नोबेल स्वप्न भंगले, टॅरिफचा बदला?

डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील युद्ध थांबवण्यात स्वतःची भूमिका असल्याचा दावा अनेकदा केला होता. मात्र, भारताने हा दावा स्पष्टपणे फेटाळून लावताना सांगितले की, अशा कोणत्याही प्रकारे डोनाल्ड ट्रम्प मध्यस्थ नव्हते आणि भारताच्या सार्वभौम धोरणांमध्ये बाह्य हस्तक्षेप होणे शक्यच नाही. त्यामुळे ट्रम्प यांचा दावा पूर्णपणे खोटा ठरला. भारताच्या या ठाम भूमिकेमुळेच, नोबेल शांतता पुरस्कार मिळवण्याची ट्रम्प यांची संधी गमावली गेली, अशी चर्चा आता अधिकृत अहवालांमध्ये पुढे येत आहे.

अमेरिकेतील एका नामांकित फर्मच्या अहवालातही नमूद करण्यात आले आहे की, भारत आणि अमेरिकेच्या दरम्यान शेती किंवा दुग्धव्यवसाय क्षेत्रात कोणतीही मोठी समस्या नाही. यामुळे डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केलेले दावे आणखी संशयास्पद ठरतात.

भारतातून वारंवार स्पष्टीकरण देऊन सांगण्यात आले की, भारताच्या सार्वभौमत्वाबद्दल कोणतीही शंका निर्माण करणारे विधान अस्वीकार्य आहे. पाकिस्तानसोबतचे संबंध ही भारताची अंतर्गत आणि थेट बाह्य नीती असून, त्यात कुणीही परदेशी नेता मध्यस्थी करू शकत नाही. हे स्पष्टीकरण डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या प्रतिमेला धक्का देणारे ठरले.

यामुळेच डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या मनात भारताबद्दल असंतोष निर्माण झाल्याचा आरोप होत आहे. त्याचा परिणाम म्हणूनच त्यांनी भारतातून आयात होणाऱ्या अनेक वस्तूंवर तब्बल 50 टक्के टॅरिफ लावले, अशीही माहिती सूत्रांकडून समोर आली आहे. हा टॅरिफ भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी मोठा धक्का मानला गेला होता.

विशेष म्हणजे, अमेरिकेतील अनेक धोरण विश्लेषक आणि तज्ज्ञ यांचे मत आहे की, भारताने आपली ठाम भूमिका कायम ठेवली नसती, तर कदाचित डोनाल्ड ट्रम्प यांना नोबेल शांतता पुरस्कार मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला असता. परंतु भारताने आपल्या स्वाभिमानी धोरणांवर तडजोड करण्यास नकार दिला. त्यामुळे ट्रम्प यांचे नोबेलचे स्वप्न कोलमडले, आणि त्यांनी भारतावर आर्थिक दबाव आणण्याचा प्रयत्न केला.

जगभरातील अनेक देश या घटनांकडे उत्सुकतेने पाहत आहेत. भारताने ज्या प्रकारे अमेरिकेच्या माजी राष्ट्राध्यक्षांना खोटे ठरवले, त्यामुळे जागतिक पातळीवर भारताची भूमिका अधिक बळकट झाली आहे. एकीकडे ट्रम्प यांचा दावा खोटा ठरला आणि त्यांना नोबेलची संधी गमवावी लागली, तर दुसरीकडे भारताने आपल्या ठाम भूमिकेमुळे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर आदर मिळवला.

यामुळे आता प्रश्न असा आहे की, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतावर लावलेला टॅरिफ हा केवळ व्यावसायिक धोरणाचा भाग होता की भारतावरील सूड? या प्रश्नाचे उत्तर शोधणे अजूनही आवश्यक आहे. मात्र एवढे नक्की की, भारताने खोट्या दाव्याला नकार दिला आणि आपला स्वाभिमान कायम ठेवला.