गडचिरोलीचा शाश्वत विकास हाच ध्यास; शोषण नव्हे, दोहन करणार – मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस
स्थान: गडचिरोली
गडचिरोलीचा शाश्वत विकास हा केवळ औद्योगिक प्रगतीचा विषय नसून स्थानिक माणसाच्या आयुष्यात परिवर्तन घडवण्याचा संकल्प आहे. खनिज संपत्तीने समृद्ध असलेल्या या जिल्ह्याचा विकास करताना निसर्ग आणि स्थानिक समाज यांच्यात संतुलन राखणे आवश्यक आहे. गडचिरोलीचे शोषण नव्हे, तर योग्य पद्धतीने दोहन करून या भागाचा सर्वांगीण विकास साधायचा आहे. भविष्यात गडचिरोलीला विकासाचे नवे शिखर गाठून देऊ, असा विश्वास मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केला.
बोदली येथे लॉईड्स अँड मेटल एनर्जी लिमिटेडच्या वतीने उभारण्यात आलेल्या लॉईड्स मिशन फॉर ग्लोबल स्किल्स अँड एंटरप्रेन्योरशिप केंद्राचे लोकार्पण मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या हस्ते करण्यात आले. या कार्यक्रमाला केंद्रीय आदिवासी कार्यमंत्री जुअल ओराम प्रमुख अतिथी म्हणून उपस्थित होते.
स्थानिक तरुणांसाठी कौशल्य विकासाची संधी
या केंद्राचा मुख्य उद्देश गडचिरोलीतील स्थानिक तरुण आणि महिलांना उद्योग क्षेत्रातील प्रत्यक्ष कामाचे प्रशिक्षण देणे, त्यांना रोजगारक्षम बनवणे आणि स्वावलंबनाची संधी उपलब्ध करून देणे हा आहे. उद्योगांना आवश्यक असलेले प्रशिक्षित मनुष्यबळ स्थानिक पातळीवर तयार झाल्यास रोजगारासाठी बाहेर जाण्याची गरज कमी होऊ शकते. त्याचबरोबर नव्या उद्योगांना स्थानिक मनुष्यबळाचा लाभ मिळू शकतो.
मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी लॉईड्स कंपनीच्या कामाचे कौतुक करताना हा विकास केवळ नफ्यावर आधारित नसून माणूस केंद्रित असल्याचे नमूद केले. समाजाला सोबत घेऊन सर्वसमावेशक विकास साधला, तर त्यातून आर्थिक लाभाबरोबरच सामाजिक विश्वास आणि लोकांचे आशीर्वादही मिळतात. लॉईड्सच्या माध्यमातून गडचिरोलीत असे काम होत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
नक्षलवादातून रोजगाराच्या प्रवाहाकडे
गडचिरोलीतील बदलाचे उदाहरण देताना मुख्यमंत्र्यांनी पूर्वी नक्षलवादी चळवळीत असलेले काही लोक आता प्रशिक्षण घेऊन कर्मचारी म्हणून काम करत असल्याचा उल्लेख केला. उद्योगांसाठी आवश्यक कौशल्ये विकसित करण्याचे काम या केंद्रातून होत आहे. पाच वर्षांपूर्वी ज्या भागात येण्यास लोक घाबरत होते, तेथील तरुणी आता परदेशात जाऊन कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण देण्याच्या टप्प्यावर पोहोचत आहेत, असे सांगत त्यांनी या परिवर्तनाचे महत्त्व अधोरेखित केले.
हा बदल केवळ रोजगारनिर्मितीपुरता मर्यादित नाही. स्थानिक युवक-युवतींना कौशल्य, आत्मविश्वास आणि व्यापक औद्योगिक संधी मिळाल्यास दुर्गम भागातील सामाजिक व आर्थिक परिस्थितीतही सकारात्मक बदल घडू शकतो. मात्र, अशा संधींचा लाभ स्थानिक लोकांपर्यंत सातत्याने पोहोचणे आणि प्रशिक्षणानंतर प्रत्यक्ष रोजगार मिळणे तितकेच महत्त्वाचे ठरणार आहे.
औद्योगिक विकासासोबत पर्यावरणाचे रक्षण
खनिज संपत्ती आणि उद्योगविकासाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणाचा समतोल राखण्याचे आव्हानही गडचिरोलीसमोर आहे. उद्योगांसाठी काही प्रमाणात वृक्षतोड करावी लागली, तरी वनांचे संरक्षण झालेच पाहिजे, अशी भूमिका मुख्यमंत्र्यांनी मांडली. गडचिरोलीत पाच कोटी झाडे लावण्याचा संकल्प करण्यात आला असून त्यापैकी एक कोटी झाडे लावल्याची माहिती त्यांनी दिली. हरित गडचिरोली अधिक हरित करण्यासाठी प्रयत्न सुरू ठेवण्याचा निर्धारही त्यांनी व्यक्त केला.
खनिज उत्खनन, औद्योगिक विस्तार आणि वनसंपत्तीचे संरक्षण यांच्यात समतोल राखणे ही या जिल्ह्याच्या विकासाची महत्त्वाची कसोटी असेल. वृक्षारोपणाबरोबरच लावलेल्या झाडांचे संवर्धन, वनक्षेत्राचे संरक्षण आणि स्थानिक पर्यावरणावर होणाऱ्या परिणामांचे मूल्यमापन यांनाही प्राधान्य द्यावे लागेल.
अडीच हजार नियुक्तिपत्रांचे वितरण
कार्यक्रमादरम्यान मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या हस्ते अडीच हजार नियुक्तिपत्रांचे प्रातिनिधिक स्वरूपात वितरण करण्यात आले. तसेच ॲडव्हान्स मिनरल प्रोसेसिंग वर्कशॉप, लॉईड्स सेंट्रल किचन आणि ग्रीव्हन्स रिड्रेसल पोर्टल या उपक्रमांचे उद्घाटन करण्यात आले.
यावेळी केंद्रीय मंत्री जुअल ओराम यांनीही उपस्थितांना संबोधित केले. लॉईड्सचे प्रबंध संचालक बी. प्रभाकरन यांनी प्रास्ताविक केले. कार्यक्रमाला खासदार नामदेव किरपान, आमदार धर्मराव बाबा आत्राम, आमदार डॉ. मिलिंद नरोटे यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते.
विकासाची खरी कसोटी स्थानिकांच्या जीवनमानात
गडचिरोलीत खनिज संपत्ती, औद्योगिक गुंतवणूक आणि रोजगारनिर्मितीच्या माध्यमातून विकासाच्या नव्या शक्यता निर्माण होत आहेत. मात्र, या प्रगतीचा लाभ स्थानिक युवक, महिला आणि आदिवासी समाजापर्यंत किती व्यापकपणे पोहोचतो, यावरच विकासाचे यश ठरणार आहे. उद्योगांना कुशल मनुष्यबळ मिळणे, स्थानिकांना स्थिर रोजगार मिळणे आणि वनसंपत्ती सुरक्षित राहणे या तिन्ही बाबी एकत्र साधल्या गेल्या, तरच शाश्वत विकासाचे उद्दिष्ट प्रत्यक्षात उतरेल.
गडचिरोलीला औद्योगिकदृष्ट्या सक्षम बनवताना त्याची नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक ओळख जपणे हीच भविष्यातील खरी जबाबदारी असेल. शोषणाऐवजी शाश्वत दोहनाची भूमिका प्रत्यक्ष कृतीत उतरली, तर गडचिरोलीचा विकास राज्यासाठी एक महत्त्वाचा आदर्श ठरू शकतो.

