“तीन कोटींच्या इनामी रामधेरचा ‘काळा अधिवास’ संपला? राजनांदगावमध्ये ११ सहकाऱ्यांसह धमाकेदार आत्मसमर्पण!”

तीन कोटींच्या इनामी Ramdher Majji — ज्याला “रामधेर” म्हणून ओळखले जायचे — यांनी छत्तीसगडमधील CPI (Maoist) च्या एमएमसी झोनचा (महाराष्ट्र–मध्यप्रदेश–छत्तीसगड) एक जबरदस्त धक्का देत, ८ डिसेंबरच्या पहाटे राजनांदगाव जिल्ह्यातील बकरकट्टा पोलिस ठाण्यात ११ सहकाऱ्यांसह आत्मसमर्पण केले.

ही घटना म्हणजे फक्त १२ माओवादींच्या शस्त्रे सोडल्या गेल्याचे स्वरूप नाही, तर दशकांपासून अस्तित्वात असलेल्या नक्सली चळवळीच्या दक्षिणी “एमएमसी झोन”च्या अखेरचा श्रद्धास्थंभ कोसळल्याचे द्योतक आहे. रामधेर यांच्या सोबत त्यांनी AK–47, INSAS, .303 रायफल, SLR यांसारख्या शस्त्रांचा समर्पण केला.

“इनामी नेत्याचा समर्पण”

रामधेर — ज्यांच्यावर अंदाजे ₹१.०५ कोटीचा प Atlético इनाम होता, तसेच त्यांच्या सहकाऱ्यांवर देखील लाखो रुपयांचे बक्षीस ठेवलं गेलं होते. त्यांच्या सोबत आत्मसमर्पण केलेल्या ११ सदस्यांमध्ये काही जेष्ठ कमांडर्‍यांचा समावेश असल्याची माहिती पोलिसांनी दिली आहे — ज्यात चार ‘डिव्हिजनल कमिटी’ (DVCM) सदस्य, दोन एरिया कमिटी (ACM) सदस्य आणि चार पार्टी सदस्य होते.

डिव्हिजनल कमिटी सदस्यांवर प्रत्येकी सुमारे ₹३०–३३ लाखांचा इनाम होता, तर इतरांनीही लाखोंच्या बक्षिसाखाली गुण घेऊन बंदूक सोडल्या.

EMC झोन — मुसळधार धक्का

पोलिस व सुरक्षा दलांनी हे समर्पण एका ऐतिहासिक घटनेप्रमाणे पाहिले आहे. कारण या झोनचा हा आता बहुतेक सक्रिय भाग असल्याचे समजले जात असे — गडचिरोली, गोंदिया, बालाघाट व उत्तर बस्तर या राज्यांच्या सीमांजवळील जंगलपट्ट्यातील EMC (MMC) झोन हे नुसतेच छुपे होते, तर या विभागातून बारकाईने चालणाऱ्या नक्षली हालचालींनी संविधान आणि कायदा यांना मोठा आव्हान दिला होता.

पोलिसांनी आणि प्रशासनाने या झोनच्या संपुष्टात येण्याची शक्यता अधिक जवळून पाहिली आहे. काही अहवालांनुसार, या समर्पणात केवळ एक झुंड नाही तर “चळवळीचे कट्टर हृदय”च नियंत्रक मोडला गेला आहे.

मागील घटना — झोन फुटण्याची सुरुवात

हे आत्मसमर्पण अचानक झाले नाही. किंबहुना, काही दिवसांपूर्वीच या झोनच्याच दुसऱ्या मोठ्या कमांडर्‍याने — Vikas Nagpure (उर्फ अनंत) — ११ माओवादी सहकाऱ्यांसह शरणागती स्वीकारली होती. त्या वेळी “मीडिया लिंक” म्हणून काम करणाऱ्या नागपुरेला दिलेल्या जबाबदारीमुळे त्याने सुरक्षाबळांसमोरच गती कमी केली होती — आणि आता त्याचा परिणाम दिसायला लागला आहे.

या सलग समर्पणांनी आणि बंदुकींच्या ताब्यापीनंतर, “एमएमसी झोन” — जो कधी दंडाकरण्या उलघडातून उत्तर महाराष्ट्र, मध्यप्रदेश आणि छत्तीसगडपर्यंत पोहोचायला मदत करायचा — तो आता तुटताना दिसतोय. हे तीन मोठे समर्पण एका आठवड्यात झाले आहेत, ज्यात मध्यप्रदेशमधील बालाघाट–मंडला परिसरातील गटाने देखील आत्मसमर्पण केले होते.

काय म्हणाले अधिकारी व सरकार

समर्पणाच्या अधिकृत सोहळ्यावेळी, छत्तीसगडचे मुख्य मंत्री Vishnu Deo Sai यांनी सांगितले की राज्य आता “नक्सलवाद समाप्तीच्या मार्गावर” आहे. त्यांच्या मते, गेल्या दोन वर्षांत ५०० हून अधिक नक्सली नष्ट किंवा आत्मसमर्पण झाले आहेत आणि 4000 च्या वर नक्षली बंदी किंवा समर्पण झाले आहेत.

पुढे त्यांनी उल्लेख केला की या समर्पणामुळे सुरक्षा दलांना ग्रामीण भागात विकासात्मक कामे — रस्ते, विद्युत, शाळा — सुरू करण्याची मोकळीक मिळाली आहे. या भागातील नागरिक आता भयमुक्त वातावरणात जीवन जगू शकतील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

नवी दिशा — बदललेली वास्तवता

रामधेरसारख्या अनुभवी, असंख्य गुन्ह्यांमध्ये सहभागी असणाऱ्या माओवादी नेत्याने बंदुकी सोडणे हे स्वतःत एक मोठे संकेत आहे. याचा परिणाम असा होऊ शकतो की — राज्य सरकारचे पुनर्वसन व सामायोजन धोरण याची ताकद कायम ठेवावी लागेल. आत्मसमर्पण करणाऱ्या माओवादींना समाजात पुन्हा स्थान देण्यासाठी कौशल्य प्रशिक्षण, आर्थिक पाठबळ व सामाजिक समरसता महत्त्वाची ठरेल.

तसेच, या घटनेने हेही अधोरेखित केले आहे की — नक्षलवादाचा थोडक्‍याचभी पुढे चालणारा नेटवर्क आता शहाणता हवा आहे; कारण जे नेटवर्क एका जणावर अवलंबून होते, ते आता तुटले आहे.

समर्पण हा फक्त बंदुकीचा अंत नाही — तर एक नव्या सुरुवातीचा संकेत आहे.