होर्मुज खाडीत तेल टँकरवर हल्ला; ओमानजवळ जहाजाच्या इंजिन रूममध्ये आग, खलाशी सुरक्षित
स्थान: mumbai
पश्चिम आशियातील संघर्षाचा परिणाम आता आंतरराष्ट्रीय सागरी व्यापारावरही स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. जगातील महत्त्वाच्या तेल वाहतूक मार्गांपैकी एक असलेल्या होर्मुज खाडीत जहाजांवरील हल्ल्यांच्या घटनांमुळे तणाव वाढला आहे. १६ नोव्हेंबर रोजी ओमानजवळ या मार्गावरून जाणाऱ्या एका तेल टँकरला लक्ष्य करण्यात आल्याची घटना समोर आली. या घटनेत जहाजाच्या इंजिन रूममध्ये आग लागली असून जहाजाचे मोठे नुकसान झाल्याची माहिती आहे. सुदैवाने जहाजावरील सर्व कर्मचारी सुरक्षित असल्याचे वृत्त आहे.
ओमानजवळ टँकरवर हल्ला, इंजिन रूममध्ये आग
युनायटेड किंगडम मेरीटाइम ट्रेड ऑपरेशन्स (UKMTO) या सागरी सुरक्षा संस्थेने १६ नोव्हेंबर रोजी या घटनेची माहिती दिली. संस्थेच्या अहवालानुसार, ओमानमधील खासाब बंदराच्या उत्तरेला सुमारे सात नॉटिकल मैल अंतरावर होर्मुज खाडीतून जाणाऱ्या एका टँकरवर हल्ला झाला. या हल्ल्यामुळे जहाज निकामी झाले आणि इंजिन रूममध्ये आग लागली.
या घटनेची माहिती UKMTO ला तृतीय पक्षाकडून मिळाली होती. जहाजावरील सर्व कर्मचारी सुरक्षित असल्याचे सांगण्यात आले आहे. मात्र, जहाजाचे नेमके किती नुकसान झाले आणि पर्यावरणावर त्याचा काही परिणाम झाला आहे का, याची माहिती सुरुवातीच्या अहवालात उपलब्ध नव्हती. या घटनेची चौकशी सुरू असल्याचेही संस्थेने स्पष्ट केले आहे. <Cite refs={["turn606266search13","turn606266search0"]}/>
नेमका सुरुंगाचा स्फोट की दुसऱ्या प्रकारचा हल्ला?
या घटनेबाबत काही वृत्तांतांमध्ये तेल टँकर नौदलाच्या सुरुंगावर आदळल्याचा दावा करण्यात आला आहे. मात्र, UKMTO च्या अधिकृत अहवालात जहाजावर हल्ला झाल्याचे नमूद असले तरी त्यासाठी नौदल सुरुंगाचा वापर झाल्याची पुष्टी करण्यात आलेली नाही. त्यामुळे हल्ल्याचे नेमके स्वरूप आणि कारण स्पष्ट होणे बाकी आहे.
यापूर्वी १४ नोव्हेंबर रोजी इराणच्या नौदलाने होर्मुज खाडीत तीन तेल टँकर नौदलाच्या सुरुंगांना धडकल्याने पेटल्याचा दावा केला होता. इराणच्या सरकारी माध्यमांनीही या घटनांचे वृत्त दिले होते. मात्र, रॉयटर्स या वृत्तसंस्थेला त्या दाव्यांची स्वतंत्रपणे पुष्टी करता आली नव्हती. त्यामुळे १४ नोव्हेंबरच्या घटनांचा आणि १६ नोव्हेंबरच्या हल्ल्याचा संदर्भ वेगळा ठेवणे महत्त्वाचे आहे. <Cite refs={["turn606266news15","turn606266search13"]}/>
२४ तासांत जहाजांवरील हल्ल्यांच्या घटनांनी चिंता
होर्मुज खाडी परिसरात एकापाठोपाठ घडणाऱ्या घटनांमुळे आंतरराष्ट्रीय जहाज वाहतुकीच्या सुरक्षेबाबत चिंता वाढली आहे. UKMTO ने १६ नोव्हेंबर रोजीच या भागात टँकरवर झालेल्या आणखी एका हल्ल्याची नोंद केली होती. त्या घटनेतही अज्ञात प्रक्षेपकामुळे जहाजाच्या इंजिन रूममध्ये आग लागली होती. कोणतीही जीवितहानी झाली नसल्याचे संस्थेने स्पष्ट केले होते.
या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर या मार्गावरून प्रवास करणाऱ्या जहाजांना सावधगिरी बाळगण्याचा आणि संशयास्पद हालचालींची माहिती तातडीने देण्याचा सल्ला UKMTO ने दिला आहे. <Cite refs={["turn606266search12","turn606266search0"]}/>
भारताच्या तेल आणि गॅस पुरवठ्यावर परिणाम होण्याची भीती
होर्मुज खाडी हा जागतिक ऊर्जा व्यापारातील अत्यंत महत्त्वाचा सागरी मार्ग आहे. पर्शियन आखातातून बाहेर पडणारे तेल आणि नैसर्गिक वायू आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत पोहोचवण्यासाठी या मार्गाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो. त्यामुळे या परिसरातील तणाव वाढल्यास जहाजांच्या वाहतुकीवर, विमा खर्चावर आणि इंधनाच्या जागतिक किमतींवर परिणाम होऊ शकतो.
भारतासाठीही हा मार्ग महत्त्वाचा आहे. कच्च्या तेलाच्या आयातीबरोबरच ऊर्जा पुरवठ्याच्या साखळीवर होर्मुजमधील परिस्थितीचा परिणाम होण्याची शक्यता असते. जहाजांची वाहतूक विस्कळीत झाली किंवा मालवाहतुकीचा खर्च वाढला, तर त्याचे परिणाम इंधनाच्या किमती आणि देशांतर्गत बाजारपेठेवर जाणवू शकतात. मात्र, या विशिष्ट घटनेमुळे भारतातील एलपीजी पुरवठ्यावर किती परिणाम झाला आहे, याबाबत स्वतंत्र अधिकृत आकडेवारी उपलब्ध नाही.
सागरी मार्गावरील सुरक्षेचा प्रश्न गंभीर
पश्चिम आशियातील संघर्षाचा व्याप आता केवळ लष्करी कारवायांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. महत्त्वाच्या सागरी मार्गांवरील असुरक्षिततेमुळे जागतिक व्यापार आणि ऊर्जा पुरवठ्यापुढेही आव्हाने निर्माण होत आहेत. ओमानजवळील टँकरवरील ताज्या हल्ल्यामुळे ही चिंता आणखी वाढली आहे. जहाजावरील सर्व कर्मचारी सुरक्षित असले, तरी हल्ल्याचे नेमके स्वरूप, नुकसान आणि त्यामागील जबाबदार घटक याबाबतची चौकशी महत्त्वाची ठरणार आहे. होर्मुज खाडीतील परिस्थिती पुढील काळात कशी बदलते, यावर जागतिक ऊर्जा बाजाराचेही लक्ष राहणार आहे.

