मुंबई अंडरग्राउंड रोड नेटवर्क: पूर्व-पश्चिम उपनगरांचा प्रवास होणार वेगवान; ३१ किमीच्या ‘पाताळ लोक’ बोगदा प्रणालीचा आराखडा सादर

wartaa.in
Share on

स्थान: मुंबई

मुंबईतील पूर्व आणि पश्चिम उपनगरांदरम्यानचा प्रवास अधिक वेगवान आणि सुलभ करण्यासाठी शहराच्या जमिनीखाली रस्त्यांचे मोठे जाळे उभारण्याची योजना पुढे आली आहे. मुंबई अंडरग्राउंड रोड नेटवर्क अर्थात प्रस्तावित ‘पाताळ लोक’ प्रकल्पामुळे वाहतूक कोंडी कमी करण्याच्या प्रयत्नांना नवी दिशा मिळण्याची शक्यता आहे. मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाने (एमएमआरडीए) सुमारे ३१ किलोमीटर लांबीच्या एकात्मिक रस्ता बोगदा प्रणालीचा आराखडा मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासमोर सादर केला आहे.

### महत्त्वाच्या ठिकाणांना जोडणारी भूमिगत मार्गिका

प्रस्तावित बोगदा प्रणालीच्या माध्यमातून मुंबईतील काही महत्त्वाच्या वाहतूक केंद्रांना एकमेकांशी जोडण्याचे नियोजन आहे. यामध्ये वांद्रे-वरळी सागरी सेतू, वांद्रे-कुर्ला संकुल (बीकेसी), मुंबई विमानतळ आणि पूर्व द्रुतगती महामार्ग यांचा समावेश आहे. या मार्गांना भूमिगत रस्त्यांनी जोडल्यास पूर्व आणि पश्चिम उपनगरांमधील वाहतुकीसाठी पर्यायी मार्ग उपलब्ध होऊ शकतो.

सध्या मुंबईतील अनेक प्रमुख रस्त्यांवर विशेषतः गर्दीच्या वेळेत वाहनांच्या लांबच लांब रांगा लागतात. पूर्व-पश्चिम प्रवास करताना अनेक ठिकाणी वाहतूक कोंडीचा सामना करावा लागतो. प्रस्तावित बोगदा प्रणालीमुळे प्रमुख मार्गांवरील वाहतुकीचा काही भार भूमिगत मार्गांकडे वळवता येण्याची अपेक्षा आहे. परिणामी प्रवासाचा वेळ कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

### रिंगरोडच्या जाळ्यालाही मिळणार जोड

या सादरीकरणात केवळ भूमिगत बोगदा प्रणालीच नव्हे, तर मुंबई-वाढवण द्रुतगती मार्गाशी जोडणी करणाऱ्या भाईंदर-उत्तन ते विरार या सागरी मार्गाचे सुधारित आरेखनही मांडण्यात आले. या सागरी मार्गामुळे मुंबई महानगर प्रदेशातील किनारपट्टीच्या भागांना जोडण्याच्या नियोजनाला महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

भूमिगत रस्ता प्रणाली आणि भाईंदर-उत्तन ते विरार सागरी मार्ग या दोन्ही प्रकल्पांचा एकत्रित विचार केल्यास मुंबई महानगर प्रदेशातील पूर्व-पश्चिम जोडणी अधिक सक्षम करण्याचा उद्देश स्पष्ट होतो. तसेच प्रस्तावित रिंगरोडच्या जाळ्याचा विस्तार करण्यासाठीही या प्रकल्पांचा उपयोग होऊ शकतो.

### वाहतूक नियोजनासमोरील आव्हाने

मुंबईसारख्या दाट लोकवस्तीच्या शहरात रस्ते रुंदीकरणासाठी उपलब्ध जागा मर्यादित आहे. वाढती वाहनसंख्या, विविध भागांतील औद्योगिक आणि व्यावसायिक हालचाली तसेच विमानतळ आणि व्यावसायिक केंद्रांकडे जाणारी वाहतूक यामुळे रस्त्यांवरील ताण वाढत आहे. अशा परिस्थितीत भूमिगत रस्त्यांचा पर्याय शहराच्या वाहतूक नियोजनात महत्त्वाचा ठरू शकतो.

मात्र, अशा मोठ्या प्रकल्पांची अंमलबजावणी करताना तांत्रिक व्यवहार्यता, बांधकामाचा खर्च, भूसंपादनाची गरज, पर्यावरणीय परिणाम आणि बांधकाम काळातील वाहतुकीचे नियोजन या बाबींचा सखोल विचार करावा लागणार आहे. बोगद्यांची सुरक्षा, पावसाळ्यातील पाण्याचा निचरा, आपत्कालीन बाहेर पडण्याचे मार्ग आणि देखभाल व्यवस्थाही तितकीच महत्त्वाची असेल.

### आराखड्यापासून प्रत्यक्ष अंमलबजावणीपर्यंतचा प्रवास

एमएमआरडीएने मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासमोर या प्रकल्पांचा आराखडा सादर केला आहे. त्यामुळे सध्या उपलब्ध माहितीनुसार हा प्रकल्प नियोजनाच्या टप्प्यावर आहे. त्याची अंतिम मंजुरी, खर्च, बांधकामाचे वेळापत्रक आणि प्रत्यक्ष काम सुरू होण्याची तारीख याबाबतची माहिती अद्याप स्पष्ट झालेली नाही.

मुंबईतील वाहतूक कोंडीवर दीर्घकालीन उपाय शोधताना केवळ नवीन रस्ते उभारणे पुरेसे ठरणार नाही. सार्वजनिक वाहतूक, मेट्रो, रेल्वे आणि रस्ते यांच्यात समन्वय साधणेही आवश्यक आहे. प्रस्तावित भूमिगत बोगदा प्रणाली आणि सागरी मार्ग प्रत्यक्षात साकार झाल्यास मुंबई महानगर प्रदेशाच्या वाहतूक व्यवस्थेत महत्त्वाचा बदल घडू शकतो. मात्र, या संकल्पनेचा खरा परिणाम तिच्या नियोजनाची गुणवत्ता आणि अंमलबजावणीच्या प्रभावीपणावर अवलंबून असेल.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *