खांदला रस्त्यासाठी आदिवासींचा अहेरीत ठिय्या; महिला, वृद्ध आणि विद्यार्थ्यांची २८ किलोमीटर पायपीट, ठोस निर्णयासाठी आंदोलन

स्थान: अहेरी

# खांदला रस्त्यासाठी आदिवासींचा अहेरीत ठिय्या; महिला, वृद्ध आणि विद्यार्थ्यांची २८ किलोमीटर पायपीट, ठोस निर्णयासाठी आंदोलन

गडचिरोली जिल्ह्यातील दुर्गम भागात रस्त्याचा प्रश्न हा केवळ प्रवासाचा विषय राहत नाही; तो शिक्षण, आरोग्यसेवा आणि मूलभूत सुविधांपर्यंत पोहोचण्याच्या अधिकाराशी जोडला जातो. अहेरी तालुक्यातील खांदला ग्रामपंचायत परिसरातील पाच गावांचा रस्त्याचा प्रश्न मार्गी लावण्यासाठी शेकडो आदिवासी नागरिकांनी तब्बल २८ किलोमीटरची पायपीट करत अहेरी गाठले आहे. अपर जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर ठिय्या आंदोलन सुरू करून रस्त्याबाबत ठोस निर्णय झाल्याशिवाय माघार घेणार नसल्याचा निर्धार ग्रामस्थांनी व्यक्त केला आहे.

## आलापल्ली–खांदला रस्ता रखडल्याने गावकऱ्यांचे हाल

आलापल्ली ते खांदला हा सुमारे २२ किलोमीटरचा रस्ता मरनेली, चिरेपल्ली, कोत्तागुडम, पत्तीगाव आणि खांदला या गावांना जोडतो. या परिसरातील नागरिकांसाठी हा महत्त्वाचा मार्ग आहे. मात्र, रस्ता पक्का नसल्याने विशेषतः पावसाळ्यात वाहतुकीचा प्रश्न गंभीर बनतो. अनेकदा गावांचा संपर्क तुटत असल्याने दैनंदिन जीवनावर त्याचा परिणाम होतो.

रस्त्याची दुरवस्था आणि अपुऱ्या संपर्कव्यवस्थेमुळे विद्यार्थ्यांना शाळेत जाण्यात अडचणी येतात. आजारी व्यक्तींना दवाखान्यात पोहोचवण्यासाठीही कुटुंबीयांना मोठी कसरत करावी लागते. वेळेवर उपचार मिळणे महत्त्वाचे असताना रस्त्याअभावी निर्माण होणारे अडथळे नागरिकांच्या चिंतेत भर घालतात.

## वारंवार मागणी करूनही प्रश्न कायम

ग्रामस्थांच्या म्हणण्यानुसार, रस्त्याच्या समस्येकडे प्रशासनाने लक्ष द्यावे यासाठी यापूर्वीही मागण्या करण्यात आल्या; मात्र अपेक्षित तोडगा न निघाल्याने नागरिकांनी आंदोलनाचा मार्ग स्वीकारला आहे. आपल्या मूलभूत गरजांसाठी दुर्गम भागातील नागरिकांना प्रशासनाच्या दारात यावे लागणे, ही ग्रामीण पायाभूत सुविधांपुढील आव्हानांची जाणीव करून देणारी बाब आहे.

या आंदोलनात तरुणांसोबत महिला, वृद्ध आणि शालेय विद्यार्थ्यांचाही मोठ्या संख्येने सहभाग आहे. त्यामुळे हा प्रश्न केवळ काही नागरिकांच्या सोयीपुरता मर्यादित नसून संपूर्ण परिसराच्या दैनंदिन जीवनाशी संबंधित असल्याचे स्पष्ट होते.

## महिलांचीही आंदोलनात ठाम भूमिका

चिरेपल्ली ते अहेरी असे सुमारे २८ किलोमीटरचे अंतर पार करून आंदोलक अहेरीत दाखल झाले. महिलांनी आंदोलनासाठी काही दिवस मुक्काम करावा लागण्याची शक्यता लक्षात घेऊन आवश्यक साहित्याची गाठोडीही सोबत आणल्याचे वृत्त आहे. यावरून आंदोलनाबाबत ग्रामस्थांचा निर्धार दिसून येतो.

महिला, वृद्ध आणि विद्यार्थ्यांचा सहभाग हा दुर्गम भागातील रस्त्याच्या समस्येचा सामाजिक परिणाम अधोरेखित करतो. विशेषतः शिक्षण आणि आरोग्याच्या बाबतीत रस्ते उपलब्ध असणे ही विकासाची मूलभूत अट आहे. वाहतुकीचा विश्वासार्ह पर्याय नसल्यास विद्यार्थ्यांची उपस्थिती, रुग्णांची ने-आण आणि नागरिकांची बाजारपेठेपर्यंतची पोहोच प्रभावित होऊ शकते.

## अपर जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर ठिय्या

अहेरी येथे दाखल झाल्यानंतर ग्रामस्थांनी अपर जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर ठिय्या आंदोलन सुरू केले आहे. रस्त्याच्या प्रश्नावर ठोस निर्णय घेतल्याशिवाय आंदोलन मागे घेणार नसल्याची भूमिका त्यांनी मांडली आहे. मोठ्या संख्येने नागरिक एकत्र आल्यामुळे पोलीस यंत्रणेवरही ताण निर्माण झाल्याचे वृत्तात नमूद आहे.

मात्र, प्रशासनाकडून याबाबत नेमकी कोणती भूमिका घेण्यात आली, रस्त्याच्या कामासाठी निधी मंजूर आहे का किंवा काम सुरू करण्याची निश्चित कालमर्यादा काय आहे, याची माहिती उपलब्ध वृत्तात दिलेली नाही. त्यामुळे आंदोलनाचा पुढील मार्ग प्रशासनाच्या प्रतिसादावर अवलंबून राहणार आहे.

## रस्ता म्हणजे विकासाच्या संधींचा मार्ग

दुर्गम आणि आदिवासीबहुल भागातील रस्ते विकासाचे महत्त्वाचे साधन असतात. पक्का रस्ता उपलब्ध झाल्यास शिक्षण, आरोग्यसेवा, शेतीमालाची वाहतूक आणि रोजगाराच्या संधींपर्यंत पोहोचणे अधिक सुलभ होऊ शकते. म्हणूनच आलापल्ली–खांदला रस्त्याचा प्रश्न केवळ बांधकामापुरता न पाहता या पाच गावांच्या मूलभूत गरजांशी जोडून पाहणे आवश्यक आहे.

ग्रामस्थांनी २८ किलोमीटरची पायपीट करून केलेले आंदोलन प्रशासनासमोर महत्त्वाचा प्रश्न उभा करते: दुर्गम भागातील नागरिकांना मूलभूत सुविधांसाठी किती काळ प्रतीक्षा करावी लागणार? आंदोलनावर तोडगा काढताना नागरिकांच्या मागण्यांची दखल घेऊन प्रत्यक्ष काम, निधी आणि कालमर्यादेबाबत स्पष्ट भूमिका मांडणे आवश्यक ठरेल. रस्ता प्रत्यक्षात तयार होऊन वर्षभर सुरक्षित संपर्क उपलब्ध झाल्यावरच या आंदोलनाचा उद्देश साध्य झाल्याचे म्हणता येईल.