सायबर गुन्ह्यांवर ‘गरुड दृष्टी’
सायबर गुन्ह्यांवर गरुड दृष्टी ठेवण्यासाठी नागपूर पोलिसांनी विकसित केलेल्या अत्याधुनिक सोशल मीडिया मॉनिटरिंग प्रकल्पाचे सादरीकरण आज मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली नागपूर येथे पार पडले. या प्रकल्पामुळे समाजमाध्यमांवरून पसरविण्यात येणाऱ्या भारतविरोधी, जातीय तणाव निर्माण करणाऱ्या, द्वेषपूर्ण किंवा अमली पदार्थ विक्रीसंबंधी माहितीचा तातडीने मागोवा घेऊन कारवाई करता येणार आहे.
मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी यावेळी सांगितले की, “सोशल मीडिया हे जसे अभिव्यक्तीचे एक प्रभावी साधन आहे, तसेच ते चुकीच्या हेतूसाठीही वापरले जाऊ शकते. ‘गरुड दृष्टी’ हे नागपूर पोलिसांचे अभिनव टूल राज्यातील कायदा-सुव्यवस्था बळकट करण्यासाठी महत्वाचे ठरणार आहे.”
या प्रकल्पाच्या माध्यमातून आतापर्यंत सोशल मीडियावरील तब्बल 30,000 पोस्ट्स तपासण्यात आल्या असून, त्यातील 650 आक्षेपार्ह पोस्ट्स काढून टाकण्यात आल्या आहेत. यामुळे संभाव्य कायदा-सुव्यवस्था बिघडण्याच्या घटनांवर नियंत्रण मिळवण्यात पोलिसांना यश आले आहे.
सायबर गुन्ह्यांवर तातडीची कारवाई आणि जनजागृती
कार्यक्रमात सायबर फसवणुकीतून वाचवलेली रक्कम थेट पीडितांच्या हाती सुपूर्द करण्यात आली. फडणवीस म्हणाले की, नागरिकांनी वेळेत तक्रार दिल्यास पोलिसांची तत्परता लाखो रुपये वाचवू शकते. त्यांनी नागरिकांना 1930 किंवा 1945 या हेल्पलाईन क्रमांकावर कोणत्याही संशयास्पद कॉल, मेसेज किंवा ऑनलाइन ऑफरबाबत त्वरित संपर्क साधण्याचे आवाहन केले.
फडणवीस यांनी स्पष्ट केले की, जरी सायबर गुन्हे अधिक प्रगत झाले असले तरी प्रत्येक गुन्ह्यामागे डिजिटल पुरावा असतो, आणि महाराष्ट्र पोलिसांकडे तो शोधून काढण्याची क्षमता आहे.
गरुड दृष्टी प्रकल्पाची वैशिष्ट्ये
सोशल मीडिया मॉनिटरिंग: आतापर्यंत 30,000 पोस्ट्स तपासल्या.
आक्षेपार्ह सामग्री हटविणे: 650 आक्षेपार्ह पोस्ट्सवर कारवाई.
कायदा-सुव्यवस्था राखणे: अफवा, द्वेषपूर्ण मजकूर आणि वादग्रस्त पोस्ट्स रोखण्यात यश.
स्थानिक नवकल्पना: सायबर हॅक 2025 स्पर्धेतून विकसित, अत्यल्प खर्चात निर्माण.
IPR मालकी: नागपूर पोलिसांकडे बौद्धिक संपदा हक्क.
बहुपयोगी साधन: ट्रेंड्स विश्लेषण, संशयास्पद खाते शोधणे आणि तातडीची कारवाई.
सायबर गुन्ह्यांविरुद्ध पोलिसांचे राजदूत बना
कार्यक्रमात पोलिसांच्या कामगिरीचे कौतुक करत, मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी पीडित नागरिकांनाही अभिनंदन केले. तसेच सायबर गुन्ह्यांविरुद्ध जनजागृतीसाठी त्यांनी पोलिसांचे ‘राजदूत’ म्हणून कार्य करावे, असे आवाहन केले.
‘गरुड दृष्टी’ प्रकल्प केवळ नागपूरपुरता मर्यादित न राहता, लवकरच राज्यातील इतर युनिट्समध्येही लागू होणार आहे. त्यामुळे सायबर गुन्ह्यांवर नियंत्रण आणखी प्रभावी होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
