पुण्यात एफडीएची मोठी कारवाई, कोट्यवधींचे पनीर आणि खवा जप्त

स्थान: पुणे

गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर पुणे शहरामध्ये अन्न व औषध प्रशासनाने अर्थात एफडीएने एक मोठी आणि धडक कारवाई केली आहे. या कारवाईदरम्यान मोठ्या प्रमाणावर संशयास्पद आणि भेसळयुक्त असल्याचे मानले जाणारे दुग्धजन्य पदार्थ जप्त करण्यात आले आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने पनीर आणि खव्याचा मोठ्या साठ्याचा समावेश असून, हा सर्व ऐवज जप्त करून प्रशासनाने शहरातील नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्या घटकांवर अप्रत्यक्षपणे मोठा इशारा दिला आहे. सणासुदीच्या काळात खाण्यापिण्याच्या पदार्थांना आणि विशेषतः दुग्धजन्य पदार्थांना प्रचंड मागणी असते. याच वाढलेल्या मागणीचा गैरफायदा घेऊन काही व्यावसायिक निकृष्ट दर्जाचा किंवा मानवी आरोग्यास घातक ठरणारा माल शहरामध्ये विक्रीसाठी आणत असतात. अशाच प्रकारच्या गुप्त माहितीच्या आधारे प्रशासनाने ही कारवाई यशस्वीरीत्या पार पाडली आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, पुणे शहरातील मध्यवर्ती भाग मानल्या जाणाऱ्या बुधवार पेठ आणि शुक्रवार पेठ परिसरात ही कारवाई करण्यात आली. मध्यरात्रीनंतर किंवा अगदी पहाटेच्या सुमारास हा माल शहरात दाखल होत असल्याचा अंदाज होता. त्यानुसार शुक्रवारी सकाळी साधारण सहा वाजण्याच्या सुमारास प्रशासनाच्या पथकाने या भागात सापळा रचून कारवाई केली. या कारवाईत पनीर आणि खव्याने भरलेले ट्रक तसेच इतर वाहने ताब्यात घेण्यात आली आहेत. अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या मार्गदर्शनाखाली सध्या राज्यभरात अन्न भेसळीविरुद्ध कठोर पावले उचलली जात आहेत. त्यांच्या नेतृत्वाखाली राबवण्यात येत असलेल्या मोहिमेचाच हा एक भाग मानला जात आहे. या कारवाईमध्ये सहायक आयुक्त निलेश मसारे आणि सहआयुक्त दिगंबर भोगावाडे यांच्यासह प्रशासनाचे इतर अधिकारी व कर्मचारी सक्रियपणे सहभागी झाले होते. जप्त करण्यात आलेल्या साठ्यामध्ये प्रामुख्याने पनीर आणि खवा यांचा समावेश असून, हा सर्व माल कर्नाटक राज्यातून पुण्यामध्ये आणण्यात येत असल्याचा दाट संशय व्यक्त केला जात आहे. प्राथमिक अंदाजानुसार, या कारवाईत जप्त करण्यात आलेल्या पनीरचे वजन अंदाजे बारा हजार पाचशे किलो इतके आहे. या पनीरच्या साठ्याची बाजारपेठेतील अंदाजे किंमत सुमारे सत्तावीस लाख त्र्याऐंशी हजार रुपयांच्या घरात आहे. याशिवाय सुमारे चार हजार सहाशे किलो इतका खवा किंवा मावा देखील जप्त करण्यात आला असून, या खव्याची किंमत अकरा लाख साठ हजार रुपयांच्या आसपास वर्तवली जात आहे. अशा प्रकारे जप्त करण्यात आलेल्या एकूण दुग्धजन्य पदार्थांची एकत्रित बाजारातील किंमत सुमारे एकोणचाळीस लाख ते चाळीस लाख रुपयांच्या दरम्यान असल्याचे समोर आले आहे. तथापि, विविध प्राथमिक अहवालांमध्ये आणि स्त्रोतांमध्ये या आकडेवारीमध्ये किंचित तफावत असल्याचे देखील दिसून येते. सणासुदीच्या काळात दुधाचे दर आणि उपलब्धता यांचा ताळमेळ बसवण्यासाठी अनेकदा कृत्रिम खवा किंवा कमी दर्जाचे पनीर मोठ्या प्रमाणावर बाहेरून मागवले जाते. या प्रकारामुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. हे ओळखूनच अन्न सुरक्षा आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी संपूर्ण महाराष्ट्रात अन्न भेसळीविरोधात झिरो टॉलरन्स ही भूमिका स्पष्ट केली आहे. सेफ फूड, सेफ ड्रग आणि सेफ महाराष्ट्र या संकल्पने अंतर्गत ही मोहीम आता अधिक तीव्र करण्यात आली आहे. या मोहिमेमुळे भेसळ करणाऱ्यांचे धाबे दणाणले आहेत. दरम्यान, या कारवाईत जप्त करण्यात आलेला पनीर आणि खव्याचा साठा तातडीने ताब्यात घेऊन त्याचे नमुने गोळा करण्यात आले आहेत. हे नमुने तपासणीसाठी शासकीय प्रयोगशाळेत पाठवण्यात आले आहेत. प्रयोगशाळेचा अहवाल हा या संपूर्ण प्रकरणातील सर्वात महत्त्वाचा टप्पा असणार आहे. अहवाल आल्यानंतरच या अन्नामध्ये नेमकी कोणती रसायने किंवा घातक घटक आहेत हे स्पष्ट होईल. अहवालाचे निष्कर्ष हाती आल्यानंतर संबंधित पुरवठादार, वाहतूकदार आणि विक्रेते यांच्यावर अन्न सुरक्षा आणि मानके कायद्यानुसार कडक कायदेशीर कारवाई केली जाईल, असे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे. प्राथमिक पातळीवर ही केवळ संशयास्पद साठा जप्त करण्याची कारवाई असून, प्रयोगशाळेच्या अहवालानंतरच यावर अंतिम शिक्कामोर्तब होईल. या संपूर्ण प्रकरणामुळे पुणे शहरातील खाद्यपदार्थ विक्रेते आणि दुग्धजन्य पदार्थ पुरवठा करणाऱ्या व्यावसायिकांमध्ये खळबळ उडाली आहे. गणेशोत्सवासारख्या मोठ्या सणाच्या तोंडावरच ही कारवाई झाल्यामुळे नागरिकांमधून प्रशासनाच्या या भूमिकेचे स्वागत होत आहे. बाजारात मिळणाऱ्या पदार्थांची गुणवत्ता तपासावी आणि नागरिकांच्या आरोग्याशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही, असा संदेश या निमित्ताने देण्यात आला आहे. आगामी काळातही अशा प्रकारच्या कारवाया सुरूच राहणार असल्याचे संकेत प्रशासनाकडून मिळत असून, नागरिकांनी देखील खाद्यपदार्थ खरेदी करताना सतर्क राहावे आणि कोणत्याही शंकेच्या बाबतीत तात्काळ प्रशासनाला कळवावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.