महायुतीतील वाद चिघळला: पुणे आणि छत्रपती संभाजीनगरच्या पराभवावरून भाजपचा शिंदेसेनेवर निशाणा

स्थान: पुणे

महाराष्ट्र विधान परिषद निवडणुकीच्या निकालानंतर महायुतीतील अंतर्गत मतभेद पुन्हा चर्चेत आले आहेत. पुणे आणि छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर मतदारसंघांतील पराभवावरून भाजपने एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेनेच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. मित्रपक्षाने अपेक्षित सहकार्य केले नाही, त्यामुळे महायुतीला काही जागांवर नुकसान सहन करावे लागले, असा आरोप भाजपचे प्रवक्ते नवनाथ बन यांनी केला आहे. या आरोपांमुळे भाजप आणि शिंदेसेनेतील समन्वयाचा मुद्दा ऐरणीवर आला आहे. मात्र, पराभवासाठी केवळ एका मित्रपक्षाला जबाबदार धरण्याबाबत अद्याप सर्व बाजूंची भूमिका समोर आलेली नाही.

पुण्यातील निवडणुकीवरून भाजपची नाराजी

पुणे पदवीधर मतदारसंघात राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाच्या हर्षदा देशमुख-जाधव यांनी भाजपच्या डॉ. स्मिता जाधव यांचा पराभव केला. या निकालानंतर भाजपकडून मित्रपक्षांच्या प्रचारातील सहभागाबाबत प्रश्न उपस्थित करण्यात आले. शिवसेनेने अपेक्षित सहकार्य केले नाही आणि पुणे शिक्षक मतदारसंघात अपक्ष सचिन सानप यांना पाठिंबा दिल्याने महायुतीतील मतांचे विभाजन झाले, असा आरोप भाजप प्रवक्ते नवनाथ बन यांनी केला. त्यांच्या मते, मित्रपक्षांनी एकत्रितपणे काम केले असते तर महायुतीला अधिक जागा जिंकण्याची संधी होती.

या पार्श्वभूमीवर पुण्यातील शिवसेनेचे नेते रवींद्र धंगेकर यांच्या भूमिकेचीही चर्चा सुरू झाली आहे. धंगेकर यांनी सचिन सानप यांच्यासाठी प्रचार केला होता. मात्र, पुणे शिक्षक मतदारसंघातील ही लढत आणि पुणे पदवीधर मतदारसंघातील भाजपचा पराभव हे दोन स्वतंत्र निवडणूक निकाल आहेत. त्यामुळे या दोन्ही घटनांचा परस्परांशी संबंध जोडताना नेमकी मतांची आकडेवारी, प्रचारातील भूमिका आणि मतदारांचा कौल यांचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक आहे.

छत्रपती संभाजीनगरमध्येही सहकार्यावरून आरोप

छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर मतदारसंघात राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाचे प्रतापसिंह पाटील यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेस अजित पवार गटाचे उमेदवार सतीश चव्हाण यांचा पराभव केला. या निकालानंतर भाजप प्रवक्ते नवनाथ बन यांनी शिवसेनेचे मंत्री अब्दुल सत्तार यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या उमेदवाराविरोधात प्रचार केल्याचा आरोप केला. महायुतीतील घटक पक्षांनी एकमेकांना साथ दिली नाही, तर त्याचा परिणाम निवडणुकीत होऊ शकतो, असे भाजपच्या भूमिकेतून सूचित करण्यात आले. हे आरोप आहेत; त्यांची स्वतंत्र पुष्टी आणि संबंधित नेत्यांची सविस्तर प्रतिक्रिया यांची नोंद महत्त्वाची ठरते.

एकनाथ शिंदे यांच्यासमोर पक्षांतर्गत कारवाईचा प्रश्न?

पुण्यातील प्रचारात धंगेकर यांच्या सहभागावरून भाजपमधील काही नेत्यांनी शिंदेसेनेच्या नेतृत्वाकडे स्पष्टीकरण मागितल्याचे वृत्त आहे. धंगेकर यांच्यावर कारवाई होणार का, त्यांना पक्षातून निलंबित केले जाणार का, असे प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. मात्र, या संदर्भात एकनाथ शिंदे यांनी कोणता निर्णय घेतला आहे किंवा धंगेकर यांच्यावर अधिकृत कारवाई जाहीर केली आहे, याची पुष्टी उपलब्ध वृत्तांतून होत नाही. त्यामुळे कारवाई निश्चित झाल्याचा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.

महायुतीच्या एकजुटीची कसोटी

या निवडणुकीत महाविकास आघाडीने तीन पदवीधर मतदारसंघ जिंकले, तर महायुतीला दोन शिक्षक मतदारसंघांत यश मिळाले. निकालानंतर भाजपकडून मित्रपक्षांच्या भूमिकेवर टीका होत असली, तरी उमेदवारीचा निर्णय, स्थानिक नेत्यांची नाराजी, प्रचारातील समन्वय आणि मतदारांचे प्रश्न यांचाही निकालावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे पराभवाचे विश्लेषण करताना सर्व घटकांचा विचार आवश्यक आहे.

महायुतीतील पक्षांसाठी हा निकाल परस्पर समन्वयाचा आढावा घेण्याची संधी ठरू शकतो. जागावाटपापासून प्रचारापर्यंत स्पष्ट भूमिका, स्थानिक नेतृत्वातील संवाद आणि मतदारांपर्यंत एकसंध संदेश पोहोचवणे हे युतीच्या कामकाजासाठी महत्त्वाचे असते. आरोप-प्रत्यारोपांपलीकडे जाऊन घटक पक्षांनी मतभेद कसे सोडवले, यावर भविष्यातील राजकीय सहकार्याची दिशा अवलंबून राहील.