“सिरोंचात ३५० खाटांचा मल्टिस्पेशालिटी हॉस्पिटल – विकासाच्या त्या वळणावर काय आहे गुपित?”

गडचिरोली जिल्ह्यातील शांत पण बदलाच्या दिशेने पाऊल उचलणाऱ्या सिरोंचा (सिरोंचा) या तालुक्यात आज एक मोठी घोषणा करण्यात आली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या ठिकाणी ३५० खाटांचा मल्टिस्पेशालिटी हॉस्पिटल पसरणाऱ्या आरोग्य उभारणीचा पाया घातला आहे. भारतातील आर्थिकदृष्ट्या प्रगतीशील भागांमध्ये जसे नागपूर, पुणे, मुंबई यांसारख्या शहरांमध्येच आधुनिक आरोग्य सुविधा उपलब्ध होत्या, तेव्हा आता हा प्रवास ग्रामीण महाराष्ट्राच्या हृदयस्थानी पोहोचला आहे.

आजच्या या कार्यक्रमात मुख्यमंत्री म्हणाले, ‘‘हे हॉस्पिटल इतर राज्यांच्या सीमेजवळील नागरिकांनाही सेवेत पुढे येईल. ते आता हजारो किलोमीटरचे प्रवास कापू शकतील.’’ याचा अर्थ केवळ गडचिरोलीमधील नागरिकांसाठीच नव्हे, तर छत्तीसगड, तेलंगणा यांसारख्या महाराष्ट्राबाहेरील भागातील लोकांसाठीही सुविधा उपलब्ध होणार आहेत.

हा प्रकल्प म्हणजे फक्त ‘हॉस्पिटल’च नव्हे, तर त्या परिसरातील सामाजिक बांधणी, आरोग्य शिक्षण आणि महिला सक्षमीकरण या तिन्ही अंगांचे समन्वय आहे. हॉस्पिटलसोबतच नर्सिंग कॉलेज, CBSE शाळा यांचा समावेश असल्याचेही मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी स्पष्ट केले.

या मोठ्या आरोग्य उपक्रमामुळे या भागातील नागरिकांना प्राथमिक आणि प्रगत उपचारासाठी शहरांमध्ये जाण्याची गरज कमी होणार आहे. त्यांनी पुढे सांगितले, ‘‘मात्र आरोग्य विभागाच्या सुविधा वाढविणे यासाठी हॉस्पिटलचा दर्जा अत्यावश्यक आहे. हेच त्या अंतराचे अंतर कमी करेल.’’

हॉस्पिटलमध्ये येणाऱ्या विमुक्त लोकसधारणांसाठी राज्य शासनची निशुल्क आरोग्य योजना,例如 महत्मा फुले जनारोग्य योजना अंतर्गत ५ लाखाची सेवा उपलब्ध होणार असल्याचेही फडणवीस यांनी सांगितले.

ही घोषणा हा भाग फक्त आरोग्याचा नव्हे — पूर्ण जिल्ह्याचा विकासाचा एक भाग आहे. गडचिरोली जिल्ह्यामध्ये महिलांसाठी १.४ लाखांत अधिक उद्योजक निर्माण झाल्याचे आकडे यावेळी सादर झाले. फडणवीस म्हणाले, ‘‘जेव्हा स्त्री आत्मनिर्भर होते, तेव्हा संपूर्ण कुटुंब उभी राहते.’’

हॉस्पिटलचा पायाभरणी सोहळा हा विकासात्मक स्वप्नाचे प्रत्यक्ष रूप आहे. दुसऱ्या बाजूला, गडचिरोली जिल्ह्याला ‘महाराष्ट्राचा शेवटचा जिल्हा’ म्हणण्याची कल्पना आता मागे पडतेय, कारण आता तो ‘प्रवेशद्वार’ म्हणण्याजोग्या अवस्थेवर येतोय, असा विश्वास व्यक्त केला गेला आहे.

परंतु या घोषणेबरोबर काही अवघड पण गोष्टीही समोर येतात. सवाल असा आहे – या प्रकल्पाची वेळोवेळी अंमलबजावणी कशी होईल? जमीन उपलब्धता, विद्यमान वाहतूक व संपर्कव्यवस्था, प्रशिक्षित वैद्यकीय कर्मचारी यांसारख्या मूलभूत गोष्टींवर किती वेगाने काम होईल? हे गावातील सामान्य नागरिकांसाठी सर्वोच्च संदिग्धता आहे.

एक गोष्ट निश्चित आहे – आजचा दिवस सिरोंच्यासाठी आणि गडचिरोलीसाठी इतिहास घालणारा ठरू शकतो. ३५० खाटांचा मल्टिस्पेशालिटी हॉस्पिटल हे केवळ बांधकाम नसून विश्वासाचे, आशेचे आणि सामाजिक बदलाचे प्रतीक आहे. आजचा पायाभरणी सोहळा फक्त मातीवरील पाषाणफलक नाही तर या भागाच्या भविष्याची पहिली इमारत आहे.

सिरोंच्यातील अनेक लोक आजची घोषणा ऐकताना एक वेगळाच उत्साह घेऊन बाहेर पडले. “आता आमच्या गावातूनच मोठ्या अवस्थेचे उपचार करता येतील” अशी अभिव्यक्ती अनेकांनी दिली. मात्र हा प्रवास सहज असेलच हे नाही – वेळ, व्यवस्था, पालन याशिवाय काहीही शक्य नाही. या सर्व अशा अपेक्षा, आशा, व कठीण प्रश्नांसह आजचा दिवस ‘वळण घेणारा’ असल्याचे दिसते.

या घडामोडींमुळे या विभागात आरोग्य सुविधांमध्ये मोठे बदल येतील, बेरोजगारी कमी होईल, आणि सामाजिक बांधणी मजबूत होईल. मात्र हे प्रत्यक्षात कधी व कसे दिसेल हे पुढील काळ सांगेल. आजचा दिवस फक्त सुरुवात आहे.

थोडक्यात, ३५० खाटांचा मल्टिस्पेशालिटी हॉस्पिटल सिरोंच्यात या घोषणेने त्या वळणावर एक मोठा टप्पा पार केला आहे जिथून बदलेची दिशा स्पष्ट दिसते. विकासाचा अधिक उज्ज्वल आणि सर्वसमावेशक चेहरा आता गडचिरोलीच्या दिशेने उभा आहे.