“मनोज जरांगे आणि बच्चू कडू यांच्या आंदोलनाच्या ओघात… कर्जमाफीचे धोकादायक वळणे!”
कर्जमाफी आणि शेतकरी हक्क यासाठी सुरू झालेल्या आंदोलनात आता ‘मराठा आरक्षण’ नेते मनोज जरांगे यांनी देखील मोठा पर्याय घेतला आहे. हे आंदोलन बच्चू कडू यांच्या नेतृत्वाखाली राष्ट्रमुख्य महामार्गावर सुरू झाले असून आता या आंदोलनाला नवीन दिशा मिळाली आहे.
नागपूरच्या दिशेनं सुरू झालेल्या या आंदोलनात शेतकऱ्यांनी आपला आवाज उंच केला आहे: “शेतकरी संकटात आहेत, त्या संकटात आपण उभं राहणार आहोत,” अशी दृढ भूमिका मनोज जरांगे यांनी घेतली आहे. ते म्हणाले, “शेतकऱ्यांना विचारत नाहीत, त्यांना ऐकतही नाहीत. आम्ही नागपूरकडे निघालो आहोत कारण तिथल्या परिस्थितीवर बरोबर लक्ष देण्याची वेळ आहे.”
बच्चू कडू यांच्या मागण्यांमध्ये शेतकऱ्यांची संपूर्ण कर्जमाफी, पीकविम्यांचा योग्य लाभ, न्याय्य MSP आणि इतर संबंधित पैलू आहेत. पेशींमध्ये असा उल्लेख आहे की, शेतकऱ्यांचा तपमान वाढत आहे कारण दुष्काळ, पिकांच्या वाढत्या खर्चाने त्यांची संकल्पना कमकुवत झाली आहे. त्या पार्श्वभूमीवर, या आंदोलनाची गति आता तेजीने वाढते दिसते. सरकारवरही दबाव वाढतोय — कारण एकतर हे आंदोलन राजकीय किंवा सामाजिक चौकटींच्या पलीकडे जाऊ शकते हे स्पष्ट झालं आहे.
मनोज जरांगे यांनी आपल्या निर्णयांमध्ये जराही मंदावले नाही. त्यांनी सांगितलं, “शेतकऱ्यांचे प्रश्न जात-धर्म, समाजनिर्मिती याच्या सीमारेषेत विचारात घेतले गेले नाहीत. आता त्या सीमारेषा मोडून दुसरी दिशा घ्यावी लागेल.” त्यांच्या या भूमिकेमुळे या आंदोलनाच्या ताकदीत वाढ झाली आहे. तसेच, त्यांच्या सहभागाने ही घटना राज्य राजकारणाचं केंद्रबिंदू बनली आहे.
प्रारंभात फक्त शेतकरी संघटनांनी चालवलेलं आंदोलन आता समाज-परिवर्तनाच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. यात जात, धर्म, क्षेत्र यापलीकडे जाऊन “शेतकरी मतदार, शेतकरी कामगार, शेतकरी कुटुंब” या व्यापक वर्गाची भूमिका दिसू लागली आहे. त्यामुळे आंदोलनाची मर्यादा केवळ ‘कर्जमाफी’ इतकी राहिलेली नाही — ती आता न्याय, गरज, समाजभावनेच्या चौकटीत मोडली आहे.
राज्य सरकारनेही या आंदोलनाचा गांभीर्याने विचार केला आहे. कारण जानेवारीपासून अनेक ठिकाणी शेतकरी आत्महत्यांची घटना समोर आल्या आहेत; इतर अनेक प्रकरणे याच मुद्द्याशी निगडित आहेत. त्यात आता हे आंदोलन राज्यव्यापी रूप घेण्याची शक्यता देखील आहे. नागपूरमध्ये एकतः ट्रॅफिक ठप्प आहे आणि सरकारचे अस्तित्व प्रश्नाखाली आहे — हे वातावरण पूर्वपदावर गेलेले आहे.
अभियानकर्ते सांगतात की, “जेव्हा अटीतटीची वेळ येते, तेव्हा आपण शेतकऱ्यांसाठी पक्ष सोडू शकतोच नाही.” या शब्दांमध्येच अंदाज येतो की, आंदोलन आता पूर्वीपेक्षा खंबीर होत चाललं आहे. मनोज जरांगेंनी हे स्पष्ट केलंय की हे आंदोलन काही तात्पुरत्या मांगण्या नाही, तो एक व्यापक बदल घडवण्याचा उपक्रम आहे.
शेवटी, या आंदोलनाचा निकाल काय असा होईल — राज्य सरकार शेतकऱ्यांना दिलेले आश्वासन पूर्ण करेल का, किंवा आंदोलन आणखी तीव्र होईल — हा प्रश्न आता सर्वांसमोर आहे. पण इतकंच ठरलेलं आहे की, “मनोज जरांगे आणि बच्चू कडू यांच्या आंदोलनाने” हे राजकीय व कृषी परिदृश्य पुन्हा बदलण्यास सुरुवात केली आहे.
वार्ता अद्ययावत राहणार आहे…
