किशोर कुमार यांना बनायचे होते CA, पण एस. डी. बर्मन यांच्या एका फोनने बदलले आयुष्य!

स्थान: maharashtra

किशोर कुमार यांना बनायचे होते CA, पण संगीतकार एस. डी. बर्मन यांच्या एका फोनने त्यांच्या आयुष्याला वेगळी दिशा दिली, अशी रंजक कहाणी हिंदी चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासात सांगितली जाते. आपल्या अनोख्या आवाजाने, वेगळ्या गायकीने आणि अभिनयातील सहजतेने रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणारे किशोर कुमार सुरुवातीला गायक होण्याच्या उद्देशाने चित्रपटसृष्टीत आले नव्हते. मात्र, परिस्थिती, संधी आणि संगीताविषयीची त्यांची नैसर्गिक ओढ यामुळे ते हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अजरामर गायक बनले.

गायक होण्यापेक्षा वेगळे होते स्वप्न

किशोर कुमार यांचे मूळ नाव आभास कुमार गांगुली होते. मध्य प्रदेशातील खंडवा येथे जन्मलेल्या किशोर कुमार यांना लहानपणापासून संगीताची आवड होती. त्यांचे मोठे भाऊ अशोक कुमार हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध अभिनेते होते. त्यामुळे चित्रपटसृष्टीशी त्यांचा परिचय झाला; मात्र स्वतःचे करिअर नेमके कोणत्या क्षेत्रात घडवायचे, याबाबत त्यांचा प्रवास वेगळा होता.

किशोर कुमार यांना चार्टर्ड अकाउंटंट म्हणजेच CA बनण्याची इच्छा होती, असे अनेक चरित्रात्मक संदर्भांत सांगितले जाते. मात्र, त्यांच्या आयुष्याचा प्रवास केवळ नियोजनानुसार घडला नाही. भावाच्या चित्रपटसृष्टीतील ओळखी, गाण्यांबद्दलची आवड आणि योग्य वेळी मिळालेल्या संधींमुळे ते संगीताच्या क्षेत्रात पुढे आले.

एस. डी. बर्मन यांच्याशी झालेली भेट महत्त्वाची

सचिन देव बर्मन म्हणजेच एस. डी. बर्मन हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतील दिग्गज संगीतकार होते. त्यांच्या संगीतदिग्दर्शनाखाली अनेक लोकप्रिय गाणी तयार झाली. किशोर कुमार यांच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात बर्मन यांचे मार्गदर्शन महत्त्वाचे ठरले. किशोर कुमार यांच्या आवाजातील वेगळेपणा आणि त्यांची नैसर्गिक शैली त्यांनी ओळखली.

एस. डी. बर्मन यांनी किशोर कुमार यांना गायनासाठी प्रोत्साहन दिले, असे त्यांच्या कारकिर्दीविषयीच्या अनेक लेखांमध्ये नमूद केले जाते. सुरुवातीला किशोर कुमार यांची गायकी के. एल. सहगल यांच्या शैलीने प्रभावित होती. पुढे त्यांनी स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. आवाजातील चपळता, भावनांनुसार बदलणारी गायकी आणि गाण्यातील सहजता यामुळे ते इतर गायकांपेक्षा वेगळे ठरले.

मात्र, एस. डी. बर्मन यांचा नेमका कोणत्या दिवशी फोन आला आणि त्या एका फोनमुळेच त्यांनी गायक होण्याचा निर्णय घेतला, याचा तपशील उपलब्ध स्रोतांवरून निश्चितपणे सांगता येत नाही. त्यामुळे या घटनेकडे त्यांच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाच्या संधींच्या व्यापक संदर्भात पाहणे अधिक योग्य ठरेल.

अभिनय आणि गायकीतही गाजवले नाव

किशोर कुमार हे केवळ पार्श्वगायक नव्हते. त्यांनी अभिनेता, संगीतकार, गीतकार आणि चित्रपट निर्माते म्हणूनही काम केले. त्यांच्या विनोदी अभिनयाची शैली आणि पडद्यावरील उत्स्फूर्तता प्रेक्षकांना विशेष आवडली. त्याच वेळी त्यांच्या आवाजाने प्रेमगीतांपासून भावपूर्ण गाण्यांपर्यंत विविध प्रकारच्या रचनांना वेगळी उंची दिली.

‘आराधना’, ‘अमर प्रेम’, ‘चलती का नाम गाड़ी’ आणि ‘पड़ोसन’ यांसारख्या चित्रपटांशी संबंधित त्यांच्या कामाची आजही चर्चा होते. ‘रूप तेरा मस्ताना’, ‘मेरे सपनों की रानी’, ‘कुछ तो लोग कहेंगे’ आणि ‘एक लड़की भीगी भागी सी’ यांसारखी गाणी अनेक पिढ्यांच्या स्मरणात आहेत. त्यांच्या गायकीत केवळ सुरांची अचूकता नव्हती, तर गाण्यातील भावना श्रोत्यांपर्यंत पोहोचवण्याची विलक्षण क्षमता होती.

योगायोग, मेहनत आणि स्वतःची ओळख

किशोर कुमार यांच्या प्रवासातून एक महत्त्वाची गोष्ट समोर येते. आयुष्याची सुरुवात एखाद्या ठरवलेल्या ध्येयाने झाली, तरी काळानुसार मिळणाऱ्या संधी माणसाला वेगळ्या दिशेने घेऊन जाऊ शकतात. मात्र, संधी मिळणे आणि त्या संधीचे यशात रूपांतर करणे यात फरक असतो. किशोर कुमार यांनी स्वतःची शैली विकसित केली, विविध प्रकारच्या गाण्यांमध्ये प्रयोग केले आणि आपल्या आवाजाला स्वतंत्र ओळख मिळवून दिली.

CA होण्याचे स्वप्न पाहणाऱ्या आभास कुमार गांगुली यांचा प्रवास पुढे किशोर कुमार या नावाने संगीताच्या इतिहासात नोंदला गेला. एस. डी. बर्मन यांच्यासारख्या संगीतकारांचे प्रोत्साहन त्यांच्या कारकिर्दीसाठी महत्त्वाचे ठरले; पण त्यांची दीर्घकालीन लोकप्रियता त्यांच्या प्रतिभा, प्रयोगशीलता आणि मेहनतीमुळेच निर्माण झाली. म्हणूनच त्यांची कहाणी केवळ एका फोनची नाही, तर अनपेक्षित संधी ओळखून स्वतःची वेगळी वाट निर्माण करणाऱ्या कलाकाराची आहे.