विधानपरिषद निवडणूक निकाल: भाजपच्या कामगिरीवर केशव उपाध्येंचा महायुतीला सवाल; आत्मपरीक्षणाची चर्चा

स्थान: mumbai

विधानपरिषद निवडणुकीत भाजपला अपेक्षित यश मिळाले नाही, तर महायुतीला पाचपैकी केवळ दोन जागांवर समाधान मानावे लागले. या निकालानंतर भाजपचे मुख्य प्रवक्ते केशव उपाध्ये यांनी महायुतीच्या निवडणूक रणनीतीवर आत्मपरीक्षण करण्याची गरज व्यक्त केली. “पाच जागांच्या निकालानंतर तरी महायुती म्हणून आत्मचिंतन करणार आहोत का?” असा थेट सवाल त्यांनी समाजमाध्यमांवरील पोस्टमधून उपस्थित केला.

विधानपरिषदेच्या पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांतील पाच जागांसाठी झालेल्या निवडणुकीत सत्ताधारी महायुती आणि विरोधी महाविकास आघाडी यांच्यात चुरशीची लढत झाली. निकालात महाविकास आघाडीने तीन जागा जिंकल्या, तर महायुतीला दोन जागा मिळाल्या. भाजपने तीन जागांवर उमेदवार उभे केले होते; त्यापैकी एका जागेवर विजय मिळाला. त्यामुळे पक्षाच्या कामगिरीबरोबरच मित्रपक्षांमधील समन्वय आणि निवडणूकपूर्व रणनीतीवरही चर्चा सुरू झाली आहे.

निवडणुकीतील आकडे काय सांगतात?

पुणे शिक्षक मतदारसंघात भाजपचे कौस्तुभ गावडे विजयी झाले, तर अमरावती शिक्षक मतदारसंघात एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेनेचे किरण सरनाईक यांनी विजय मिळवला. दुसरीकडे, पुणे पदवीधर मतदारसंघात राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या शरदचंद्र पवार पक्षाच्या हर्षदा देशमुख-जाधव यांनी विजय मिळवला. छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर मतदारसंघात याच पक्षाचे डॉ. प्रतापसिंह पाटील विजयी झाले. नागपूर पदवीधर मतदारसंघात काँग्रेसचे अभिजित वंजारी यांनी भाजपचे सुधाकर कोहळे यांचा पराभव केला. या निकालामुळे महाविकास आघाडीला तीन जागा मिळाल्या.

केशव उपाध्ये यांचा नेमका सवाल काय?

निकालानंतर केशव उपाध्ये यांनी समाजमाध्यमांवर पोस्ट करत महायुती म्हणून आत्मचिंतन करण्याची गरज अधोरेखित केली. पाच जागांवर एकत्रितपणे निवडणूक लढवली असती, तर पाचही जागा जिंकण्याची शक्यता असताना महायुती दोन जागांवरच का थांबली, याचा विचार करणार आहोत का, असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला. त्यांच्या प्रतिक्रियेतून केवळ भाजपच्या कामगिरीविषयीची चिंता नव्हे, तर मित्रपक्षांमधील समन्वय आणि सामूहिक रणनीतीचा मुद्दाही पुढे आला आहे.

मात्र, पाचही जागा जिंकता आल्या असत्या, हा उपाध्ये यांनी व्यक्त केलेला राजकीय अंदाज आहे. प्रत्यक्ष निकाल अनेक घटकांवर अवलंबून असतो. उमेदवारांची निवड, स्थानिक संघटनांची ताकद, मतदारांशी असलेला संपर्क, बंडखोर उमेदवार आणि पसंतीक्रमानुसार होणारी मतमोजणी अशा बाबींचाही निकालावर परिणाम होऊ शकतो.

युतीतील समन्वयाची कसोटी

विधानपरिषद निवडणुकीतील पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांचे स्वरूप विधानसभा निवडणुकीपेक्षा वेगळे असते. या निवडणुकांमध्ये विशिष्ट मतदारवर्गाशी सातत्याने संपर्क ठेवणे, स्थानिक प्रश्न समजून घेणे आणि संघटनात्मक काम उभे करणे महत्त्वाचे ठरते. त्यामुळे राज्यपातळीवरील राजकीय ताकद असली, तरी प्रत्येक मतदारसंघात विजय निश्चित होतोच असे नाही.

महायुतीतील पक्षांमध्ये जागावाटप, उमेदवार निवड आणि कार्यकर्त्यांचा सहभाग याबाबत पुरेसा समन्वय नसेल, तर त्याचा परिणाम मतदानावर होऊ शकतो. मात्र, या निवडणुकीतील प्रत्येक पराभवामागे एकच कारण होते, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही. मतदारसंघनिहाय मतदान, उमेदवारांची कामगिरी आणि मतमोजणीतील तपशीलांचा स्वतंत्र अभ्यास केल्यानंतरच कारणांचे स्पष्ट चित्र समोर येऊ शकते.

आत्मपरीक्षणातून पुढे काय?

या निकालानंतर महायुतीसमोर दोन महत्त्वाचे प्रश्न आहेत. पहिला म्हणजे, स्थानिक पातळीवर पक्ष आणि मित्रपक्षांची यंत्रणा किती प्रभावीपणे एकत्र काम करते? दुसरा म्हणजे, उमेदवार निवडताना स्थानिक परिस्थिती आणि मतदारांच्या अपेक्षांचा किती विचार केला जातो? या प्रश्नांची उत्तरे शोधण्यासाठी केवळ निकालाचे राजकीय स्पष्टीकरण देण्याऐवजी संघटनात्मक पातळीवर आढावा घेणे आवश्यक ठरू शकते.

विधानपरिषद निवडणुकीतील निकाल हा महायुतीच्या संपूर्ण राजकीय भवितव्याचा अंतिम निष्कर्ष नाही. मात्र, विशिष्ट मतदारसंघांतील पराभव आणि अपेक्षेपेक्षा कमी जागा मिळाल्याने निवडणूक नियोजनाचा आढावा घेण्याची संधी निर्माण झाली आहे. केशव उपाध्ये यांनी उपस्थित केलेला आत्मचिंतनाचा मुद्दा प्रत्यक्ष कृतीत उतरतो का, याकडे आता राजकीय वर्तुळाचे लक्ष असेल.