राष्ट्रवादी विलीनीकरणाच्या चर्चेला पुन्हा वेग; पवार-पटेल भेटीनंतर भाजपच्या भूमिकेवरही प्रश्नचिन्ह

स्थान: महाराष्ट्र

राष्ट्रवादी विलीनीकरणाचा विषय महाराष्ट्राच्या राजकारणात पुन्हा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे. ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांची प्रकृती बिघडल्याने त्यांना रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आणि त्यानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते प्रफुल्ल पटेल यांनी त्यांची भेट घेतली. या भेटीच्या पार्श्वभूमीवर दोन्ही राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष पुन्हा एकत्र येणार का, असा प्रश्न राजकीय वर्तुळात उपस्थित झाला आहे. त्यातच भाजपच्या वरिष्ठ नेत्यांशी झालेल्या भेटींच्या बातम्यांमुळे या चर्चेला आणखी राजकीय संदर्भ मिळाला आहे.

रुग्णालयातील भेटीने चर्चेला सुरुवात

शरद पवार यांना प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे प्रथम पुण्यातील रूबी हॉल क्लिनिकमध्ये उपचारासाठी दाखल करण्यात आले. त्यानंतर त्यांना मुंबईतील ब्रीच कँडी रुग्णालयात हलवण्यात आले. याच काळात ५ नोव्हेंबर रोजी प्रफुल्ल पटेल यांनी ब्रीच कँडी रुग्णालयात जाऊन पवारांची भेट घेतली. या भेटीचा व्हिडिओ समोर आल्यानंतर दोन्ही राष्ट्रवादीतील संभाव्य राजकीय संवादाबाबत चर्चा सुरू झाली.

मात्र, पटेल यांनी माध्यमांशी बोलताना ही भेट प्रकृतीची विचारपूस करण्यासाठी असल्याचे स्पष्ट केले. शरद पवार आणि सुप्रिया सुळे यांच्याशी आपले कौटुंबिक संबंध असल्याचे सांगत रुग्णालयात राजकीय चर्चा करणे योग्य नसल्याचेही त्यांनी नमूद केले. दुसरीकडे, भेटीदरम्यान १० नोव्हेंबरनंतर पुन्हा एकत्र बसण्याचा उल्लेख झाल्याच्या वृत्तामुळे पुढील भेटीकडे राजकीय निरीक्षकांचे लक्ष लागले आहे. <Cite refs={["turn761063search0","turn761063search6","turn761063search7"]}/>

विलीनीकरणाबाबत नेत्यांच्या भूमिकांमध्ये फरक

दोन्ही राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षांच्या विलीनीकरणाबाबत नेत्यांकडून वेगवेगळे संकेत मिळत आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष सुनील तटकरे यांनी सध्या विलीनीकरणाची चर्चा सुरू नसल्याचे सांगितले. मात्र, दिवंगत अजित पवार हयात असते तर दोन्ही पक्षांचे एकत्रीकरण १२ फेब्रुवारीलाच झाले असते, असे विधान केल्याचे वृत्त आहे. या विधानामुळे विलीनीकरणाचा विषय केवळ चर्चेपुरता मर्यादित नसून यापूर्वीही त्याबाबत काही राजकीय हालचाली झाल्या होत्या का, असा प्रश्न उपस्थित झाला. <Cite refs={["turn761063search1","turn761063search3"]}/>

दुसरीकडे, राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील अंतर्गत मतभेद आणि नेतृत्वाच्या प्रश्नावरही चर्चा सुरू असल्याचे काही वृत्तांत समोर आले आहेत. मात्र, पक्षातील नाराजी किंवा विलीनीकरणासाठी सुरू असलेल्या कथित प्रयत्नांबाबत सर्व संबंधित नेत्यांकडून एकसारखी अधिकृत भूमिका आलेली नाही. त्यामुळे या वृत्तांकडे दावे आणि राजकीय निरीक्षणे म्हणूनच पाहणे आवश्यक आहे.

भाजपच्या भूमिकेची चर्चा का?

या घडामोडींमध्ये भाजपच्या भूमिकेचाही उल्लेख होत आहे. प्रफुल्ल पटेल आणि राष्ट्रवादीतील काही वरिष्ठ नेत्यांनी केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांची दिल्लीत भेट घेतल्याचे वृत्त प्रसिद्ध झाले. या भेटीत दोन्ही राष्ट्रवादींच्या एकत्रीकरणाचा विषय चर्चिला गेल्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली. मात्र, या भेटीचा नेमका अजेंडा आणि विलीनीकरणाबाबत कोणता निर्णय झाला, याची अधिकृत पुष्टी उपलब्ध नाही.

दरम्यान, भाजपच्या काही नेत्यांनी दोन्ही राष्ट्रवादींच्या विलीनीकरणाचा निर्णय शरद पवार आणि सुनेत्रा पवार यांनीच घ्यायचा असल्याचे म्हटल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे भाजप या चर्चेपासून पूर्णपणे अलिप्त आहे, असेही म्हणता येत नाही; परंतु भाजपनेच विलीनीकरणासाठी निश्चितपणे पुढाकार घेतला आहे, असा निष्कर्ष काढण्यासाठी ठोस सार्वजनिक पुरावा आवश्यक आहे. <Cite refs={["turn761063news12","turn761063search8"]}/>

पुढील राजकीय दिशा कोण ठरवणार?

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांचे एकत्रीकरण हा केवळ दोन पक्षांचा संघटनात्मक विषय नाही. त्यामध्ये नेतृत्व, पक्षाची राजकीय दिशा, सत्तेतील सहभाग आणि कार्यकर्त्यांची भूमिका असे अनेक मुद्दे महत्त्वाचे ठरणार आहेत. त्यामुळे काही नेत्यांच्या भेटी किंवा चर्चेतील विधानांवरून विलीनीकरण निश्चित झाल्याचे मानणे घाईचे ठरेल.

सध्या सर्वांचे लक्ष १० नोव्हेंबरनंतर होऊ शकणाऱ्या पुढील चर्चेकडे आहे. शरद पवार, सुनेत्रा पवार आणि दोन्ही गटांतील वरिष्ठ नेते यांची भूमिका स्पष्ट झाल्यानंतरच या चर्चेला ठोस दिशा मिळू शकते. राष्ट्रवादीचे भवितव्य ठरवताना वैयक्तिक समीकरणांपेक्षा पक्षाची संघटनात्मक भूमिका आणि अधिकृत निर्णय महत्त्वाचा ठरणार आहे. त्यामुळे विलीनीकरणाच्या चर्चेचा गजर कितीही वाढला, तरी अंतिम निर्णय जाहीर होईपर्यंत महाराष्ट्राच्या राजकारणातील हे समीकरण अनिश्चितच राहणार आहे.