“मानव-बिबट संघर्ष टाळण्यासाठी काळजी घ्या — अर्जुनी-मोर अनपेक्षित धोक्याची गंभीर हाक”
मानव-बिबट संघर्ष टाळण्यासाठी… अरजुनी-मोर परिसरात तानलेले सावधतेचे जाळे
मानव-बिबट संघर्ष टाळण्यासाठी नागरिकांनी जागरूक राहावे — हेच आत्ताच्या घडामोडींचे मुख्य आवाहन आहे. अरजुनी-मोर परिसरातील गावांजवळ गेल्या काही दिवसांत बिबट्याचे वारंवार दर्शन होत असल्याच्या घटनांनी नागरिकांचे मन धोक्याच्या सावल्येत गुंतले आहे. त्यानिमित्त सहायक उपवनसंरक्षक अविनाश मेश्राम यांनी मानव-बिबट संघर्ष टाळण्यासाठी सजगतेची गरज अधोरेखीत केली आहे.
एप्रिल महिन्यात सुरू झालेल्या या घटनांमध्ये विविध गावांमध्ये बिबट्याचे अवांछित सान्निध्य दिसून आले आहे. लोकांच्या मते, महत्त्वाच्या वेळेस बिबट्या काही झाडाच्या सावल्या, कुजलेल्या खोडाखोडी किंवा दऱ्याजवळ गाडीच्या मार्गावरून विस्कळीत हालचाली करताना दिसले आहेत. हे दृश्य पाहून लोकांमध्ये नैसर्गिक गोंधळ निर्माण झाला आहे — काहीजण हातात किंचित विचित्र आवाज करणारी वस्त्रे, काठी, किंवा मशाल घेऊन रात्र ओरबड करण्यास तयार आहेत. परंतु, अशा प्रकारचे उत्तेजन व दुर्बलतापूर्ण प्रयत्न मानव-बिबट संघर्षाला वाढवू शकतात.
अशा अस्वस्थ वातावरणात अविनाश मेश्राम यांनी सांगितले की, बिबट्याला जखमी करणे किंवा त्याच्या दिशा बदलण्यासाठी घाबरून पिलवाट करणे अतिशय धोकेदायक ठरू शकते. “बिबट्या राष्ट्रीय जीवसंपत्तीचा भाग आहे,” ते म्हणतात. “त्याच्या जीवावर हल्ला केल्यास अधिक गंभीर परिणाम होऊ शकतात. म्हणूनच नागरिकांनी निर्भीडतेने व सावधतेने वागावे.”
मेशराम यांच्या मते, गरज आहे ती योग्य समन्वयाची. गावांमध्ये सुरक्षेबाबत उपाययोजना राबवायला हव्यात — घरांच्या भोवती योग्य प्रकाशयोजना, आवाज नको असतील पण हलक्या गतीचे आवाज करणारी यंत्रणा, पशू आवाजांपासून अलर्ट करणारी यंत्रे आणि वेळोवेळी वन विभागाशी संपर्क. या सर्व उपायांनी मानव-बिबट संघर्ष टाळण्याची दिशा निश्चित होऊ शकते.
ही घटना कोहलगाव येथील पहाडी वाली माता देवस्थानाच्या सत्कार समारंभात उभी राहिली. या सोहळ्यात विविध स्थानिक मान्यवर उपस्थित होते — चिचगड पोलीस ठाण्याचे ठाणेदार जनार्दन हेगडकर, पत्रकार रामदास बोरकर, संजीव बडोले, विजय डोये यांच्या हस्ते मेश्राम यांचे सत्कार करण्यात आले. सोहळ्यात त्यांनी या परिस्थितीची गंभीरता मांडली आणि नागरिकांना सामूहिक सहकार्य करण्याचे आवाहन केले.
उपस्थित सगळ्यांनी सल्ला दिला की, रात्र काळात एकटे बाहेर पडणे टाळावे; पशुपालनासाठी सुगीत्र रेस्ट प्वाइंट ठेवा; तसेच गावबाहेर वन विभागाच्या मार्गदर्शनाखाली मार्ग अनुयायाने ठेवावा. नजर आता या परिस्थितीवर सर्वसामान्यांचे लक्ष वेधले आहे, कारण पुढील काही दिवस हे निर्धार करतील की आपण मानव-बिबट संघर्ष टाळू शकलो की नाही.
समोर येणाऱ्या संकटाची तीव्रता लक्षात घेता, नागरिकांनी अफवांचा पाळपोषा न करावा — अनेकदा भन्नाट गोष्टी एकमेकांवर पसरवल्या जातात ज्यामुळे परिस्थिती हाताबाहेर जाते. याविषयी स्थानिक वृत्तपत्रे, सोशल मीडिया आणि ग्रामपंचायतकडून सकाळी-संध्याकाळी योग्य माहिती प्रसारित करावी असेही मेश्राम यांचे मत आहे.
या घडामोडींकडे पाहता, मानव-बिबट संघर्ष टाळण्यासाठी साह्य करण्याची जबाबदारी सर्वांची आहे — वनविभाग, पोलिस, ग्रामस्थ, पत्रकारांसोबत नागरिकांनाही आपले पाय रोखले पाहिजेत. वेळेवर योग्य पावले उचलली नाहीत तर या संघर्षाचा परिणाम गंभीर ठरू शकतो — जनहानीचा धोका, बिबट्यांचे मृत्यू, मानवांना होणारा आर्थिक व भावनिक तिरस्कार, अशा अनेक जबाबदाऱ्या आपल्यामागे उभ्या राहतील.
या सावधतेला नागरिकांनी गंभीरतेने घ्यावे. मानव-बिबट संघर्ष टाळण्यासाठी आजचीच वेळ आहे — एकजुटीने, सजगतेने, शांति राखून आपण हा काळजूचा पडदा ओलांडू शकतो.
