भारतीय वंशाच्या १७ वर्षीय विद्यार्थिनीचा करिश्मा, सुरू केले एआई स्टार्टअप

स्थान: Newsroom

आजच्या तंत्रज्ञान युगात शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता म्हणजेच एआई टूल्सचा वापर विद्यार्थ्यांकडून अभ्यासासाठी मोठ्या प्रमाणावर केला जात आहे. अनेक ठिकाणी विद्यार्थी गृहपाठ आणि प्रकल्पांसाठी चॅटजीपीटी किंवा क्लाउडसारख्या साधनांचा वापर करत असल्याने शिक्षण क्षेत्रासमोर एक नवी डोकेदुखी निर्माण झाली आहे. अनेक शिक्षण संस्थांनी विद्यार्थ्यांची बौद्धिक क्षमता अबाधित राहावी यासाठी शाळांच्या परिसरामध्ये आणि वाय-फाय नेटवर्कवर अशा प्रकारच्या एआई टूल्सवर कडक बंदी घातली आहे. मात्र, याच निर्बंधांना सकारात्मक दृष्टिकोनातून पाहत भारतीय वंशाच्या एका १७ वर्षीय तरुण विद्यार्थिनीने अत्यंत प्रेरणादायी कामगिरी केली आहे. वॉशिंग्टन डी.सी. परिसरातील प्रसिद्ध थॉमस जेफरसन हायस्कूल फॉर सायन्स अँड टेक्नॉलॉजीमध्ये शिकणारी नव्या टुटेजा हिने हे सिद्ध करून दाखवले आहे की, प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करून मोठी स्वप्ने कशी साकार करावीत. नव्या ही तिच्या शाळेच्या एआई क्लबची अध्यक्ष असून, तिने आपल्या नाविन्यपूर्ण कल्पकतेच्या बळावर एका स्टार्टअपची पायाभरणी केली आहे. जेव्हा तिच्या शाळेने वाय-फाय नेटवर्कवर सर्व प्रमुख एआई टूल्स ब्लॉक केले, तेव्हा तिने हताश न होता स्वतःचा मार्ग शोधला आणि एक मोफत प्लॅटफॉर्म विकसित केले. नव्या टुटेजा हिने राहा नावाचे एक अत्यंत उपयुक्त एआई प्लॅटफॉर्म लाँच केले आहे. हे प्लॅटफॉर्म प्रामुख्याने न्यूरोडिव्हर्जंट किंवा बौद्धिक व मानसिक विविधतेची वैशिष्ट्ये असलेल्या नोकरी शोधणाऱ्यांसाठी वरदान ठरत आहे. अनेकदा अशा व्यक्तींना कॉर्पोरेट जगतात किंवा विविध कार्यालयांमध्ये नोकरीचे अर्ज करताना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागतो. नोकरीचे स्वरूप, कामाचे वातावरण आणि अटी त्यांच्यासाठी योग्य आहेत की नाही, हे त्यांना आधीच समजावे यासाठी राहा हे प्लॅटफॉर्म मदत करते. हे साधन लाँच होऊन अवघे दोन महिने झाले आहेत, परंतु या अल्पಾವಧीतच या प्लॅटफॉर्मवर एक हजारहून अधिक सक्रिय युजर्स जोडले गेले आहेत. तसेच, वीस हजारांहून अधिक नोकरीच्या संधी म्हणजेच जॉब लिस्टिंग्स या प्लॅटफॉर्मवर उपलब्ध झाल्या आहेत. या स्टार्टअपच्या यशामागे नव्याच्या कष्टांसोबतच तिची संवेदनशील पार्श्वभूमी देखील महत्त्वाची आहे. नव्याची आई ऐकण्याच्या समस्येने ग्रस्त आहे. दिव्यांग व्यक्तींना आणि विशेष गरजा असलेल्या लोकांना व्यावसायिक आयुष्यात आणि नोकरीच्या ठिकाणी कोणत्या अडचणींचा सामना करावा लागतो, हे तिने अत्यंत जवळून पाहिले आहे. याच अनुभवातून तिला अशा एखाद्या तंत्रज्ञानाची गरज भासली, जी अशा घटकांसाठी मार्गदर्शक ठरेल. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, या प्लॅटफॉर्मचा मूळ अल्गोरिदम नव्या Tuteja हिने स्वतः कोणत्याही मोठ्या मदतीशिवाय लिहिला आहे. तिने डिझाइन आणि इतर तांत्रिक बाबींसाठी काही प्रमाणात एआईची मदत घेतली असली, तरी मुख्य कोडिंग तिने स्वतःच पूर्ण केले आहे. शालेय जीवनात एआईवर घातलेल्या बंधनांविषयी बोलताना नव्या अत्यंत संतुलित भूमिका मांडते. तिच्या मते, शाळेच्या वाय-फायवर एआई ब्लॉक केल्यामुळे तिचा शाळेच्या वेळेत होणारा वापर आपोआपच खूप कमी झाला. सुरुवातीला हा नियम नक्कीच त्रासदायक वाटला होता, परंतु एका अर्थाने तो तिच्यासाठी फायदेशीर ठरला. यामुळे तिने शालेय अभ्यास, परीक्षांची तयारी आणि विचार करण्याचे स्वातंत्र्य टिकवून ठेवले. ती स्पष्ट करते की, एआईवर सरसकट बंदी घालणे हा यावरील अंतिम उपाय असू शकत नाही, कारण तंत्रज्ञान हे भविष्याचा भाग आहे. समस्येचे मूळ हे आहे की लोकांना अद्याप एआईचा योग्य वापर कसा करावा हे पूर्णपणे समजले नाही. नव्याची ही यशोगाथा केवळ एका स्टार्टअपपुरती मर्यादित नाही, तर ती आजच्या तरुण पिढीसाठी एक दीपस्तंभ आहे. यापूर्वी तिने कागदपत्रे सुलभ करणारे लेजिबल नावाचे साधन आणि एम्पॉवर इनव्हिजिबिलिटीज नावाची नॉन-प्रॉफिट संस्था देखील सुरू केली आहे. सप्टेंबर २०२६ च्या उत्तरार्धात समोर आलेल्या या बातमीने संपूर्ण तंत्रज्ञान विश्वात खळबळ उडवून दिली असून, एका शाळकरी मुलीने दाखवलेले हे धाडस अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे. तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर करून अडचणींना संधीमध्ये कसे बदलावे, याचे उत्तम उदाहरण नव्या टुटेजाने जगासमोर ठेवले आहे.