„सहाच लेफ्ट-हँड बॅटर्स!“ – भारताचा 148 व्या वर्षात पहिल्यांदा इतका जोखीमपूर्ण प्लॅन
भारताने आजच्या India national cricket team विरुद्ध South Africa national cricket team कोलकाता कसोटी सामन्यात एक अतिपूर्व घटना नोंदवली आहे — आपल्या १४८-व्या वर्षाच्या कसोटी इतिहासात सहा लेफ्ट-हँड बॅटर्स (डावखुरे फलंदाज) एकाच प्लेइंग XIत ठेवणे. हे निर्णय केवळ आकड्यांमध्ये नाही तर रणनितीतही धाडसी वाटते — असे काहीच ऐतिहासिक पूर्वानुभव भारतीय कसोटी क्रिकेटमध्ये नव्हते.
हे वास्तव पाहता, प्रश्न उठतो — का आणि कसे?
कोलकाताच्या मैदानावर आज (११ नोव्हेंबर २०२५) झालेल्या सामन्यासाठी भारताने हा प्रयोग अमलात आणला. दक्षिण आफ्रिकेने टॉस जिंकून प्रथम बॅटिंग करण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर भारताने प्रथमच असं केले आहे ज्यात त्याने एकाच वेळेस सहा डावखुरे फलंदाज खेळवले — याआधी कुठल्याही भारतवर्षीय कसोटी सामना असो, असा प्रयोग झालेला नव्हता.
या फलंदाजी बदलामागील मुख्य कारण म्हणजे भारतीय संघाच्या रणनितीत घडलेली स्पष्ट वळण. संघ व्यवस्थापनाने चार स्पेशलिस्ट स्पिनर – Kuldeep Yadav, Ravindra Jadeja, Axar Patel आणि Washington Sundar – एकत्र घेतली आहेत. यामुळे बॅटिंग विभागातही तदनुरूप बदल झाला आहे, ज्यामुळे लेफ्ट-हँड फलंदाजांची संख्या वाढविण्यात आली.
प्लेइंग XI मध्ये जे सहा डावखुरे फलंदाज आहेत — Yashasvi Jaiswal, Washington Sundar, Rishabh Pant, Ravindra Jadeja, Axar Patel आणि Kuldeep Yadav – हे सर्व डावखुरे फलंदाज आहेत.
या निर्णयाने फक्त संख्यात्मक बदल नव्हे तर प्रतिस्पर्धी संघासाठी मानसिक आव्हान निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला गेला आहे. बॉलर्सना लेफ्ट-हँड आणि राइट-हँड या दोन्ही प्रकारच्या फलंदाजांसमोर वेगळ्या अंकांची तयारी करावी लागते; लेफ्ट-हँडच्या संख्येत अचानक वाढीमुळे त्या तयारीवर दबाव येऊ शकतो.
याबाबत विश्लेषकांचे मत आहे की हे प्रयोग भविष्याकडे पाहता महत्वाचे आहेत — आधुनिक कसोटी क्रिकेटमध्ये मग पिच परिस्थिती, बॉलिंग अटॅक किंवा फलंदाजी विविधता अशा अनेक घटक बदलत आहेत. भारताने म्हणूनच आज या प्रयोगातून स्वतःची फलंदाजी विविधता आणखी वाढवण्याचा संकेत दिला आहे.
पण, या प्रयोगामागे धोकाही आहे. अनेक लेफ्ट-हँड बॅटर्स असल्याने विविध प्रकारच्या बॉलर्स- शैलींना हाताळावा लागतो; तसेच, प्रत्येकी फलंदाजाकडून अपेक्षाही वाढते. एखाद्याचा फॉर्म नसल्यास किंवा प्रतिकार वाढल्यास संघाचा ताळमेळ उधळू शकतो.
एकूणच, आजचा सामनाअगोदरचा निर्णय हा केवळ सांख्यिकीय नव्हे तर तात्त्विक व रणनैतिक बदल दाखवणारा ठरला आहे. भारताने आपल्या बॅटिंग विभागात लेफ्ट-हँडची धक्कादायक संख्या ठेवून कसोटी क्रिकेटमध्ये इतिहास रचला आहे. हे प्रयोग किती यशस्वी ठरतात, हे पुढील दिवसांत समोर येईल, परंतु आजची घटना निश्चितच चर्चेत आहे.
या पार्श्वभूमीवर क्रिकेट-प्रेमी उत्सुकतेने पाहत आहेत की या बदलामुळे सामना कसा वळतो, टीमचा मनोबल कसा वाढतो आणि विरोधी संघाची रणनीती कशी बदलते. भारताच्या या धाडसी निर्णयाने कसोटी क्रिकेटमध्ये नवीन अध्याय सुरु झाला आहे — आणि तो अध्याय पुढे कसा वळतो, हे भारतवर्षाच्या चाहते आणि क्रिकेट जगत दोघांनीदेखील लक्ष ठेवून पाहत आहेत.
