अमेरिकेत एस्सार ग्रुपची मोठी गुंतवणूक, आयोवामध्ये उभारणार स्टील प्लँट

स्थान: Newsroom

भारतीय उद्योग जगतातील मोठी गुंतवणूक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या एस्सार ग्रुपने अमेरिकेमध्ये तब्बल १८ अब्ज डॉलर म्हणजेच सुमारे दीड लाख कोटी रुपयांहून अधिक गुंतवणुकीची घोषणा केली आहे. या भव्य योजनेचा मुख्य भाग म्हणून अमेरिकेतील आयोवा राज्यामध्ये तब्बल १५ अब्ज डॉलर खर्चून एका अतिविशाल पोलाद प्रकल्पाची स्थापना केली जाणार आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डॉनल्ड ट्रम्प यांनी व्हाईट हाऊसच्या ओव्हल ऑफिसमध्ये आयोजित एका विशेष कार्यक्रमादरम्यान या प्रकल्पाची अधिकृत घोषणा केली. या महत्त्वाच्या प्रसंगी रुईया कुटुंबातील सदस्य आणि कंपनीचे वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते. परदेशी भूमीवर भारतीय समूहाद्वारे केली गेलेली ही आजवरची सर्वात मोठी गुंतवणूक मानली जात असून याद्वारे अमेरिका आणि भारत यांच्यातील व्यावसायिक संबंधांना नवा आयाम मिळणार असल्याचे दिसत आहे. अमेरिकेच्या इतिहासातील हा सर्वात मोठा पोलाद प्रकल्प ठरेल, असे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी आपल्या घोषणेत स्पष्ट केले. एस्सार ग्रुपची अमेरिकेतील उपकंपनी असलेल्या ‘मेसाबी मेटॅलिक्स’च्या माध्यमातून या संपूर्ण प्रकल्पाचा विकास केला जाणार आहे. हा कारखाना एक पूर्णपणे एकात्मिक पोलाद पुरवठा साखळीचा एक महत्त्वाचा भाग बनण्याची अपेक्षा आहे. यामध्ये लागणाऱ्या लोह खनिजाचा पुरवठा मिनेसोटा येथील कंपनीच्या स्वतःच्या खाणींमधून केला जाणार आहे. अशा प्रकारे ‘माइन टू मिल’ म्हणजेच खाणीपासून कारखान्यापर्यंतची अखंड साखळी याद्वारे तयार केली जाईल. मिनेसोटा येथील खाण प्रकल्पाच्या विकासासाठी अतिरिक्त तीन अब्ज डॉलरची गुंतवणूक केली गेली असून या सर्व प्रकल्पांमुळे अमेरिकेच्या औद्योगिक क्षेत्रात मोठी क्रांती घडवून आणण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. नियोजित वेळापत्रकानुसार हा नवीन पोलाद प्रकल्प सन २०३० पर्यंत आपले व्यावसायिक उत्पादन सुरू करेल अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे. एकदा का हा प्रकल्प पूर्ण क्षमता गाठल्यानंतर याद्वारे दरवर्षी तब्बल एक कोटी टन स्टीलचे उत्पादन होईल असा अंदाज वर्तवला जात आहे. या प्रकल्पाच्या माध्यमातून अमेरिकेत मोठ्या प्रमाणावर प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष रोजगार निर्मिती होणे अपेक्षित आहे. विशेषतः बांधकामाच्या काळात हजारो नवीन नोकऱ्या उपलब्ध होतील, तर प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर सुमारे दोन हजार कायमस्वरूपी कामगार तिथे कार्यरत असतील. अमेरिकेच्या राष्ट्रीय संरक्षण, वाहन निर्मिती, जहाजबांधणी, ऊर्जा आणि पायाभूत सुविधा यांसारख्या अनेक कळीच्या क्षेत्रांना या प्रकल्पाच्या माध्यमातून उच्च दर्जाच्या पोलादाचा पुरवठा केला जाऊ शकेल, ज्यामुळे देशांतर्गत उद्योगांना मोठी मदत होईल. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी आपल्या भाषणात अमेरिकेचा पोलाद उद्योग वेगाने पुन्हा पुनरुज्जीवित होत असल्याचे सांगत गेल्या काही कालावधीत आयात होणाऱ्या स्टीलवर लादलेल्या ५० टक्के आयात शुल्काचे समर्थन केले. कंपन्यांना जादा कर भरण्याची इच्छा नसल्यामुळेच ते अमेरिकेत येऊन आपले कारखाने उभारत आहेत, असे मत त्यांनी व्यक्त केले. दरम्यान, मेसाबी मेटॅलिक्सचे चेअरमन रेवांत रुईया यांनी अमेरिकेत उद्योग उभारणीच्या वातावरणाला महत्त्व दिल्याबद्दल ट्रम्प प्रशासनाचे आभार मानले. अमेरिकेत पूर्णपणे एकात्मिक पुरवठा साखळी निर्माण करण्यासाठी हा प्रकल्प अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. तसेच कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी जो ब्रोकिंग यांनी देखील अमेरिकेच्या औद्योगिक आणि आर्थिक विकासासाठी हा एक ऐतिहासिक क्षण असल्याचे म्हटले. या घोषणेला एका विशिष्ट राजकीय पार्श्वभूमीची किनार देखील असल्याचे विश्लेषकांचे म्हणणे आहे. आगामी काळातील राजकीय घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर आयोवा राज्य रिपब्लिकन पक्षासाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. या कार्यक्रमास आयोवाच्या गव्हर्नर आणि स्थानिक प्रतिनिधी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. एस्सार ग्रुपची स्थापना १९६९ मध्ये भारतात झाली असून ऊर्जा, खनिकर्म, तंत्रज्ञान आणि किरकोळ विक्री यांसारख्या विविध क्षेत्रांत हा समूह कार्यरत आहे. भारतातील गुजरात मधील हजिरा येथील पोलाद प्रकल्प आणि वडोदराजवळील रिफायनरी यांसारखे मोठे प्रकल्प या समूहाच्या मालकीचे आहेत. याशिवाय ब्रिटन आणि सौदी अरेबियामध्येही समूहाचे मोठे प्रकल्प विस्तारलेले आहेत. आता अमेरिकेतील या महाप्रकल्पाच्या माध्यमातून एस्सार ग्रुपने जागतिक स्तरावर आपले स्थान अधिक मजबूत केल्याचे दिसून येत आहे.