आयआयटी बॉम्बे विद्यार्थी साहिल वाकोडे मृत्यू प्रकरण आणि आंदोलन

स्थान: IIT

आयआयटी बॉम्बे येथील बीटेकच्या दुसऱ्या वर्षात शिकणारा तरुण विद्यार्थी साहिल वाकोडे याच्या दुर्दैवी मृत्यूनंतर देशातील नामांकित उच्च शिक्षण संस्थांमधील वातावरण पुन्हा एकदा ढवळून निघाले आहे. १८ सप्टेंबर २०२६ रोजी घडलेल्या या घटनेने संपूर्ण शिक्षण क्षेत्रात खळबळ उडवून दिली असून, साहिलच्या मृत्यूला कारणीभूत असणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करावी, या मागणीसाठी विद्यार्थी आणि पालकांनी तीव्र आंदोलन सुरू केले आहे. या प्रकरणाच्या तपासाला आता वेग आला असून, मुंबई पोलिसांची गुन्हे शाखा आणि आयआयटी प्रशासनाकडून समांतर चौकशी केली जात आहे. साहिल वाकोडे हा अवघ्या विशीतील तरुण आयआयटी बॉम्बेच्या कॅम्पसमध्ये अत्यंत महत्त्वाकांक्षी शिक्षण घेत होता. मात्र, १८ सप्टेंबर २०२६ रोजी घडलेल्या या दुर्दैवी घटनेमुळे त्याच्या कुटुंबावर आणि मित्रपरिवारावर मोठा आघात झाला आहे. या घटनेनंतर काही दिवसांतच कॅम्पसमध्ये विद्यार्थ्यांमधून तीव्र पडसाद उमटू लागले. न्याय मिळावा यासाठी साहिलचे कुटुंब आणि विद्यार्थी आझाद मैदान तसेच आयआयटी कॅम्पस परिसरात निदर्शनांना बसले. या आंदोलनाद्वारे संस्थात्मक पातळीवर असणारे विविध प्रश्न आणि विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्याचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. साहिलच्या पालकांनी या संपूर्ण प्रकरणात अत्यंत गंभीर आरोप केले आहेत. साहिलच्या वडिलांनी, रवींद्र वाकोडे यांनी संबंधित प्राध्यापकावर आणि शिक्षण व्यवस्थेवर थेट जातीसूचक शिवीगाळ करणे आणि मानसोपचार व इतर प्रकारचा मानसिक त्रास दिल्याचा गंभीर आरोप केला आहे. या आरोपांमुळे शिक्षण वर्तुळात एकच गहजब उडाला आहे. पालकांच्या म्हणण्यानुसार, साहिलला पद्धतशीरपणे लक्ष्य केले गेले, ज्यामुळे त्याने हे टोकाचे पाऊल उचलले. या प्रकरणी कुटुंबीयांच्या वतीने पोलिसांत एफआयआर दाखल करण्यात आली असून, जोपर्यंत दोषींवर कठोर कारवाई होत नाही, तोपर्यंत लढा सुरूच ठेवण्याचा पवित्रा त्यांनी घेतला आहे. दुसरीकडे, या प्रकरणाच्या तपासात नवीन आणि महत्त्वाचे पैलू समोर येत आहेत. तपासादरम्यान एक सीसीटीव्ही व्हिडिओ समोर आला आहे, ज्यामध्ये परीक्षा हॉलमध्ये साहिलला कथितपणे नकल करताना पकडल्याचे आणि संबंधित प्राध्यापक सूर्यनारायण डूला यांनी त्याला बाहेर काढल्याचे दिसत आहे. क्राईम ब्रँचच्या तपासात साहिलच्या एका मित्राने दिलेल्या जबाबातूनही हीच माहिती समोर आली आहे. मित्राने दिलेल्या माहितीनुसार, मृत्यूपूर्वी साहिलने त्याला फोन करून परीक्षेत नकल पकडली गेल्याबद्दल तीव्र खेद व्यक्त केला होता आणि तो प्रचंड तणावाखाली होता. असे असले तरी, पालकांनी या सीसीटीव्ही फुटेजवर आणि तपासाच्या दिशेवर तीव्र आक्षेप घेतला आहे. पालकांच्या मते, प्रशासनाकडून केवळ निवडक आणि सोयीचे फुटेज बाहेर आणले जात आहे. त्यांनी संपूर्ण कॉरिडोअर आणि क्लासरूममधील सीसीटीव्हीचे अखंडित रेकॉर्डिंग सार्वजनिक करण्याची मागणी केली आहे, जेणेकरून नेमके काय घडले हे स्पष्ट होऊ शकेल. या वादाच्या केंद्रस्थानी असलेले प्राध्यापक सूर्यनारायण डूला सध्या सक्तीच्या रजेवर आहेत, जेणेकरून तपासात कोणतीही बाधा येणार नाही. या संपूर्ण प्रकरणाची दखल घेत मुंबई पोलिसांच्या गुन्हे शाखेने कसून चौकशी सुरू केली आहे. वेगवेगळ्या बाजूंनी साक्षीदारांचे जबाब नोंदवले जात आहेत. तसेच, आयआयटी प्रशासनाने देखील या प्रकरणाची गंभीर दखल घेत अंतर्गत पॅनेल स्थापन केले आहे. यापूर्वी प्रशासनाकडून जारी करण्यात आलेल्या काही संप्रेषणाबद्दल दिलगिरी देखील व्यक्त करण्यात आली आहे, ज्यामुळे प्रशासनाची भूमिका आणि पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहेत. साहिल वाकोडे मृत्यू प्रकरणामुळे देशातील उच्च शिक्षण संस्थांमधील विद्यार्थ्यांचा मानसिक ताण, प्राध्यापक आणि विद्यार्थ्यांमधील संबंध, तसेच कॅम्पसधील सामाजिक वातावरण यावर पुन्हा एकदा गंभीर चर्चा सुरू झाली आहे. स्पर्धात्मक युगात टिकून राहताना विद्यार्थ्यांना येणारे नैराश्य आणि प्रशासकीय यंत्रणेची संवेदनशीलता या मुद्द्यांवर सर्वच स्तरातून चिंता व्यक्त केली जात आहे. पोलीस आणि गुन्हे शाखेचा तपास अंतिम टप्प्यात गेल्यानंतरच या प्रकरणातील नेमकी सत्यता समोर येईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. तोपर्यंत न्याय मिळेपर्यंत पालकांचे आंदोलन सुरूच राहण्याचा इशारा देण्यात आला आहे.