गणेश विसर्जनाला गालबोट; पुण्यात तरुणाचा मृत्यू, वाशीममध्ये वाद

स्थान: वार्ता प्रतिनिधि अर्जुनी/मोरगांव जि.गोंदिया

गणेशोत्सवाची सांगता अत्यंत उत्साहात आणि आनंदात होत असतानाच राज्यभरातून काही दुर्दैवी घटना समोर आल्या आहेत. विसर्जन मिरवणुकीच्या आनंदाला गालबोट लावणारे दोन स्वतंत्र प्रकार पुणे आणि वाशीम जिल्ह्यात घडले. या घटनांमध्ये एका तरुण हलगी वादकाचा चालत्या ट्रॅक्टरखाली येऊन मृत्यू झाला, तर दुसऱ्या घटनेत वाशीम जिल्ह्यात मिरवणुकीच्या क्रमांकावरून झालेल्या वादानंतर माजी पंचायत समिती उपसभापतींचा मृत्यू झाल्याची दुर्दैवी घटना घडली आहे. या दोन्ही घटनांमुळे गणेशोत्सव काळात सुरक्षेचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला असून नागरिकांकडून आणि प्रशासनाकडून हळहळ व्यक्त केली जात आहे. पहिली घटना पुणे शहरातील घोरपडी आणि मुंढवा परिसरामध्ये घडली. मिळालेल्या अधिक माहितीनुसार गणेश विसर्जन मिरवणुकीतून सर्वजण आपापल्या घरी परतीच्या प्रवासात असताना हा अपघात घडला. बी. टी. कवडे मार्ग परिसरातील काळूबाई चौक येथे हा प्रकार घडला. मिरवणूक संपवून परतताना एका चालत्या ट्रॅक्टर-ट्रॉलीवर चढण्याचा प्रयत्न एक तरुण करत होता. हा तरुण हलगी वादक म्हणून मिरवणुकीत सहभागी झाला होता. त्याचे नाव विघ्नेश संतोष पवार असे असून त्याचे वय १८ ते २० वर्षांदरम्यान असल्याचे सांगितले जात आहे. तो रामटेकडी, हडपसर येथील राहणारा होता. चालत्या वाहनावर चढण्याच्या प्रयत्नात त्याचा तोल गेला आणि तो ट्रॅक्टर-ट्रॉलीवरून खाली रस्त्यावर पडला. त्याच वेळी मागच्या चाकाखाली आल्याने त्याला गंभीर दुखापत झाली. या अचानक घडलेल्या प्रकारामुळे परिसरात एकच हलकल्लोळ उडाला. उपस्थित नागरिकांनी तातडीने मदतीचा हात पुढे करत त्याला रुग्णालयात हलवण्याचा प्रयत्न केला, परंतु उपचारापूर्वीच त्याचा मृत्यू झाला होता. याप्रकरणी मुंढवा पोलिसांनी तातडीने घटनास्थळी धाव घेऊन परिस्थिती नियंत्रणात आणली. पोलिसांनी या प्रकरणी सध्या अपघाती मृत्यूची नोंद केली असून पुढील कायदेशीर तपास सुरू केला आहे. या दुर्घटनेमुळे विघ्नेशच्या कुटुंबावर आणि त्याच्या सहकाऱ्यांवर दुःखाचा डोंगर कोसळला आहे. दुसरीकडे, विदर्भातील वाशीम जिल्ह्यातही अशीच एक अत्यंत दुर्दैवी आणि संतापजनक घटना घडली. वाशीम जिल्ह्याच्या मालेगाव तालुक्यातील तिवळी गावात गणेश विसर्जन मिरवणुकीदरम्यान हा प्रकार घडला. विसर्जन मिरवणुकीत गणपती बाप्पाच्या विसर्जन मिरवणुकीचा क्रम नेमका कोणता असावा, यावरून दोन वेगवेगळ्या गणेश मंडळांच्या कार्यकर्त्यांमध्ये शाब्दिक वाद निर्माण झाला. हा वाद इतка वाढला की दोन्ही बाजूंच्या कार्यकर्त्यांमध्ये धक्काबुक्की आणि तणावाचे वातावरण तयार झाले. या सर्व गोंधळादरम्यान आणि वादविवादाच्या पार्श्वभूमीवर गावातच राहणारे आणि माजी पंचायत समिती उपसभापती असलेले शिवाजी जनार्दन बकाल यांना अचानक तीव्र स्वरूपाची भोवळ आली. त्यांचे वय ५५ वर्षे होते. या धक्काबुक्कीच्या आणि तणावाच्या वातावरणात त्यांना आलेल्या भोवळ सत्रामुळे त्यांची प्रकृती ढासळली आणि ते जागेवरच कोसळले. त्यांना तात्काळ उपचारासाठी हलवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला, परंतु वाटेतच किंवा उपचारादरम्यान त्यांची प्राणज्योत मालवली. या घटनेची माहिती मिळताच शिरपूर पोलीस ठाण्याचे पथक आणि वरिष्ठ अधिकारी तात्काळ घटनास्थळी दाखल झाले. या घटनेनंतर काही काळ तिवळी गावात आणि परिसरात तीव्र तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते. मात्र पोलिसांनी प्रसंगावधान राखून परिस्थिती हाताळली आणि मोठा अनर्थ टाळला. या प्रकरणी पोलिसांनी दोन्ही बाजूंच्या सुमारे १५ ते २० गणेश मंडळांच्या कार्यकर्त्यांवर विविध कलमांखाली गुन्हे दाखल केले असून पोलीस या संपूर्ण प्रकरणाचा कसून तपास करत आहेत. या दोन्ही घटनांमुळे राज्यभरातून हळहळ व्यक्त होत असून गणेशोत्सवासारख्या मोठ्या आणि आनंदाच्या उत्सवामध्ये सार्वजनिक सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा गंभीरपणे समोर आला आहे. प्रशासनाकडून आणि पोलीस यंत्रणेकडून वारंवार आवाहन करूनही मिरवणुकीदरम्यान तरुण अतिउत्साहात जीोझरतेचे भान विसरत असल्याचे चित्र यातून दिसून येते. चालत्या वाहनांवर स्टंट करणे, वाहनांवर चढणे किंवा उतरणे यांसारख्या गोष्टी किती प्राणघातक ठरू शकतात, याची पुनरावृत्ती पुणे येथील घटनेने केली आहे. तसेच दुसरीकडे लहानमोठ्या कारणांवरून किंवा मिरवणुकीच्या क्रमांकावरून होणारे वाद आणि त्यातून निर्माण होणारी हिंसक किंवा तणावपूर्ण परिस्थिती उत्सवाचे पावित्र्य बाधक ठरत आहे. राजकीय किंवा सामाजिक पातळीवरील नेत्यांनी किंवा कार्यकर्त्यांनी अशा वेळी संयम बाळगणे गरजेचे असल्याचे या घटनेवरून स्पष्ट होते. वाशीममधील घटनेने एका स्थानिक नेत्याचा आणि ज्येष्ठ व्यक्तीचा अशा क्षुल्लक कारणावरून प्राण गेल्यामुळे संपूर्ण गावात शोककळा पसरली आहे. गणेशोत्सव हा संस्कृतीचा, भक्तीचा आणि आनंदाचा सोहळा आहे. यामध्ये कायदा आणि सुव्यवस्था राखणे ही केवळ प्रशासनाचीच नव्हे तर प्रत्येक नागरिकाची आणि गणेश मंडळाच्या पदाधिकाऱ्यांची नैतिक जबाबदारी असते. विसर्जन मिरवणुकीत लाखो भाविक सहभागी होत असतात, अशा वेळी प्रशासनाचे नियम पाळणे, पोलिसांच्या सूचनांचे पालन करणे आणि कोणत्याही प्रकारच्या वादापासून किंवा स्टंटबाजीपासून दूर राहणे अत्यंत आवश्यक आहे. या दोन्ही घटनांवरून आगामी काळातील उत्सवांमध्ये अधिक कडक नियमांची आणि आत्मपरीक्षणाची गरज असल्याचे जाणकारांचे मत आहे.