गोंदिया जिल्ह्यात दुष्काळाचा फटका; १.२१ लाख शेतकऱ्यांसाठी ५७.८७ कोटींच्या मदतीची मागणी

स्थान: गोंदिया

गोंदिया, दि. २९ ऑक्टोबर : यंदाच्या खरीप हंगामात पावसाची अनियमितता आणि पाणीटंचाईमुळे गोंदिया जिल्ह्यातील शेतीचे मोठे नुकसान झाले आहे. पिकांच्या उत्पादनावर झालेल्या परिणामामुळे हजारो शेतकऱ्यांसमोर आर्थिक संकट उभे राहिले आहे. जिल्ह्यातील १ लाख २१ हजार ४८४ शेतकऱ्यांचे एकूण ३९ हजार ९८४.२७ हेक्टर क्षेत्र बाधित झाल्याची नोंद करण्यात आली आहे. या नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत मिळावी यासाठी जिल्हा प्रशासनाने शासनाकडे ५७ कोटी ८७ लाख ९६ हजार २९५ रुपयांच्या निधीची मागणी केली आहे.

खरीप हंगामातील नुकसानीचा मोठा फटका

खरीप हंगाम हा जिल्ह्यातील अनेक शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नाचा प्रमुख आधार असतो. मात्र, यंदा पावसाच्या अनियमिततेमुळे पिकांना आवश्यक त्या वेळी पाणी उपलब्ध झाले नाही. काही भागांत पाणीटंचाई निर्माण झाल्याने पिकांच्या वाढीवर आणि उत्पादनावर परिणाम झाला. परिणामी, शेतकऱ्यांना अपेक्षित उत्पन्न मिळण्याबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.

शेतीचे नुकसान म्हणजे केवळ चालू हंगामातील उत्पन्न कमी होणे नव्हे. पेरणी, खते, बियाणे, औषधे आणि मजुरी यासाठी केलेला खर्चही शेतकऱ्यांच्या आर्थिक गणितावर परिणाम करतो. त्यातच पुढील रब्बी हंगामाची तयारी, घरखर्च आणि पशुधनाचे संगोपन यांसारख्या जबाबदाऱ्या कायम असतात. त्यामुळे खरीप हंगामातील नुकसान भरून काढण्यासाठी आर्थिक मदतीची गरज अधिक महत्त्वाची ठरते.

गोंदिया आणि तिरोडा तालुक्यांत सर्वाधिक बाधित क्षेत्र

तालुकानिहाय आकडेवारीनुसार गोंदिया तालुक्यात सर्वाधिक नुकसान नोंदविण्यात आले आहे. येथे ५४ हजार ७९८ शेतकऱ्यांचे १६ हजार ६७१.२१ हेक्टर क्षेत्र बाधित झाले आहे. या नुकसानीपोटी २८ कोटी ३४ लाख १० हजार ५७० रुपयांच्या मदतीची मागणी करण्यात आली आहे.

तिरोडा तालुक्यातही मोठ्या प्रमाणावर पीक नुकसान झाले आहे. या तालुक्यात १२ हजार २२८.०९ हेक्टर क्षेत्र बाधित झाल्याची नोंद असून, शेतकऱ्यांसाठी २० कोटी ७८ लाख ८९ हजार ४३० रुपयांच्या निधीची मागणी करण्यात आली आहे. उपलब्ध माहितीत तिरोड्यातील बाधित शेतकऱ्यांच्या संख्येचा आकडा लेखनदोषामुळे अस्पष्ट असल्याने तो येथे नमूद केलेला नाही.

इतर तालुक्यांमध्येही शेतीचे नुकसान

आमगाव तालुक्यात १९ हजार ३३४ शेतकऱ्यांचे ४ हजार ५९८.६० हेक्टर क्षेत्र बाधित झाले आहे. देवरी तालुक्यात ८ हजार ९९४ शेतकऱ्यांचे ४ हजार १०५.०८ हेक्टर क्षेत्र नुकसानग्रस्त झाले आहे. याशिवाय सालेकसा, सडक-अर्जुनी, अर्जुनी-मोरगाव आणि गोरेगाव तालुक्यांतील नुकसानीचाही अहवालात समावेश आहे.

जिल्ह्यातील एकूण बाधित क्षेत्र आणि शेतकऱ्यांची संख्या पाहता ही समस्या काही मोजक्या गावांपुरती मर्यादित नसल्याचे स्पष्ट होते. विशेषतः गोंदिया आणि तिरोडा तालुक्यांतील बाधित क्षेत्राचा मोठा वाटा लक्षात घेता या भागातील शेतकऱ्यांना मदतीची अधिक गरज आहे.

निधीच्या मागणीनंतर मदतीच्या निर्णयाकडे लक्ष

जिल्हा प्रशासनाने शासनाकडे ५७ कोटी ८७ लाख ९६ हजार २९५ रुपयांची मागणी केली असली, तरी ही मागणी म्हणजे प्रत्यक्ष मदत मंजूर झाल्याचा निर्णय नाही. शासनाकडून निधी मंजूर होणे, पात्र लाभार्थ्यांची निश्चिती आणि मदतीचे वितरण या पुढील टप्प्यांवर शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष दिलासा मिळणे अवलंबून असेल.

शेतकऱ्यांना मदत वेळेत मिळाल्यास आगामी रब्बी हंगामाची तयारी आणि आर्थिक व्यवहार सांभाळण्यास आधार मिळू शकतो. त्यामुळे नुकसान नोंदींची पडताळणी, निधी मंजुरी आणि मदत वितरणाची प्रक्रिया विनाविलंब पूर्ण होणे आवश्यक आहे. खरीप हंगामातील नुकसानीने अडचणीत आलेल्या शेतकऱ्यांसाठी शासनाचा निर्णय आता महत्त्वाचा ठरणार आहे.