नवी मुंबईत लॉजिस्टिक आणि रिअल इस्टेट क्षेत्राला नवी झळाळी

स्थान: Mumbai

नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ऑथॉरिटी अर्थात जेएनपीएच्या सुरू असलेल्या विस्तारामुळे नवी मुंबईतील लॉजिस्टिक आणि व्यावसायिक रिअल इस्टेट क्षेत्रात अभूतपूर्व तेजी पाहायला मिळत आहे. गेल्या काही महिन्यांत या संपूर्ण पट्ट्यात आर्थिक घडामोडींना वेग आला असून, त्याचा थेट सकारात्मक परिणाम व्यावसायिक मालमत्तांच्या बाजारावर होत असल्याचे दिसून येत आहे. कंटेनर हाताळणी करणाऱ्या कंपन्या, कस्टम हाऊस एजंट्स, फ्रेट फॉरवर्डिंग सेवा देणाऱ्या संस्था आणि विविध लॉजिस्टिक कंपन्यांकडून आधुनिक कार्यालये तसेच गोदामांसाठी म्हणजेच वेअरहाऊसेससाठी जमिनीची आणि जागेची मागणी झपाट्याने वाढली आहे. मुंबई महानगर प्रदेशातील हे क्षेत्र आता देशातील एक प्रमुख लॉजिस्टिक आणि आर्थिक केंद्र म्हणून विकसित होत असल्याची चर्चा बाजारात सुरू आहे. नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचा पहिला टप्पा पूर्ण झाल्यानंतर आणि डिसेंबर २०२५ पासून व्यावसायिक उड्डाणे सुरळीत झाल्यानंतर या भागातील व्यावसायिक महत्त्व आणखीनच वाढले आहे. विमानतळाची विमान कनेक्टिव्हिटी, जेएनपीए बंदर आणि अटल सेतू यांसारख्या मोठ्या प्रकल्पांमुळे वाहतूक आणि दळणवळण सुलभ झाले आहे, ज्याचा फायदा थेट उद्योग जगताला होत आहे. या सर्व पायाभूत सुविधांच्या विकासामुळे देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांचा ओढा नवी मुंबई परिसराकडे वाढला असून, कार्यालयीन जागांच्या भाड्यामध्ये आणि खरेदीच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ नोंदवली गेली आहे. सुरुवातीच्या काळात बेलापूर आणि उलवे यांसारख्या मोक्याच्या भागांमध्ये लॉजिस्टिक कंपन्यांनी मोठी गुंतवणूक केली होती. या भागांमध्ये कार्यालये थाटण्यावर कंपन्यांचा भर होता. मात्र, जसजसा व्यवसाय विस्तारत गेला, तसतशी या पारंपरिक व्यावसायिक केंद्रांमध्ये जागेची मोठी टंचाई निर्माण झाली. बेलापूर आणि उलवे परिसराचा वेगाने झालेला विकास आणि उपलब्ध जागेची मर्यादा यामुळे या भागांमधील जमिनीचे आणि मालमत्तेचे दर गगनाला भिडले. यामुळे नवीन कंपन्यांना आणि विस्तार करू इच्छिणाऱ्या लॉजिस्टिक उद्योगांना आपले प्रकल्प राबवणे कठीण होऊ लागले. वाढत्या किमती आणि जागेचा तुटवडा यामुळे लॉजिस्टिक आणि वेअरहाऊसिंग कंपन्यांनी आपले लक्ष आता पनवेल आणि त्याच्या लगतच्या परिसराकडे वळवले आहे. पनवेल, पुष्पक नगर आणि द्रोणागिरी यांसारख्या पट्ट्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर जमिनी उपलब्ध असल्याने कंपन्यांनी या भागांना पसंती दिली आहे. पनवेल आणि लगतच्या भागात मोठ्या लॉजिस्टिक पार्कची उभारणी वेगाने सुरू आहे. ई-कॉमर्स कंपन्या, किरकोळ विक्रेते आणि थर्ड पार्टी लॉजिस्टिक सेवा पुरवणाऱ्या कंपन्यांनी पनवेल परिसरामध्ये मोठी गोदामे उभारण्यास प्राधान्य दिले आहे. जलद रस्ते मार्ग, रेल्वे जाळे आणि आगामी ट्रान्झिट प्रकल्पांमुळे पनवेल हे लॉजिस्टिकसाठी सर्वात सोयीचे ठिकाण बनत आहे. बेलापूर आणि उलवे येथील गर्दी आणि महागड्या जमिनीच्या तुलनेत पनवेल परिसरात अजूनही तुलनेने मोकळी जागा आणि विकासाला वाव असल्यामुळे गुंतवणूकदारांचा ओढा या भागाकडे मोठ्या प्रमाणावर वळला आहे. या वाढत्या मागणीमुळे पनवेल आणि लगतच्या ग्रामीण व शहरी भागांत जमिनीच्या दरांमध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे. स्थानिक जमीन मालक, शेतकरी तसेच रिअल इस्टेट डेव्हलपर्ससाठी ही बाब फायदेशीर ठरली असली, तरी नवीन उद्योगांना जमीन मिळवणे आता थोडे खर्चिक ठरू लागले आहे. रिअल इस्टेट क्षेत्रातील जाणकारांच्या मते, आगामी काळात विमानतळ पूर्ण क्षमतेने कार्यान्वित झाल्यानंतर या भागातील आर्थिक उलाढाल आणखी वाढेल. मालवाहतूक सुलभ झाल्यामुळे विमानाने आणि जहाजांद्वारे होणारी मालकीची ने-आण अधिक वेगवान होईल, ज्यामुळे लॉजिस्टिक कंपन्यांना नफा कमावणे सोपे जाईल. परिणामी, गोदामांची आणि आधुनिक औद्योगिक शेड्सची मागणी पुढील काही वर्षांत उच्च पातळीवर राहण्याचा अंदाज वर्तवला जात आहे. व्यावसायिक रिअल इस्टेटच्या या तेजीमुळे केवळ मोठ्या कंपन्यांनाच नव्हे, तर स्थानिक पातळीवर रोजगार निर्मितीलाही चालना मिळत आहे. वाहन चालवणे, पॅकिंग, माल हाताळणी, सुरक्षा आणि व्यवस्थापन यांसारख्या विविध क्षेत्रांत स्थानिकांना रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध होत आहेत. लघु आणि मध्यम उद्योगांनाही या लॉजिस्टिक बूमचा फायदा मिळताना दिसत आहे. एकंदरीत, नवी मुंबई विमानतळ आणि जेएनपीएचा विस्तार यामुळे नवी मुंबईचा हा पट्टा आगामी काळात देशातील एक अग्रगण्य व्यावसायिक आणि लॉजिस्टिक हब म्हणून उदयास येत असून, रिअल इस्टेटच्या दृष्टीने हे एक सुवर्ण पर्व मानले जात आहे.