पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाला मोठा आर्थिक धक्का

स्थान: Lokhit

पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाला मैदानावर आणि मैदानाबाहेर दोन्ही ठीकाणी मोठ्या आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने आपल्या घरच्या मैदानावर होणाऱ्या आगामी आंतरराष्ट्रीय सामन्यांच्या ब्रॉडकास्टिंग राइट्सचा अर्थात प्रसारण हक्कांचा लिलाव नुकताच पूर्ण केला. मात्र, या लिलावात अपेक्षेपेक्षा अत्यंत कमी प्रतिसाद मिळाल्यामुळे बोर्डाला मोठे आर्थिक नुकसान सहन करावे लागले आहे. पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाला हे प्रसारण हक्क त्यांच्या मूळ रिझर्व्ह प्राईसपेक्षा म्हणजेच किमान आधारभूत किमतीपेक्षा जवळपास निम्म्या किमतीत विकावे लागले आहेत. या संपूर्ण प्रक्रियेमुळे पाकिस्तानी क्रिकेट वर्तुळात आणि प्रशासकीय पातळीवर चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले असून क्रिकेटच्या व्यावसायिक व्यवहारांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे. पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाचे अध्यक्ष मोहसिन नक्वी यांच्या नेतृत्वाखाली हा संपूर्ण निर्णय घेण्यात आला आहे. प्राप्त माहितीनुसार, लाहोरस्थित पीसीबी मुख्यालयातून हा लिलाव हाती घेण्यात आला होता. या करारात एकूण पंचवीस घरगुती आंतरराष्ट्रीय सामन्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामध्ये पाच कसोटी सामने, चौदा एकदिवसीय सामने आणि सहा टी-२० सामन्यांचा समावेश असून यात श्रीलंका, इंग्लंड आणि आयर्लंड या संघांविरुद्धच्या सामन्यांचा समावेश आहे. पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने या पंचवीस घरगुती आंतरराष्ट्रीय सामन्यांच्या ब्रॉडकास्टिंग राइट्ससाठी तब्बल साठ कोटी पाकिस्तानी रुपये म्हणजेच ६०० मिलियन पाकिस्तानी रुपयांची रिझर्व्ह प्राईस निश्चित केली होती. मात्र, जेव्हा प्रत्यक्ष बोली लावण्याची वेळ आली, तेव्हा या प्रक्रियेला अत्यंत थंड प्रतिसाद मिळाला. आश्चर्यकारक बाब म्हणजे, केवळ पस्तीस कोटी पाकिस्तानी रुपयांचीच एकमेव बोली या लिलावात आली. राज्य प्रसारक असणारी संस्था पाकिस्तान टेलिव्हिजन कॉर्पोरेशन म्हणजेच पीटीव्ही स्पोर्ट्स ही या संपूर्ण प्रक्रियेत एकमेव बोलीदाता ठरली. इतर कोणत्याही खाजगी किंवा मोठ्या प्रसारणाने यात रस दाखवला नाही. परिणामी, पीसीबीला रिझर्व्ह प्राईसच्या तुलनेत तब्बल पंचेचाळीस टक्के कमी किमतीत म्हणजेच केवळ पस्तीस कोटी रुपयांमध्ये हा करार अंतिम करावा लागला. या संपूर्ण प्रकरणामागे अनेक महत्त्वाची कारणे असल्याचे विश्लेषकांचे म्हणणे आहे. पहिले कारण म्हणजे पीसीबीने या टेंडर प्रक्रियेत कंपन्यांना एकत्र येऊन संयुक्त गट तयार करून बोली लावण्यास मज्जाव केला होता. या अटीमुळे स्पर्धेला मोठी मर्यादा आली आणि अनेक कंपन्या या प्रक्रियेतून बाहेर राहिल्या. दुसरे महत्त्वाचे कारण म्हणजे किमान तीन प्रमुख ब्रॉडकास्टर्सचे मागील करारांचे पैसे अद्याप पीसीबीकडे देणे बाकी आहेत. जरी त्यांना थेट बंदी घालण्यात आली नसली, तरी या आर्थिक आणि प्रशासकीय गुंतागुंतीमुळे त्यांनी या लिलावात सहभाग घेणे टाळले. याशिवाय, पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघाची अलिकडच्या काळातील खराब कामगिरी आणि मैदानावरील सुमार खेळ यामुळे प्रेक्षक वर्ग आणि प्रायोजकांचा ओघ काहीसा कमी झाला आहे. खाजगी प्रसारकांनी या आर्थिक अनिश्चिततेमुळे दूर राहणेच पसंत केले. या संपूर्ण करारामुळे पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाच्या तिजोरीला मोठा फटका बसला असून आगामी काळात क्रिकेटच्या पायाभूत सुविधांवर आणि इतर घडामोडींवर याचा नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो, असे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे.