गोदावरीतील अवैध वाळू उपशावर नांदेड पोलिसांचा मोठा प्रहार; ३.१५ कोटींचा मुद्देमाल उद्ध्वस्त

स्थान: नांदेड

# गोदावरीतील अवैध वाळू उपशावर नांदेड पोलिसांचा मोठा प्रहार; ३.१५ कोटींचा मुद्देमाल उद्ध्वस्त

**नांदेड :** गोदावरी नदी ही केवळ जलस्रोत नसून मराठवाड्याच्या पर्यावरणीय समतोलाची आणि स्थानिक जनजीवनाची महत्त्वाची जीवनवाहिनी आहे. मात्र, नदीपात्रातून होणारा बेकायदेशीर वाळू उपसा नदीच्या नैसर्गिक रचनेला धोका निर्माण करण्याबरोबरच शासनाच्या महसुलाचेही नुकसान करू शकतो. या पार्श्वभूमीवर नांदेड जिल्हा पोलिसांनी अवैध वाळू उपशाविरोधात धडक मोहीम राबवत तब्बल ३ कोटी १५ लाख रुपयांचा मुद्देमाल जप्त करून नष्ट केल्याची माहिती समोर आली आहे. या कारवाईमुळे अवैध वाळू व्यवसायाविरोधातील पोलिसांच्या भूमिकेकडे लक्ष वेधले गेले आहे.

### एकाच वेळी अनेक ठिकाणी छापे

पोलीस अधीक्षक डॉ. नीलाभ रोहन यांच्या आदेशानुसार आणि नांदेड ग्रामीणचे उपविभागीय पोलीस अधिकारी माणिक बेद्रे यांच्या नेतृत्वाखाली १६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सकाळी ही विशेष मोहीम राबविण्यात आली. नांदेड ग्रामीण, मुदखेड आणि विमानतळ पोलीस ठाण्यांच्या पथकांनी गोदावरी नदीपात्रातील वाळू उपसा केंद्रांवर एकाच वेळी छापे टाकले.

या कारवाईदरम्यान अवैध वाळू उपशासाठी वापरले जाणारे साहित्य, बोटी, तराफे आणि यंत्रसामग्री लक्ष्य करण्यात आली. पंचांसमक्ष कारवाई करत पोलिसांनी संबंधित मुद्देमाल जप्त केला आणि त्यातील साहित्य जागीच नष्ट केले.

### नऊ मोठ्या बोटी जिलेटीनच्या स्फोटाने नष्ट

पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या मोहिमेत प्रत्येकी अंदाजे ३० लाख रुपये मूल्य असलेल्या नऊ मोठ्या लोखंडी बोटी जिलेटीनच्या कांड्यांनी स्फोट घडवून नष्ट करण्यात आल्या. याशिवाय १५ लाख रुपये मूल्याची एक छोटी बोट आणि सुमारे ३ लाख ५० हजार रुपये किमतीचे रेती उपसा करणारे इंजिनही जागेवर नष्ट करण्यात आले.

कारवाईत २३ तराफे आणि ५८ ब्रास रेतीचाही समावेश होता. हे साहित्य जाळून किंवा पाण्यात बुडवून नष्ट करण्यात आल्याचे सांगण्यात आले. तसेच, अंदाजे १२ लाख १० हजार रुपये किमतीचा एक टिप्पर आणि दोन ब्रास रेती यांचाही कारवाईच्या तपशिलात उल्लेख आहे.

या सर्व कारवाईत एकूण ३ कोटी १५ लाख रुपयांचा मुद्देमाल जप्त करून नष्ट केल्याचा पोलिसांचा दावा आहे. मात्र, मुद्देमालाच्या प्रत्येक घटकाचे स्वतंत्र मूल्यांकन आणि अंतिम पंचनामा यांची माहिती उपलब्ध झाल्यानंतरच एकूण रकमेचे अधिक अचूक चित्र स्पष्ट होईल.

### अवैध वाळू उपसा पर्यावरणासाठी चिंतेचा विषय

नदीपात्रातून अनियंत्रितपणे वाळू काढल्याने नदीचा नैसर्गिक प्रवाह, पात्राची खोली आणि काठांची स्थिरता यांवर परिणाम होऊ शकतो. काही परिस्थितींमध्ये भूजल पुनर्भरण, जलचरांचे अधिवास आणि नदीकाठच्या परिसंस्थेवरही विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे अवैध वाळू उपशाला आळा घालणे हे केवळ महसूल संरक्षणापुरते मर्यादित नसून पर्यावरणीय व्यवस्थापनाचाही महत्त्वाचा भाग आहे.

वाळूच्या बेकायदेशीर वाहतुकीमुळे शासनाला मिळणाऱ्या रॉयल्टी आणि इतर लागू महसुलाचे नुकसान होऊ शकते. दुसरीकडे, बांधकाम क्षेत्राला वाळूची गरज असल्याने मागणी आणि कायदेशीर पुरवठा यांच्यातील तफावतही अशा अवैध व्यवसायाला खतपाणी घालू शकते. म्हणूनच कारवाईसोबत कायदेशीर पुरवठा व्यवस्था, नियमित तपासणी आणि वाहतुकीवरील प्रभावी नियंत्रण यांनाही महत्त्व आहे.

### गुन्हे दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू

या प्रकरणी नांदेड ग्रामीण, मुदखेड आणि विमानतळ पोलीस ठाण्यांत भारतीय न्यायसंहिता (BNS) तसेच संबंधित कायद्यांतील विविध कलमांनुसार गुन्हे दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याचे पोलिसांनी सांगितले आहे. संबंधित प्रकरणांतील नेमकी कलमे, आरोपींची माहिती आणि पुढील तपासाचा तपशील अद्याप उपलब्ध नाही.

पोलीस प्रशासनाने अवैध वाळू उपसा आणि शासनाचा महसूल बुडविणाऱ्या घटकांविरोधात कठोर कारवाई सुरूच राहील, असा इशारा दिला आहे.

### कारवाईपलीकडे सातत्यपूर्ण नियंत्रणाची गरज

ही मोहीम पोलीस अधीक्षक डॉ. नीलाभ रोहन यांच्या मार्गदर्शनाखाली उपविभागीय पोलीस अधिकारी माणिक बेद्रे, नांदेड ग्रामीणचे पोलीस निरीक्षक अशोक जाधव, मुदखेडचे पोलीस निरीक्षक गणेश कराड आणि विमानतळचे पोलीस निरीक्षक रामदास शेंडगे यांच्या नेतृत्वाखालील पथकांनी पार पाडली.

अवैध वाळू उपशाविरोधातील मोठी कारवाई हा महत्त्वाचा टप्पा असला, तरी तिचे दीर्घकालीन यश नियमित गस्त, वाहतुकीची तपासणी, महसूल आणि खनिकर्म विभागांमधील समन्वय तसेच कायदेशीर प्रक्रियेच्या प्रभावी अंमलबजावणीवर अवलंबून असेल. नदीसंपत्तीचे संरक्षण आणि शासनाच्या महसुलाची सुरक्षा यासाठी कारवाईत सातत्य राखणे आवश्यक आहे. गोदावरीचे नैसर्गिक अस्तित्व टिकवण्यासाठी कायद्याची कठोर अंमलबजावणी आणि पर्यावरणाबाबतची सामूहिक जबाबदारी या दोन्ही गोष्टी तितक्याच महत्त्वाच्या आहेत.

गोदावरीतील अवैध वाळू उपसा, नांदेड पोलीस कारवाई, नांदेड वाळू माफिया, Illegal Sand Mining Nanded, Godavari River Sand Mining, Nanded Police Raid