भारतीय शेअर बाजारात मोठी घसरण, निफ्टी सहा महिन्यांच्या निच्चांकी पातळीवर

स्थान: India share market

भारतीय शेअर बाजारात मागील काही दिवसांपासून सुरू असलेली घसरणीची मालिका थांबण्याचे नाव घेत नाही आहे. मुंबईच्या दलाल स्ट्रीटवर मंदीचे सावट दाटून आले असून, नॅशनल स्टॉक एक्सचेंजचा मुख्य निर्देशांक असलेला निफ्टी ५० सलग दुसऱ्या दिवशीही तीव्र दबावाखाली राहिला. सप्टेंबर २०२६ च्या अखेरच्या सत्रांमध्ये बाजाराने मोठी पडझड अनुभवली असून, निफ्टी ५० निर्देशांक गेल्या सुमारे सहा महिन्यांतील सर्वात नीचांकी पातळीवर पोहोचला आहे. बाजारातील या अनाकलनीय आणि तीव्र पडझडीमुळे गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण पसरले असून, अनेक दिग्गजांच्या संपत्तीला मोठा फटका बसला आहे. सोमवार आणि मंगळवारच्या सत्रांमध्ये भारतीय शेअर बाजारातील प्रमुख निर्देशांक मोठ्या घसरणीसह बंद झाले. उपलब्ध माहितीनुसार, निफ्टी ५० निर्देशांक २३ हजार अंकांच्या मनोवैज्ञानिक पातळीवरून खाली घसरला आहे. सोमवारच्या ट्रेडिंग सत्रात निफ्टी ५० घसरून २२ हजार ७८० च्या आसपास बंद झाला, तर मंगळवारी यामध्ये आणखी मोठी घट होऊन हा निर्देशांक २२ हजार ७१६ च्या आसपास बंद झाला. गेल्या सहा महिन्यांतील हा सर्वात निच्चांकी स्तर मानला जात असून, या घसरणीमुळे बाजारातील सकारात्मक वातावरण पूर्णपणे ढवळून निघाले आहे. बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंजचा सेन्सेक्स सुद्धा या घसरणीपासून दूर राहू शकला नाही आणि त्यातही मोठी पडझड पाहायला मिळाली. या मोठ्या घसरणीमागे अनेक आंतरराष्ट्रीय आणि देशांतर्गत कारणे असल्याचे स्पष्ट होत आहे. जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या भू-राजकीय घडामोडींचा थेट परिणाम भारतीय शेअर बाजारावर होत आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणचा शांतता प्रस्ताव आणि हॉर्मुजची खाडी पुन्हा उघडण्याचा प्रस्ताव नुकताच फेटाळून लावला. या निर्णयानंतर आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत अचानक मोठी वाढ झाली. ब्रेंट क्रूड ऑइल प्रति बॅरल १०६ ते १०७ डॉलर दरम्यान ट्रेड करत आहे. कच्च्या तेलाचे हे दर भारतासारख्या ऊर्जा आयातक देशासाठी अत्यंत मारक ठरणारे आहेत, कारण भारत आपल्या गरजेच्या मोठ्या प्रमाणावर तेल आयात करतो. तेलाच्या किमती भडकल्यामुळे देशातील महागाई वाढण्याची भीती निर्माण झाली आहे, ज्याचा थेट नकारात्मक परिणाम बाजारातील गुंतवणूकदारांच्या मानसिकतेवर होत आहे. कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींशिवाय भारतीय चलनाच्या मूल्यामध्ये झालेली घसरण हे देखील या पडझडीचे एक मुख्य कारण आहे. अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपया कमालीचा कमजोर झाला असून, तो ९६ रुपयांच्या पातळीच्या खाली घसरला आहे. डॉलर मजबूत झाल्यामुळे परदेशी संस्थागत गुंतवणूकदारांनी भारतीय बाजारातून आपले पैसे मोठ्या प्रमाणावर काढून घेण्यास सुरुवात केली आहे. विदेशी गुंतवणूकदारांची ही अविरत बिकवाली भारतीय बाजारासाठी मोठी डोकेदुखी ठरली आहे. FIIs कडून सातत्याने होणाऱ्या विक्रीमुळे बाजार सावरण्यास तयार नाही. दुसरीकडे, अमेरिकेच्या आर्थिक बाजारातील घडामोडींचा देखील भारतीय बाजारावर अप्रत्यक्ष प्रभाव पडत आहे. अमेरिकन बेंचमार्क १०-वर्षीय ट्रेजरी यील्ड ५.२ टक्क्यांच्या आसपास पोहोचला आहे, जो मागील अनेक वर्षांतील उच्चांक मानला जात आहे. अमेरिकेत परतावा मिळत असल्याने जागतिक गुंतवणूकदार उदयोन्मुख बाजारपेठांमधून म्हणजेच भारतासारख्या देशांमधून आपले भांडवल काढून अमेरिकन रोख्यांकडे वळवत आहेत, ज्यामुळे भारतीय शेअर बाजारावर प्रचंड विक्रीचा दबाव निर्माण झाला आहे. या सर्व आर्थिक आणि भू-राजकीय आव्हानांच्या पार्श्वभूमीवर बाजारातील तज्ञांमध्ये संमिश्र प्रतिक्रिया पाहायला मिळत आहेत. काही बाजार विश्लेषकांच्या मते, चालू जागतिक परिस्थिती पाहता बाजारातील ही मंदी आणखी काही काळ कायम राहू शकते. इराण-अमेरिका संघर्ष आणि पश्चिम आशियातील तणाव जोपर्यंत कमी होत नाही, तोपर्यंत कच्च्या तेलाच्या किमती स्थिरावण्याची शक्यता कमी आहे आणि परिणामी जागतिक बाजारात भीतीचे वातावरण कायम राहू शकते. परंतु, या नकारात्मक वातावरणातही काही तज्ञांचा दृष्टिकोन सकारात्मक आहे. त्यांचे असे मानणे आहे की, भारतीय अर्थव्यवस्थेचे मूलभूत पाय अद्याप मजबूत आहेत. देशांतर्गत पातळीवर म्युच्युअल फंड एसआयपी आणि देशांतर्गत संस्थागत गुंतवणूकदारांच्या माध्यमातून बाजारात सतत पैसा येत आहे, ज्याला आपण डीआयआय फ्लो म्हणतो. तसेच कंपन्यांची कॉर्पोरेट कमाई येत्या काळात सुधारली तर बाजाराला काही प्रमाणात मोठा आधार मिळू शकतो. ही घसरण तात्पुरती स्वरूपाची असू शकते, असे मत देखील काही अर्थतज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे. एकूणच, सध्याची परिस्थिती अत्यंत आव्हानात्मक असून रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया आणि इतर नियमक संस्था या संपूर्ण घडामोडींवर बारीक लक्ष ठेवून आहेत. गुंतवणूकदारांनी अशा अस्थिरतेच्या काळात कोणतीही घाईघाईने निर्णय घेऊ नये, तर अभ्यासपूर्ण आणि दीर्घकालीन दृष्टिकोन ठेवूनच गुंतवणूक करावी, असा सल्ला तज्ज्ञांकडून दिला जात आहे.