कर्जत वृक्षतोडीवर सयाजी शिंदे आक्रमक; “सह्याद्रीचं वाळवंट करायचं आहे का?” मुख्यमंत्र्यांना सवाल

स्थान: रायगड

# कर्जत वृक्षतोडीवर सयाजी शिंदे आक्रमक; “सह्याद्रीचं वाळवंट करायचं आहे का?” मुख्यमंत्र्यांना सवाल

**रायगड :** विकासासाठी ऊर्जा प्रकल्प उभारणे आवश्यक असले, तरी त्या विकासाची पर्यावरणीय किंमत किती असावी, हा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. रायगड जिल्ह्यातील कर्जत तालुक्यात टोरंट पॉवर कंपनीच्या प्रकल्पासाठी होत असलेल्या वृक्षतोडीच्या मुद्द्यावर अभिनेते आणि पर्यावरणप्रेमी सयाजी शिंदे यांनी तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे. “सह्याद्रीचं वाळवंट करायचं आहे का?” असा सवाल उपस्थित करत त्यांनी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासह राज्यातील लोकप्रतिनिधींना पर्यावरण संरक्षणाला प्राधान्य देण्याचे आवाहन केले.

सह्याद्री देवराईच्या माध्यमातून वृक्षसंवर्धनासाठी काम करणाऱ्या शिंदे यांनी या प्रकल्पामुळे झाडे, वन्यजीव, जलस्रोत आणि स्थानिक जैवविविधतेवर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांकडे लक्ष वेधले. मात्र, प्रकल्पाचा नेमका पर्यावरणीय परिणाम आणि त्यासंबंधीचे अधिकृत तपशील स्वतंत्रपणे पडताळणे महत्त्वाचे आहे.

## ६०० एकर जमिनीचा मुद्दा उपस्थित

कर्जत परिसरातील वृक्षतोडीवर भाष्य करताना सयाजी शिंदे यांनी सह्याद्रीच्या पर्यावरणीय महत्त्वाचा उल्लेख केला. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, सह्याद्रीतील जंगल, डोंगररांगा आणि त्यांच्याशी जोडलेली नैसर्गिक परिसंस्था महाराष्ट्रातील पर्जन्यचक्र, नद्या आणि जैवविविधतेसाठी महत्त्वाची आहे.

टोरंट पॉवर प्रकल्पासाठी सुमारे ६०० एकर जमीन दिल्याचा उल्लेख करत त्यांनी त्या क्षेत्रातील झाडे तोडण्याबाबत प्रश्न उपस्थित केले. या जमिनीचा वापर, वृक्षतोडीची प्रत्यक्ष व्याप्ती आणि प्रकल्पाला मिळालेल्या पर्यावरणीय परवानग्यांची माहिती अधिकृत नोंदींच्या आधारे तपासणे आवश्यक आहे.

शिंदे यांनी प्रकल्पातून होणाऱ्या आर्थिक फायद्याच्या दाव्यांपेक्षा निसर्गाला होणाऱ्या संभाव्य हानीचाही विचार केला पाहिजे, असे मत व्यक्त केले. त्यांच्या मते, ऊर्जा निर्मिती आणि औद्योगिक विकासाचा विचार करताना वन्यजीव, पक्षी, झाडे आणि पाण्याशी संबंधित पर्यावरणीय घटकांना दुय्यम स्थान देता कामा नये.

## “झाडे आणि डोंगरांमुळे पाऊस येतो”

सह्याद्रीचे महत्त्व स्पष्ट करताना शिंदे यांनी जंगल आणि डोंगररांगांचा पाणी व पर्जन्याशी असलेला संबंध अधोरेखित केला. त्यांच्या वक्तव्यानुसार, परिसरातील नैसर्गिक संपत्तीवर अनेक जीवसृष्टी आणि मानवी समुदाय अवलंबून आहेत. त्यामुळे वृक्षतोडीचा विचार केवळ झाडांच्या संख्येपुरता न करता संपूर्ण परिसंस्थेच्या दृष्टीने करायला हवा.

त्यांनी मोर, इतर वन्यजीव आणि परिसरातील माशांच्या विविध प्रजातींचाही उल्लेख केला. या प्रजातींवर प्रकल्पाचा किती आणि कसा परिणाम होऊ शकतो, हे समजण्यासाठी जैवविविधतेचे सर्वेक्षण, पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन आणि संबंधित तज्ज्ञांचे निष्कर्ष महत्त्वाचे ठरतील.

## सरकारकडे नियम बदलण्याची मागणी

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि वनमंत्र्यांना उद्देशून शिंदे यांनी पर्यावरणाशी संबंधित नियमांचा पुनर्विचार करण्याची मागणी केली. आवश्यक विकासकामे करताना वृक्षतोड कमी करण्याचे पर्याय शोधावेत आणि नैसर्गिक संपत्तीचे नुकसान टाळावे, असे आवाहन त्यांनी केले. सह्याद्री परिसरात अनेक प्रकल्प प्रस्तावित असल्याचा उल्लेख करत त्यांनी भविष्यातील निर्णयांमध्येही पर्यावरण संरक्षणाला महत्त्व देण्याची गरज व्यक्त केली.

या प्रकरणात विकास आणि पर्यावरण यांच्यातील संघर्षाचा व्यापक प्रश्न समोर येतो. ऊर्जा प्रकल्पांमुळे वीजपुरवठा आणि आर्थिक उपक्रमांना हातभार लागू शकतो; मात्र त्याच वेळी जंगलक्षेत्र, जलस्रोत आणि स्थानिक जैवविविधतेवर परिणाम होण्याची शक्यता दुर्लक्षित करता येत नाही. प्रकल्पाचे स्वरूप, ऊर्जा निर्मितीचे अपेक्षित फायदे, पर्यावरणीय परवानग्या आणि पर्यायी जागांची उपलब्धता यांचा एकत्रित विचार आवश्यक आहे.

## विकासासोबत पर्यावरणीय जबाबदारीही महत्त्वाची

कर्जत वृक्षतोडीवरील वाद केवळ एका प्रकल्पापुरता मर्यादित नाही. मोठ्या पायाभूत सुविधा उभारताना स्थानिक नागरिकांना माहिती देणे, पर्यावरणीय परिणामांचा पारदर्शक आढावा घेणे आणि कायदेशीर अटींचे पालन होत असल्याची खात्री करणे ही प्रशासनाची महत्त्वाची जबाबदारी आहे.

सयाजी शिंदे यांनी व्यक्त केलेली चिंता ही पर्यावरण संरक्षणाच्या दृष्टीने उपस्थित झालेली भूमिका आहे. त्याच वेळी, प्रकल्पाच्या बाजूने मांडले जाणारे ऊर्जा आणि आर्थिक विकासाचे मुद्देही अधिकृत माहितीच्या आधारे तपासले जाणे गरजेचे आहे. अंतिम निर्णय प्रक्रियेत पर्यावरणीय परिणाम, सार्वजनिक हित आणि कायदेशीर निकष यांचा समतोल राखला गेला, तरच विकास अधिक जबाबदार आणि दीर्घकालीन ठरू शकतो.

सह्याद्रीचे संरक्षण हा केवळ पर्यावरणप्रेमींचा विषय नसून पाणी, जैवविविधता आणि भविष्यातील जीवनमानाशी जोडलेला प्रश्न आहे. त्यामुळे कर्जत प्रकल्पाबाबत पारदर्शक माहिती, वैज्ञानिक मूल्यमापन आणि पर्यावरणीय जबाबदारी यांना केंद्रस्थानी ठेवणे आवश्यक आहे.