणे, आर्थिक अडचणी आणि वेळेवर रुग्णालयात पोहोचण्यातील अडथळे यामुळे अनेक गर्भवती महिलांना जीव धोक्यात घालावा लागत आहे. मातामृत्यू आणि बालमृत्यू रोखण्यासाठी शासन विविध योजना राबवत असले तरी तज्ज्ञ डॉक्टर नसल्यास या योजना कागदावरच मर्यादित राहण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

आरोग्य विभागाकडून वेळोवेळी डॉक्टर भरतीची घोषणा केली जाते, मात्र प्रत्यक्षात ग्रामीण भागात डॉक्टर टिकून राहत नसल्याचे वास्तव आहे. दुर्गम भाग, अपुरी सुविधा, वाढलेला कामाचा ताण आणि सुरक्षिततेच्या कारणांमुळे अनेक डॉक्टर अशा ठिकाणी नियुक्ती स्वीकारत नाहीत किंवा लवकरच बदली करून घेतात.

स्थानिक नागरिक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि महिला संघटनांनी या प्रश्नाकडे शासनाचे लक्ष वेधण्याची मागणी केली आहे. ग्रामीण रुग्णालयांमध्ये कायमस्वरूपी स्त्रीरोगतज्ज्ञांची नियुक्ती करणे, तात्पुरत्या स्वरूपात तरी विशेषज्ञ सेवा उपलब्ध करून देणे आणि टेलिमेडिसिनसारख्या सुविधा प्रभावीपणे राबवणे, अशा उपाययोजना तातडीने राबवाव्यात अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

जर गडचिरोलीतील ग्रामीण रुग्णालयांत स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा अभाव कायम राहिला, तर महिलांच्या आरोग्याशी संबंधित परिस्थिती अधिकच गंभीर होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. शासनाने केवळ घोषणा न करता प्रत्यक्षात प्रभावी पावले उचलावीत, अशी मागणी आता जोर धरू लागली आहे.