“मागेल त्याला सौर कृषिपंप’ योजनेचे काय झाले? भंडारा जिल्ह्यातील 1503 शेतकरी अजूनही प्रतीक्षेत!”
भंडारा : ‘मागेल त्याला सौर कृषिपंप’ योजना’ ही शेतकऱ्यांची दीर्घकाळची वाट पाह करणारी आशा, आज अनेक शेतकऱ्यांसाठी एक प्रश्नच बनली आहे — “योजनेचे काय झाले?” या योजनेअंतर्गत जिल्ह्यातील १५०३ शेतकरी अद्यापही सौर कृषिपंपासाठी प्रतीक्षेत असल्याचे समोर आले आहे.
ही योजना शेतकऱ्यांच्या सिंचनाच्या समस्या कायमचे मिटविण्याचा एक महत्त्वाचा उपक्रम आहे. दिवसा विश्वसनीय वीजपुरवठा मिळावा आणि शासकीय अनुदानाच्या जोरावर शेतकरी आपल्या पिकांना योग्य पाण्याचा पुरवठा करू या उद्देशाने ‘मागेल त्याला सौर कृषिपंप’ योजनेची सुरुवात करण्यात आली होती.
जिल्ह्यात आतापर्यंत २२७२ शेतकऱ्यांच्या शेतात सौर कृषिपंप बसविण्यात आले आहेत, परंतु १५०३ शेतकरी अद्याप प्रतीक्षेत आहेत — काही शेतकऱ्यांनी महिनोंमहिने पंपासाठी वाट पाहत असूनही त्यांना अद्याप पंप मिळालेले नाही.
या योजनेतील प्रमुख आकर्षण म्हणजे प्रधानमंत्री कुसुम योजना (कृषी ऊर्जा सुरक्षा आणि उत्थान महाभियान) अंतर्गत शेतकऱ्यांना उच्च अनुदान मिळणे. केंद्र आणि राज्य सरकारच्या भागींनी ९० ते ९५ टक्के अनुदान देऊन शेष फक्त ५ ते १० टक्के रक्कम शेतकऱ्यांना भरण्यास सांगितले आहे. यामुळे शेतकरी सौर ऊर्जेवर आधारित पंप सेटअपवर अवलंबून राहून पाण्याच्या नियमित पुरवठ्याचा लाभ घेऊ शकतात.
या योजनेमुळे शेतकरी रात्री सिंचनासाठी जाण्याचा त्रास, वीजखंडित होण्याची भीती आणि वन्यप्राण्यांच्या धोक्यापासून सुटका मिळवू शकतात. दिवसा सूर्यप्रकाश उपलब्ध असताना पाण्याची पूर्तता करणे अधिक सोपे व्हायला पाहिजे, असे उद्दिष्ट या योजनेचे आहे.
परंतु, वाट पाहणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या मदतीसाठी प्रशासकीय मंजुरी आणि प्रत्यक्ष अंमलबजावणीमध्ये उणीव दिसून येत आहे. एकूण ५,०८० शेतकऱ्यांनी अर्ज सादर केला असून, त्यापैकी ४,२९५ अर्ज मंजूर झाले आहेत. तर ३,७७५ शेतकऱ्यांनी आपला हिस्सा महावितरणकडे भरला आहे, तरीही उर्वरित शेतकऱ्यांना पंप मिळणे अपेक्षेप्रमाणे पुढे पोचलेले नाही.
या परिस्थितीमुळे शेतकरी वर्गातून नाराजीही व्यक्त होत आहे. काही शेतकरी म्हणतात की प्रशासकीय मंजुरी प्रक्रियेतील मंदी, पंप बसविण्याच्या गतीचा अभाव आणि तांत्रिक अडचणी या सगळ्यांनी त्यांना मोठ्या समस्या मिळत आहेत. हे शेतकरी इतक्या महिन्यांनंतरही पंपाची प्रतीक्षा का करीत आहेत, हे स्पष्ट व्हायला हवे, अशी त्यांची प्रमुख मागणी आहे.
या योजनेचा उद्देश शाश्वत आणि स्वच्छ ऊर्जा वापरून शेतकऱ्यांना त्यांच्या शेतीमध्ये मदत करणे हा आहे आणि या योजनेने शेतकऱ्यांमध्ये भरभरून उत्साह निर्माण केला आहे. एका बाजूला महाराष्ट्रात योजनेत अभूतपूर्व प्रतिसाद मिळाला असून गिनिज बुकमध्ये विक्रम नोंद झाल्याचे समोर आले आहे.
परंतु, भंडारा जिल्ह्यातील १५०३ शेतकरी प्रतीक्षेत आहेत, हे दृश्य या योजनेच्या यशाच्या कथेत एक प्रश्नच चिन्ह निर्माण करत आहे. यासाठी प्रशासकीय उपाययोजना लवकरच करणे आवश्यक आहे, अशी शेतकऱ्यांची अपेक्षा आहे.
