दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना ५ हजारांची मदत; ७३ लाख खात्यांत पैसे जमा, कर्जमाफीचेही ४,७६४ कोटी वितरित

स्थान: मुंबई

राज्यातील दुष्काळी परिस्थितीमुळे आर्थिक संकटाचा सामना करणाऱ्या शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने आर्थिक मदतीची प्रक्रिया वेगाने सुरू केली आहे. दिवाळीपूर्वी दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांच्या खात्यात पाच हजार रुपयांची अग्रिम मदत जमा करण्याची घोषणा मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केली होती. या घोषणेनुसार आतापर्यंत ७३ लाख शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यांत मदतीची रक्कम जमा झाली आहे. उर्वरित पात्र शेतकऱ्यांपैकी बहुतांश जणांच्या खात्यात पुढील दोन दिवसांत पैसे पोहोचतील, अशी माहिती मुख्यमंत्र्यांनी दिली.

दुष्काळाच्या पार्श्वभूमीवर शेतकऱ्यांना तातडीने आर्थिक आधार मिळावा, या उद्देशाने राज्य सरकारने केंद्र सरकारच्या मदतीची प्रतीक्षा न करता अग्रिम मदत देण्याचा निर्णय घेतला होता. शेतीतील नुकसान, उत्पादनातील घट आणि वाढत्या आर्थिक अडचणींमुळे अडचणीत आलेल्या शेतकरी कुटुंबांना सणासुदीच्या काळात काहीसा दिलासा मिळावा, हा या निर्णयामागील उद्देश आहे.

७३ लाख शेतकऱ्यांच्या खात्यात पाच हजार रुपये जमा

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी बैठकीनंतर माध्यमांशी बोलताना मदत वितरणाची माहिती दिली. राज्य शासनाने दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना दिवाळीपूर्वी प्रत्येकी पाच हजार रुपये अग्रिम मदत देण्याचे जाहीर केले होते. त्यानुसार आतापर्यंत ७३ लाख शेतकऱ्यांच्या खात्यांमध्ये पैसे जमा झाल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

पुढील दोन दिवसांत जवळपास ९५ टक्के शेतकऱ्यांच्या खात्यांमध्ये मदतीची रक्कम पोहोचेल, असा विश्वासही मुख्यमंत्र्यांनी व्यक्त केला. उर्वरित काही शेतकऱ्यांच्या खात्यांत पैसे जमा होण्यास विलंब होण्यामागे बँक खात्यांशी संबंधित तांत्रिक किंवा अन्य अडचणी कारणीभूत असल्याचे त्यांनी सांगितले. त्यामुळे सर्व पात्र लाभार्थ्यांना मदत मिळण्याच्या प्रक्रियेकडे सरकारचे लक्ष असल्याचे त्यांच्या वक्तव्यातून स्पष्ट झाले.

अहिल्यादेवी होळकर कर्जमाफी योजनेतून ४,७६४ कोटींचे वितरण

दुष्काळी मदतीसोबतच राज्य सरकारने पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर कर्जमाफी योजनेअंतर्गतही मोठ्या प्रमाणात निधी वितरित केला आहे. मुख्यमंत्र्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या योजनेतून आणखी ४ लाख ८६ हजार शेतकऱ्यांच्या खात्यांमध्ये एकूण ४ हजार ७६४ कोटी रुपये जमा करण्यात आले आहेत.

या निधी वितरणाचा सर्वाधिक लाभ मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांना मिळाल्याचे मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले. मराठवाड्यातील जवळपास २ लाख ७६ हजार शेतकऱ्यांच्या खात्यांमध्ये कर्जमाफीची रक्कम जमा करण्यात आली आहे. त्यामुळे दुष्काळी मदतीबरोबरच कर्जाच्या ओझ्याखाली असलेल्या शेतकऱ्यांनाही आर्थिक दिलासा मिळण्याची अपेक्षा आहे.

मदत वितरणासोबत अंमलबजावणीचे आव्हान

शेतकऱ्यांच्या खात्यांत मदतीची रक्कम जमा होणे हा दिलासादायक टप्पा असला, तरी प्रत्यक्ष लाभ प्रत्येक पात्र शेतकऱ्यापर्यंत पोहोचणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. बँक खात्यांतील त्रुटी, तपशीलातील विसंगती किंवा अन्य तांत्रिक अडचणींमुळे काही लाभार्थ्यांना पैसे मिळण्यास विलंब होऊ शकतो. अशा प्रकरणांचा तातडीने निपटारा करण्याची जबाबदारी प्रशासनावर आहे.

दुष्काळी मदतीचे पाच हजार रुपये शेतकऱ्यांना तात्पुरता आर्थिक आधार देऊ शकतात. मात्र, शेतीतील नुकसान भरून काढणे, पुढील हंगामासाठी बियाणे आणि खते खरेदी करणे तसेच कर्जाचा आर्थिक ताण कमी करणे यासाठी दीर्घकालीन उपाययोजनांचीही गरज आहे. कर्जमाफी आणि अग्रिम मदत या दोन स्वतंत्र स्वरूपाच्या उपाययोजना असून, त्यांचा लाभ पात्र शेतकऱ्यांपर्यंत पारदर्शकपणे पोहोचणे आवश्यक आहे.

शेतकऱ्यांच्या अडचणी केवळ आर्थिक मदतीपुरत्या मर्यादित नाहीत. पाणीटंचाई, उत्पादन खर्च, बाजारभाव आणि नैसर्गिक अनिश्चितता यांचाही त्यांच्या उत्पन्नावर परिणाम होतो. त्यामुळे तातडीच्या मदतीसोबतच सिंचन सुविधा, पीक संरक्षण आणि शेतीमालाला योग्य बाजारभाव मिळवून देण्याच्या उपाययोजनांनाही प्राधान्य द्यावे लागेल.

एकीकडे ७३ लाख शेतकऱ्यांच्या खात्यांत पाच हजार रुपयांची मदत जमा झाल्याचा दावा सरकारने केला आहे, तर दुसरीकडे लाखो शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ देण्यात आल्याची माहिती दिली आहे. आता उर्वरित पात्र लाभार्थ्यांपर्यंत निधी वेळेत पोहोचतो का आणि या आर्थिक मदतीचा शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष दिलासा मिळतो का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.