दिल्लीत निवडणूक आयोगाविरोधात ‘इंडिया’ आघाडी आक्रमक

स्थान: Newroom

नवी दिल्लीमध्ये निवडणूक आयोग आणि मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या कारभाराविरोधात ‘इंडिया’ आघाडीने आक्रमक भूमिका घेतली आहे. मतदारयाद्यांमधील कथित त्रुटी आणि विशेष तीव्र पुनरावलोकन प्रक्रियेच्या विरोधात विरोधकांचे आंदोलन तीव्र झाले आहे. या राजकीय घडामोडींदरम्यान, संसदेच्या आवारात आणि दिल्लीतील विविध महत्त्वाच्या ठिकाणी विरोधी पक्षांच्या वतीने जोरदार निदर्शने करण्यात आली. देशातील लोकशाही मूल्यांचे रक्षण करण्यासाठी निवडणूक आयोगाने निष्पक्षपणे काम करावे, अशी प्रमुख मागणी या आंदोलनादरम्यान विरोधकांकडून लगातार लावून धरण्यात आली आहे. विरोधकांच्या या आक्रमक भूमिकेमुळे राष्ट्रीय राजकारणात मोठी चलबिचल पाहायला मिळत आहे. दिल्ली पोलिसांकडून या आंदोलनावर कठोर भूमिका घेण्यात येत असून, अनेक ठिकाणी सुरक्षा व्यवस्था अत्यंत कडेकोट करण्यात आली आहे. संसद भवन परिसर आणि निर्वाचन सदनच्या आसपासच्या भागात सुरक्षा यंत्रणांना सतर्क ठेवण्यात आले आहे. मंगळवारी झालेल्या विरोधकांच्या मार्चमध्ये तृणमूल कांग्रेसचे खासदार अभिषेक बनर्जी आणि समाजवादी पार्टी प्रमुख अखिलेश यादव यांच्यासह अनेक दिग्गज नेते सहभागी झाले होते. यावरून विरोधक निवडणूक आयोगाच्या विरोधात एकत्र येऊन एकजुटीचे प्रदर्शन करत असल्याचा संदेश देण्याचा प्रयत्न करत होते. मात्र, त्यानंतर लगेचच बुधवारच्या राजकीय घडामोडींमध्ये काहीसा विरोधाभास पाहायला मिळाला. काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खड़गे यांच्या वतीने ‘इंडिया’ ब्लॉकच्या खासदारांसाठी एका विशेष दुपारच्या जेवणाचे म्हणजेच लंचचे आयोजन करण्यात आले होते. या लंच बैठकीत समाजवादी पार्टीसह काही महत्त्वाच्या घटक पक्षांच्या नेत्यांची अनुपस्थिती स्पष्टपणे जाणवली. या अनुपस्थितीमुळे राजकीय वर्तुळात आणि माध्यमांमध्ये विविध तर्कवितर्क लढवले जाऊ लागले. ‘इंडिया’ आघाडीमध्ये सर्वकाही आटोक्यात आहे का, असा सवाल या निमित्ताने उपस्थित केला गेला. विरोधकांच्या या कथित मतभेदांवर स्पष्टीकरण देताना काँग्रेस पक्षाचे सरचिटणीस आणि खासदार जयराम रमेश यांनी प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधला. जयराम रमेश यांनी स्पष्ट केले की, या लंच बैठकीचा निर्णय अत्यंत उशिरा आणि रात्रीच्या वेळी घेण्यात आला होता. त्यामुळे सर्व घटक पक्षांच्या नेत्यांना आणि प्रतिनिधींना याची पूर्वकल्पना वेळेवर मिळू शकली नाही. काही अपरिहार्य कारणांमुळे आणि अल्पेवधीत निरोप मिळाल्यामुळे काही पक्षांचे नेते या बैठकीत उपस्थित राहू शकले नाहीत. या तांत्रिक कारणावरून माध्यमांमध्ये ‘इंडिया’ आघाडीत फूट पडल्याचे चित्र रंगवणे चुकीचे ठरेल, असे ते म्हणाले. विरोधक अजूनही निवडणूक आयोगाच्या कारभाराविरुद्ध, कथित मतचोरीच्या मुद्यावर आणि विशेष तीव्र पुनरावलोकन प्रक्रियेविरुद्ध पूर्णपणे एकत्र आहेत आणि त्यांची कायदेशीर व राजकीय कायदेशीर लढाई अशीच सुरू राहील, असेही काँग्रेस नेत्याकडून स्पष्ट करण्यात आले. या संपूर्ण प्रकरणाची पार्श्वभूमी पाहता, विरोधी पक्षांचा मुख्य आक्षेप मतदारयाद्यांच्या पुनरावलोकन प्रक्रियेवर आहे. विरोधकांचा असा दावा आहे की, या प्रक्रियेमुळे मोठ्या प्रमाणावर मतदारांची नावे निष्कारण वगळली जात आहेत, ज्यामुळे निवडणुकांच्या पारदर्शकतेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण होत आहे. काँग्रेस पक्षाने या प्रक्रियेचा तीव्र निषेध करताना सरकारच्या हेतूंवर संशय घेतला आहे. निवडणुकीच्या तोंडावर अशा प्रकारच्या प्रशासनिक बदलांमुळे विरोधी पक्षांच्या मतांची बेगमी रोखली जात असल्याचा गंभीर आरोप त्यांनी केला आहे. दुसरीकडे, या आंदोलनादरम्यान राहुल गांधी आणि प्रियंका गांधी वाड्रा यांच्यासह अनेक प्रमुख विरोधी नेत्यांना व खासदारांना दिल्ली पोलिसांनी ताब्यात घेतल्याची घटना घडली. यामुळे राजकीय वातावरण अधिकच तापले. विरोधी पक्षांच्या खासदारांनी संसद ते निवडणूक आयोग असा मोर्चा काढण्याचा प्रयत्न केला असता पोलिसांनी त्यांना अडवले. लोकशाही मार्गाने आंदोलन करण्याचा अधिकार असतानाही दडपशाही केली जात असल्याचा आरोप विरोधकांनी केला. या सर्व घटनाक्रमानंतर ‘इंडिया’ आघाडीच्या नेत्यांनी आगामी रणनीती आखण्यासाठी आपापसात बैठकांचे सत्र सुरू ठेवले आहे. युतीमध्ये लहान-सहान मुद्द्यांवरून कोणतेही मतभेद नसून, हुकूमशाही प्रवृत्तीविरोधात सर्वजण एकाच व्यासपीठावर आहेत, असा दावा वारंवार केला जात आहे. मात्र, ऐन आंदोलनाच्या काळात घटक पक्षांची लंच बैठकीतील अनुपस्थिती विरोधकांसाठी डोकेदुखी ठरली असून, सत्ताधारी पक्षाकडून यावरून सातत्याने टीका केली जात आहे. येत्या काही दिवसांत निवडणूक आयोगाची भूमिका काय राहते आणि ‘इंडिया’ आघाडी या आंदोलनाला कसे पुढे नेते, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे.