12000 कर्मचाऱ्यांना कपात; एआय युगामध्ये भारतीय आयटीसाठी पुढे काय संकट?

टीसीएस लवकरच इतिहासातील सर्वात मोठ्या कर्मचाऱ्यांची कपात करणार आहे. टीसीएस कर्मचारी कपात २०२५, एआय युगातील मोठा बदल, भारतीय आयटीमध्ये उलथापालथ, असे फोकस कीवर्ड्स ह्या बातमीचे केंद्र आहेत.

भारताची सर्वात मोठी आयटी कंपनी, टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस (TCS), आपल्या ६,१३,००० कर्मचार्यांपैकी जवळपास १२,२०० कर्मचाऱ्यांची कपात करणार असल्याची मोठी घोषणा केली आहे. ही कपात मुख्यत्वे मध्य आणि वरिष्ठ व्यवस्थापकीय पदांवरील लोकांवर होणार आहे. कंपनीनं स्पष्टपणे सांगितले आहे की, हा निर्णय केवळ एआय किंवा स्वयंचलितीसारख्या तंत्रज्ञानामुळे नव्हे, तर चुका, जुन्या भूमिका आणि नव्या कौशल्यांच्या अभावामुळे, तसेच बाजारातील अनिश्चिततेमुळे घेतला जात आहे.

टीसीएसच्या सीईओ के. कृतिवासन यांनी सांगितले की, “ही कर्मचाऱ्यांची कपात एआयमुळे एखाद्या २०% उगवत्या उत्पादकतेमुळे होत नसून, कौशल्य तफावतीमुळे आणि चालू प्रकल्पांच्या गरजांमध्ये बदल झाल्यामुळे होत आहे.” कंपनीनं आधीपासूनच ५.५ लाख कर्मचाऱ्यांना डिजिटल कौशल्ये शिकवली आहेत, तर १ लाखांहून अधिकांना अद्ययावत तंत्रज्ञानात प्रशिक्षित केले आहे. तरीही काही भूमिका नव्या युगातील गरजांना जुळत नाहीत म्हणून टीसीएस आता संबंधित कर्मचाऱ्यांना कंपनीबाहेरचा पर्याय निवडण्याचा सल्ला देते आहे.

कपातीच्या प्रक्रियेत, गेलेले कर्मचारी पूर्ण नोटीस कालावधीची पगार, जास्तीची सेव्हरन्स पेकेज, आरोग्य विमा, आणि नवी नोकरी मिळवण्यासाठी मार्गदर्शन अशी मदत मिळणार आहे. मात्र, काहींना एचआर विभागाकडून त्वरित राजीनामा देण्याचा दबावदेखील आला आहे, असा आरोप वर्तविला जातो आहे. कर्मचाऱ्यांसाठी नव्या अंतर्गत पॉलिसीमध्ये ३५ दिवसांचा बेंच कालावधी ठेवण्यात आला आहे; नोकरी टिकवायची असल्यास वर्षात किमान २२५ दिवस बिलिंग करणे अनिवार्य आहे. जर हे पाळले नाही, तर नोकरी घालवण्याचा धोका वाढतो.

ही विकास घडत असताना, नोकरीतील असुरक्षिततेचे वातावरण देशभरात पसरले आहे. टोळीच्या आयटी संघटनांनी मोठ्या प्रमाणावर हा निर्णय अन्यायकारक असून, प्रभावित कर्मचाऱ्यांना राजीनामा न देण्याच्या सूचना केल्या आहेत. केंद्रीय आयटी मंत्रालय देखील या प्रक्रियेवर नजर ठेवून आहे.

सध्या, भारताच्या आयटी क्षेत्रात मागील तिमाहीत फक्त ३,८४७ नवीन भरती झाले—पूर्वीच्या तिमाहीच्या ७२% नी घटले आहे. देशाच्या २८३ अब्ज डॉलरच्या आयटी उत्पन्नात टीसीएसचा मोठा वाटा आहे. त्यामुळे आणि एआय आणि त्यासारख्या नव्या तंत्रज्ञानांना गती मिळाल्याने, टीसीएससारख्या कंपनीत अशी मोठी कपात ही संपूर्ण आयटी क्षेत्राच्या बदलाची नांदी वाटू शकते.

जर हे फक्त सुरुवात असेल, तर पुढील वर्षातील भारतीय आयटीसाठी ‘एआय’च्या छायेत कौशल्य अंतर, कमीतकमी बिलिंगची अट, आणि डिजिटल युगातील अस्थिरता यांचा सामना करण्याची तयारी करावी लागणार आहे.