रवींद्र धंगेकर विरुद्ध नवनाथ बन: विधान परिषद निकालानंतर महायुतीत आरोप-प्रत्यारोपांना धार
स्थान: महाराष्ट्र
महाराष्ट्राच्या राजकारणात विधान परिषद निवडणुकीच्या निकालानंतर महायुतीतील अंतर्गत मतभेद उघडपणे समोर येऊ लागले आहेत. पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुकीत भाजपला अपेक्षित यश न मिळाल्यानंतर मित्रपक्षांमध्येच आरोप-प्रत्यारोप सुरू झाले. या वादाच्या केंद्रस्थानी भाजपचे प्रवक्ते नवनाथ बन आणि शिंदे यांच्या शिवसेनेचे नेते रवींद्र धंगेकर आले आहेत. निवडणुकीतील पराभवाचे विश्लेषण करण्याऐवजी आता हा वाद नेत्यांच्या वक्तव्यांभोवती फिरताना दिसत आहे.
निकालाचे गणित आणि भाजपची नाराजी
विधान परिषदेच्या शिक्षक आणि पदवीधर मतदारसंघांच्या पाच जागांसाठी झालेल्या निवडणुकीत महाविकास आघाडीने तीन, तर महायुतीने दोन जागा जिंकल्या. पदवीधरच्या तिन्ही जागांवर महाविकास आघाडीचे उमेदवार विजयी झाले. त्यामुळे भाजपला या विभागात मोठा राजकीय धक्का बसला. शिक्षक मतदारसंघातील दोन्ही जागा महायुतीकडे गेल्या; त्यापैकी अमरावतीची जागा शिंदे यांच्या शिवसेनेने जिंकली.
या निकालानंतर भाजपचे महाराष्ट्रातील मुख्य प्रवक्ते नवनाथ बन यांनी सोशल मीडियावर पोस्ट करत मित्रपक्ष असलेल्या एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेवर नाराजी व्यक्त केली. पुणे आणि नागपूरमध्ये शिवसेनेकडून अपेक्षित सहकार्य मिळाले नाही, असा त्यांचा आरोप आहे. पुण्यात शिवसेनेने ऐनवेळी सचिन सानप यांना पाठिंबा दिल्यामुळे महायुतीच्या मतांचे विभाजन झाले, असा दावा बन यांनी केला. छत्रपती संभाजीनगरमध्ये अब्दुल सत्तार यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या उमेदवाराविरोधात प्रचार केल्याचाही आरोप त्यांनी केला.
धंगेकरांची भूमिका आणि नेतृत्वबदलाची मागणी
बन यांच्या आरोपांना रवींद्र धंगेकर यांनी प्रत्युत्तर दिले. निवडणुकीतील निकाल हा मतदारांचा कौल असून त्यातून सरकारबाबतची नाराजी दिसून येते, असे त्यांचे म्हणणे आहे. केवळ मित्रपक्षावर पराभवाचे खापर फोडण्याऐवजी सत्ताधारी नेतृत्वाने मतदारांच्या भूमिकेचा विचार करावा, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.
धंगेकर यांनी एकनाथ शिंदे यांच्याकडे पुन्हा मुख्यमंत्रीपदाची जबाबदारी देण्याची मागणीही केली. एकनाथ शिंदे मुख्यमंत्री असताना महायुतीला जनतेचा पाठिंबा मिळाला होता, असा युक्तिवाद त्यांनी केला. त्यामुळे निवडणुकीतील पराभवाचा मुद्दा केवळ स्थानिक पातळीवरील समन्वयापुरता मर्यादित न राहता राज्यातील नेतृत्वाच्या चर्चेपर्यंत पोहोचला.
नवनाथ बन यांचा पलटवार
धंगेकरांच्या वक्तव्यांनंतर नवनाथ बन यांनी अधिक आक्रमक भूमिका घेतली. पुण्यातील पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीत धंगेकर यांनी भाजपच्या उमेदवाराला मतदान करू नये, असे आवाहन केल्याचा दावा बन यांनी केला. यासंदर्भात धंगेकर यांच्या सोशल मीडिया पोस्टचा दाखला देत त्यांनी शिवसेना नेतृत्वाने धंगेकर यांच्यावर कारवाई करावी, अशी मागणी केली. महायुतीत राहून मित्रपक्षाच्या उमेदवाराविरोधात भूमिका घेणे योग्य नसल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे.
या आरोपांमुळे भाजप आणि शिंदे यांच्या शिवसेनेतील मतभेद अधिक ठळक झाले आहेत. मात्र, निवडणुकीतील मतविभाजनाचा नेमका किती परिणाम झाला, याबाबत स्वतंत्र आणि सविस्तर मतविश्लेषण आवश्यक आहे. एखाद्या नेत्याच्या भूमिकेमुळेच पराभव झाला, असा निष्कर्ष केवळ आरोपांच्या आधारे काढता येत नाही.
युतीधर्माचा प्रश्न ऐरणीवर
महायुतीमध्ये भाजप, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस हे तीन प्रमुख पक्ष सत्तेत सहभागी आहेत. निवडणुकीत जागावाटप, स्थानिक नेतृत्व, उमेदवार निवड आणि कार्यकर्त्यांमधील समन्वय या बाबी महत्त्वाच्या ठरतात. मात्र, मित्रपक्षांमध्येच परस्परविरोधी प्रचार किंवा स्वतंत्र राजकीय गणिते पुढे आली, तर त्याचा परिणाम मतांच्या एकत्रीकरणावर होऊ शकतो. या निवडणुकीनंतर नेमका हाच प्रश्न चर्चेत आला आहे.
रवींद्र धंगेकर आणि नवनाथ बन यांच्यातील वक्तव्यांचा सूर पाहता हा वाद वैयक्तिक संघर्षासारखा भासत असला, तरी त्यामागे महायुतीतील व्यापक समन्वयाचा प्रश्न आहे. पराभवाचे कारण शोधताना केवळ एका पक्षाला किंवा नेत्याला जबाबदार धरण्याऐवजी उमेदवारांची निवड, स्थानिक समीकरणे, मतदारांचा कल आणि प्रचारातील रणनीती यांचा एकत्रित विचार करणे आवश्यक आहे.
लोकशाहीत निवडणुकीचा निकाल हा मतदारांचा निर्णय असतो. सत्ताधारी आघाडीने त्या निर्णयातून राजकीय संदेश समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. आरोप-प्रत्यारोपांमुळे काही काळ राजकीय वातावरण तापेल; मात्र महायुतीतील पक्षांमध्ये विश्वास आणि समन्वय पुन्हा प्रस्थापित होतो का, हेच या वादाचे पुढील राजकीय महत्त्व ठरणार आहे.
