**शेती वाचवा अभियान**; हवामान बदलाच्या आव्हानांवर मात करण्यासाठी वाशिममध्ये शेतकऱ्यांना आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानाचे मार्गदर्शन

स्थान: वाशिम

# शेती वाचवा अभियान; हवामान बदलाच्या आव्हानांवर मात करण्यासाठी वाशिममध्ये शेतकऱ्यांना आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानाचे मार्गदर्शन

**वाशिम, २४ ऑक्टोबर :** बदलते हवामान, शेतीचा वाढता खर्च आणि पिकांच्या उत्पादनातील अनिश्चितता या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी शेतकऱ्यांनी सुधारित कृषी तंत्रज्ञानाचा अवलंब करणे आवश्यक आहे. जमिनीचे आरोग्य टिकवून ठेवणे, खतांचा संतुलित वापर, पाण्याचे योग्य नियोजन आणि सुधारित पीक व्यवस्थापन यांमुळे शेती अधिक शाश्वत व किफायतशीर करण्यास मदत होऊ शकते. याच उद्देशाने कृषी विभाग आणि कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थापन यंत्रणा (आत्मा) यांच्या संयुक्त विद्यमाने वाशिम येथे ‘शेती वाचवा अभियानांतर्गत’ मार्गदर्शन कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला.

## शेतकऱ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची माहिती

काटा रोड येथील स्व. बाळासाहेब ठाकरे शेतकरी प्रशिक्षण केंद्रात हा कार्यक्रम पार पडला. यावेळी गळीतधान्य पिकांचे उत्पादन वाढविणे, मृदाआरोग्याचे संवर्धन, आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानाचा वापर आणि हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर शेती व्यवस्थापनात सुधारणा करण्याबाबत तज्ज्ञांनी मार्गदर्शन केले.

शेतीतील बदलत्या परिस्थितीशी जुळवून घेण्यासाठी केवळ पारंपरिक पद्धतींवर अवलंबून न राहता उपलब्ध तंत्रज्ञान आणि कृषीविषयक माहितीचा उपयोग करणे महत्त्वाचे आहे. योग्य वेळी योग्य निर्णय घेण्यासाठी शेतकऱ्यांना तांत्रिक मार्गदर्शन मिळावे, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश होता.

## शून्य मशागत, अॅग्री स्टॅक आणि डिजिटल सुविधा

उपविभागीय कृषी अधिकारी संतोष वाळके यांनी उन्नत कृषी तंत्रज्ञान, शून्य मशागत शेती, अॅग्री स्टॅक आणि महाविस्तार अभियान या विषयांवर मार्गदर्शन केले. आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या वापरातून शेती व्यवस्थापनात सुधारणा करण्याबरोबरच कृषीविषयक डिजिटल सुविधांचा लाभ शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविण्याचे महत्त्व त्यांनी स्पष्ट केले.

शेतीसाठी उपलब्ध डिजिटल माहिती आणि तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करण्यासाठी शेतकऱ्यांना त्यांची उपयुक्तता समजणे आवश्यक आहे. त्याचबरोबर कोणते तंत्रज्ञान स्थानिक परिस्थितीत उपयुक्त ठरेल, याचा विचार करून त्याचा वापर करणे महत्त्वाचे ठरते.

## माती परीक्षणानुसार खतांचा संतुलित वापर

जिल्हा मृदा सर्वेक्षण अधिकारी अनिल राठोड यांनी मृदाआरोग्य पत्रिकेनुसार संतुलित खतांचा वापर या विषयावर मार्गदर्शन केले. जमिनीची सुपीकता टिकविण्यासाठी माती परीक्षणाच्या आधारे खतांचा वापर करणे आणि पिकांच्या गरजेनुसार अन्नद्रव्यांचे व्यवस्थापन करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.

माती परीक्षणामुळे जमिनीतील अन्नद्रव्यांची स्थिती समजण्यास मदत होते. त्यानुसार खतांचे नियोजन केल्यास अनावश्यक वापर टाळता येतो आणि उपलब्ध संसाधनांचा अधिक कार्यक्षम उपयोग करता येतो. वाढत्या उत्पादन खर्चाच्या पार्श्वभूमीवर हा मुद्दा शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा आहे.

## गळीतधान्य उत्पादन आणि हवामानानुकूल शेती

जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी आरिफ शाह यांनी गळीतधान्य पिकांच्या उत्पादनवाढीसाठी सुधारित तंत्रज्ञान, पीक व्यवस्थापन आणि स्थानिक परिस्थितीला अनुरूप कृषी पद्धतींबाबत मार्गदर्शन केले. बदलत्या हवामानात योग्य पीक नियोजन, उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर आणि शेतीतील जोखीम कमी करण्यासाठी आवश्यक उपाययोजनांचे महत्त्व त्यांनी अधोरेखित केले.

सोयाबीन बियाण्यांच्या साठवणुकीबाबतही त्यांनी माहिती दिली. बियाण्यांची योग्य साठवणूक ही पुढील हंगामातील पेरणीच्या नियोजनातील महत्त्वाची बाब आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी बियाण्यांची गुणवत्ता टिकविण्यासाठी योग्य पद्धतींची माहिती घेणे आवश्यक आहे.

## अभियानाच्या उद्दिष्टांची माहिती आणि साहित्यवाटप

प्रकल्प संचालक अनिसा महाबळे यांनी ‘शेती वाचवा अभियान’ची उद्दिष्टे आणि त्याअंतर्गत राबविण्यात येणाऱ्या उपक्रमांची माहिती दिली. कार्यक्रमाच्या समारोप सत्रात आत्माचे प्रकल्प उपसंचालक अजय मोरे यांच्या उपस्थितीत साहित्यवाटप आणि अभिप्राय सत्र आयोजित करण्यात आले.

या कार्यक्रमातून शेतकऱ्यांमध्ये आधुनिक कृषी तंत्रज्ञानाविषयी जागरूकता निर्माण करणे आणि सुधारित शेती पद्धतींचा प्रसार करणे यावर भर देण्यात आला.

## शाश्वत शेतीसाठी प्रत्यक्ष अंमलबजावणी महत्त्वाची

हवामानातील बदलांमुळे शेतीसमोर निर्माण होणाऱ्या आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी तांत्रिक मार्गदर्शनाबरोबरच त्याची शेतात अंमलबजावणी होणे आवश्यक आहे. माती परीक्षण, पाणी व्यवस्थापन, योग्य बियाणे साठवणूक आणि सुधारित पीक पद्धती यांचा परिस्थितीनुसार अवलंब केल्यास शेती अधिक कार्यक्षम करण्यास मदत होऊ शकते.

कृषी विभाग आणि आत्माच्या संयुक्त प्रयत्नांतून शेतकऱ्यांना तंत्रज्ञानाधारित, किफायतशीर आणि शाश्वत शेतीकडे प्रोत्साहित करण्यासाठी अशा मार्गदर्शनपर उपक्रमांचे महत्त्व अधोरेखित झाले आहे.