गोकुळ मोर्चा कोल्हापूर: दसरा चौक शेतकऱ्यांनी फुलला, म्हशी-रेडे आणि आसूड घेऊन महायुतीविरोधात संतापाचा एल्गार

स्थान: कोल्हापूर

कोल्हापूरच्या राजकीय आणि सहकार क्षेत्राचे लक्ष वेधून घेणाऱ्या गोकुळ मोर्चाने आज आंदोलनाचे मोठे स्वरूप धारण केले आहे. कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ अर्थात गोकुळच्या प्रश्नावरून शेतकऱ्यांचा संताप रस्त्यावर उतरल्याचे चित्र दसरा चौकात पाहायला मिळत आहे. मोर्चाला सुरुवात होण्यापूर्वीच दसरा चौक शेतकऱ्यांच्या गर्दीने तुडुंब भरला असून, जिल्हाधिकारी कार्यालयाच्या दिशेने जाणाऱ्या रस्त्यांवरही आंदोलकांची मोठी उपस्थिती दिसत आहे.

दसरा चौकातून जिल्हाधिकारी कार्यालयापर्यंत हा विराट मोर्चा काढण्यात येणार आहे. या आंदोलनासाठी कोल्हापूर जिल्ह्याच्या विविध भागांतून शेतकरी सहभागी झाले आहेत. तसेच सांगली आणि सातारा जिल्ह्यांतील शेतकरीही या आंदोलनात सहभागी होण्याची चिन्हे असल्याने मोर्चाचे महत्त्व वाढले आहे. महायुती सरकारविरोधातील नाराजी या आंदोलनातून व्यक्त होत असल्याचे चित्र आहे.

दसरा चौकात शेतकऱ्यांचा जनसागर

मोर्चा सुरू होण्यापूर्वीच दसरा चौकात मोठ्या संख्येने शेतकरी जमा झाले. चौकाकडे येणाऱ्या विविध मार्गांवर आंदोलकांची गर्दी दिसून आली. त्यामुळे शहरातील या ऐतिहासिक ठिकाणी आंदोलनाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. मोर्चासाठी जिल्ह्यातून शेतकरी मोठ्या संख्येने एकत्र आल्याने प्रशासनानेही बंदोबस्त वाढवला आहे.

गोकुळसारख्या सहकारी दूध संघाचा प्रश्न हा केवळ संस्थेच्या कारभारापुरता मर्यादित राहत नाही. दूध उत्पादक शेतकऱ्यांचे आर्थिक हित, सहकार क्षेत्रातील निर्णयप्रक्रिया आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी त्याचा थेट संबंध असतो. त्यामुळे या प्रश्नावरून उभे राहिलेले आंदोलन जिल्ह्याच्या राजकीय वर्तुळातही चर्चेचा विषय ठरत आहे.

म्हशी, रेडे आणि भस्मासुराच्या प्रतीकांनी वेधले लक्ष

या मोर्चाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे आंदोलकांनी वापरलेली प्रतीकात्मक मांडणी. मोर्चात दुभत्या म्हशी, रेडा आणि भस्मासुर यांसारख्या प्रतीकात्मक वस्तू आणण्यात आल्या आहेत. या माध्यमातून आंदोलनकर्त्यांनी आपली भूमिका आणि नाराजी वेगळ्या पद्धतीने मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे.

शेतकऱ्यांकडून आसूड ओढण्यात येत असल्याचेही चित्र दिसत आहे. कोल्हापुरी पायताणही प्रतीकात्मक स्वरूपात आणण्यात आले आहे. या दृश्यांमुळे मोर्चाला केवळ गर्दीचे स्वरूप न राहता आंदोलनाची ठळक दृश्यात्मक ओळख मिळाली आहे. मोर्चातील विविध बॅनरही उपस्थितांचे आणि राजकीय निरीक्षकांचे लक्ष वेधून घेत आहेत.

महायुतीविरोधात नाराजीचा सूर

या आंदोलनातून महायुतीविरोधात शेतकऱ्यांची नाराजी व्यक्त होत आहे. मात्र, या नाराजीमागील प्रत्येक मुद्दा, मागण्यांचे स्वरूप आणि सरकारकडून त्यावर दिले जाणारे उत्तर यांचा तपशील उपलब्ध माहितीत स्पष्ट झालेला नाही. त्यामुळे आंदोलनातील घोषणांबरोबरच शेतकऱ्यांच्या नेमक्या मागण्यांकडेही लक्ष देणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.

गोकुळच्या कारभाराशी संबंधित प्रश्नांवर शेतकरी रस्त्यावर उतरतात, तेव्हा सहकारी संस्थांच्या निर्णयांमध्ये दूध उत्पादकांचा आवाज किती प्रभावी आहे, हा व्यापक प्रश्नही पुढे येतो. सहकार चळवळीचा पाया सभासद आणि उत्पादक शेतकरी असताना त्यांच्या अपेक्षा, सहभाग आणि संस्थेतील पारदर्शकता यांना महत्त्व मिळणे आवश्यक आहे.

प्रशासनाचा कडेकोट बंदोबस्त

मोर्चाच्या पार्श्वभूमीवर कोल्हापूरच्या दसरा चौकात मोठा पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे. मोर्चा जिल्हाधिकारी कार्यालयापर्यंत जाणार असल्याने गर्दीचे व्यवस्थापन आणि वाहतूक नियंत्रण प्रशासनासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे. आंदोलन शांततेत पार पडावे, यासाठी प्रशासनाची भूमिका निर्णायक असेल.

गोकुळ मोर्चामुळे कोल्हापूरसह पश्चिम महाराष्ट्रातील सहकार आणि राजकारणाचे वातावरण तापले आहे. शेतकऱ्यांची मोठी उपस्थिती, प्रतीकात्मक वस्तू आणि महायुतीविरोधातील नाराजी यामुळे या आंदोलनाकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. आता या मोर्चातून शेतकऱ्यांच्या मागण्यांना किती राजकीय आणि प्रशासकीय प्रतिसाद मिळतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. सहकार क्षेत्रातील प्रश्न सोडवताना शेतकऱ्यांचा विश्वास जिंकणे हीच कोणत्याही व्यवस्थेसमोरील खरी कसोटी असते.