रुपाली ठोंबरेंचा मुरलीधर मोहोळ यांच्या बॅनरला आक्षेप; शिवरायांच्या प्रतिमेवरून पुण्यात वाद

स्थान: Pune

दसऱ्यानिमित्त पुण्यात राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या कार्यक्रमांसाठी लावण्यात आलेल्या बॅनरवरील छायाचित्रांच्या मांडणीमुळे राजकीय वाद निर्माण झाला आहे. केंद्रीय राज्यमंत्री मुरलीधर मोहोळ यांच्या नावाने लावलेल्या बॅनरवर छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्यासोबत राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे संस्थापक डॉ. केशव बळीराम हेडगेवार आणि माजी सरसंघचालक माधव सदाशिव गोळवलकर यांची छायाचित्रे असल्याचे वृत्त आहे. या मांडणीवर राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्या रुपाली पाटील ठोंबरे यांनी आक्षेप घेत मोहोळ यांचा जाहीर निषेध केला. <Cite refs={["turn410033search0","turn410033search3"]}/>

## पुण्यात नेमके काय घडले?

विजयादशमीच्या निमित्ताने देशातील विविध शहरांमध्ये राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे कार्यक्रम आणि पथसंचलने आयोजित करण्यात आली होती. नागपुरातील मुख्य कार्यक्रमासह पुण्यातही या उत्सवाच्या प्रचारासाठी बॅनर लावण्यात आले. त्यातील एका बॅनरवर छत्रपती शिवाजी महाराज, डॉ. हेडगेवार आणि गोळवलकर यांची छायाचित्रे एकत्र दिसल्याने हा मुद्दा चर्चेत आला.

रुपाली पाटील ठोंबरे यांनी या मांडणीला आक्षेप घेतला. त्यांच्या मते, छत्रपती शिवाजी महाराज यांची प्रतिमा इतर नेत्यांच्या छायाचित्रांसोबत अशा प्रकारे लावणे हा महाराजांचा अवमान आहे. त्यांनी मुरलीधर मोहोळ यांच्यावर टीका करत, शिवरायांचा अवमान सहन केला जाणार नाही आणि असे प्रकार सुरू राहिल्यास वेगळ्या मार्गाने उत्तर दिले जाईल, असा इशाराही दिला. <Cite refs={["turn410033search0","turn410033search4"]}/>

## शिवरायांच्या प्रतिमेचा प्रश्न भावनिक का ठरतो?

छत्रपती शिवाजी महाराज हे महाराष्ट्राच्या ऐतिहासिक स्मृतीचे आणि सांस्कृतिक अस्मितेचे महत्त्वाचे प्रतीक आहेत. त्यांच्या प्रतिमेचा सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये वापर होताना छायाचित्रांची निवड, मांडणी आणि त्यातून व्यक्त होणारा संदेश यांना विशेष महत्त्व प्राप्त होते. त्यामुळे अशा बॅनरकडे नागरिक केवळ प्रचारसाहित्य म्हणून पाहत नाहीत; त्यामागील प्रतीकात्मक अर्थाचाही विचार करतात.

मात्र, छायाचित्रे एकत्र लावली म्हणजे आपोआप अवमान झाला, असा निष्कर्ष सर्वमान्य ठरतोच असे नाही. या प्रकरणात अवमान झाल्याचे म्हणणे ही रुपाली ठोंबरे यांची भूमिका आहे. बॅनरची मांडणी का करण्यात आली, त्यामागील हेतू काय होता आणि संबंधित आयोजकांची भूमिका काय आहे, याची माहिती समोर आल्यास वादाचे अधिक संपूर्ण चित्र स्पष्ट होऊ शकते.

## राजकीय टीकेला महायुतीतील नाराजीचीही जोड

या प्रकरणात ठोंबरे यांनी केवळ बॅनरवरील छायाचित्रांवरच आक्षेप घेतला नाही, तर भाजपकडून राष्ट्रवादी काँग्रेसला मिळणाऱ्या वागणुकीबाबतही नाराजी व्यक्त केली. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, पक्षाच्या नेत्यांना मिळणाऱ्या वागणुकीबाबत त्यांनी सुनेत्रा पवार आणि पार्थ पवार यांच्याकडेही मुद्दा मांडला आहे.

सोमेश्वर सहकारी साखर कारखान्याच्या निवडणुकीचा उल्लेख करत त्यांनी भाजपकडून प्रतिस्पर्धी गटाला मदत होत असल्याचा आरोप केला. तसेच पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांतील उमेदवार निवडताना मित्रपक्षांना विश्वासात घेतले जात नसल्याचीही तक्रार केली. हे आरोप ठोंबरे यांनी केलेले असून, त्यांना स्वतंत्र पुष्टी मिळाल्याचे उपलब्ध वृत्तांतून स्पष्ट होत नाही. <Cite refs={["turn410033search0","turn410033search2"]}/>

## सार्वजनिक प्रतीकांचा वापर आणि राजकीय जबाबदारी

या वादातून सार्वजनिक जीवनात ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वांच्या प्रतिमांचा वापर करताना किती संवेदनशीलता आवश्यक आहे, हा मुद्दा पुढे येतो. राजकीय पक्ष आणि सामाजिक संघटनांना त्यांच्या विचारांशी संबंधित कार्यक्रमांचा प्रचार करण्याचा अधिकार असला, तरी सार्वजनिक प्रतीकांचा वापर करताना समाजातील विविध भावनांचा विचार करणे महत्त्वाचे ठरते.

दुसरीकडे, अशा प्रश्नांवर चर्चा करताना आरोप आणि सिद्ध झालेली बाब यांतील फरक राखणेही आवश्यक आहे. बॅनरच्या मांडणीवर आक्षेप नोंदवणे हा राजकीय अभिव्यक्तीचा भाग आहे; त्याचवेळी संबंधित पक्षाची भूमिका समजून घेणे आणि वस्तुस्थितीच्या आधारे चर्चा करणे लोकशाहीसाठी महत्त्वाचे आहे.

## निष्कर्ष

पुण्यातील हा बॅनर-विवाद छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या प्रतिमेबाबतची सामाजिक संवेदनशीलता आणि महायुतीतील पक्षांमधील राजकीय मतभेद या दोन्ही मुद्द्यांशी जोडला गेला आहे. रुपाली पाटील ठोंबरे यांनी तीव्र शब्दांत आपली नाराजी व्यक्त केली आहे. उपलब्ध वृत्तांत मुरलीधर मोहोळ किंवा भाजपची या विशिष्ट आक्षेपावरची अधिकृत प्रतिक्रिया स्पष्ट झालेली नाही. त्यामुळे पुढील भूमिका समोर येणे महत्त्वाचे ठरेल. ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वांचा सन्मान राखणे आणि मतभेद तथ्याधारित, संयमित चर्चेतून मांडणे, हीच अशा वादांमधून अपेक्षित लोकशाहीची दिशा आहे.