यूपीमध्ये सपा आणि काँग्रेसमध्ये जुबानी जंग; युती धोक्यात?

स्थान: युपी

उत्तर प्रदेशमध्ये आगामी विधानसभा निवडणुकीची रणधुमाळी हळूहळू सुरू होत असतानाच, राजकीय वर्तुळातून एक मोठी आणि महत्त्वाची बातमी समोर येत आहे. विरोधी पक्षांच्या ‘इंडिया’ आघाडीमधील दोन प्रमुख घटक पक्ष असलेल्या समाजवादी पार्टी आणि काँग्रेस यांच्यातील अंतर्गत कलह आणि जुबानी जंग आता लपून राहिलेली नाही. दोन्ही पक्षांच्या नेत्यांमधील शाब्दिक युद्ध दिवसेंदिवस तीव्र होत चालले असून, याचा आगामी निवडणुकांवर काय परिणाम होईल, याबाबत राजकीय विश्लेषकांमध्ये मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे. विशेषतः उत्तर प्रदेशमध्ये २०२७ मध्ये होणाऱ्या विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर जागावाटपाचा मुद्दा आणि पक्षाचे वर्चस्व यावरून दोन्ही बाजूंनी विधाने केली जात आहेत. या संपूर्ण प्रकरणाची सुरुवात विविध नेत्यांच्या वक्तव्यांमुळे झाली असून, आता प्रदेश स्तरावरील बडे नेतेही या वादात उडी घेत असल्याचे दिसत आहे. सपा प्रमुख अखिलेश यादव यांनी अलीकडेच रायबरेलीचा दौरा केला आणि येथूनच आपल्या पक्षाच्या आगामी राजकीय कार्यक्रमांची रूपरेषा आखण्यास सुरुवात केली. हा दौरा काँग्रेसच्या गोटात चर्चेचा विषय ठरला कारण रायबरेली हा राहुल गांधी यांचा लोकसभा मतदारसंघ आहे. या दौऱ्याला राजकीय वर्तुळात समाजवादी पार्टीतर्फे काँग्रेसवर आपले वर्चस्व प्रस्थापित करण्याचा एक सुनियोजित प्रयत्न म्हणून पाहिले जात आहे. या संपूर्ण वादाची पार्श्वभूमी पाहता, काही दिवसांपूर्वी काँग्रेस पक्षाचे खासदार इमरान मसूद यांनी युती आणि सीट-शेयरिंगच्या मुद्द्यावर उघडपणे आपली मते मांडली होती. त्यांनी उत्तर प्रदेशमधील जागावाटपाबाबत लवकरात लवकर स्पष्टता आणण्याची मागणी केली होती आणि पक्षाला सन्मानजनक जागा मिळायला हव्यात, असा सूर लावला होता. त्यांच्या या वक्तव्यानंतर समाजवादी पार्टीच्या गोटातून संतप्त प्रतिक्रिया उमटली. कैराना लोकसभा मतदारसंघातील सपा खासदार इकरा हसन यांनी इमरान मसूद यांच्या वक्तव्यावर तीव्र शब्दांत पलटवार केला. त्यांनी स्पष्ट केले की, समाजवादी पार्टी आणि काँग्रेस यांच्यात युती झाली तर ठीक आहे, पण जर युती झाली नाही तर त्याचे सर्वाधिक नुकसान काँग्रेस पक्षाचेच होईल. उत्तर प्रदेशच्या राजकारणात भाजपसारख्या बलाढ्य पक्षाचा मुकाबला केवळ अखिलेश यादवच करू शकतात आणि काँग्रेस पक्ष आपल्या स्वबळावर राज्यात मोठा प्रभाव पाडण्यास सक्षम नाही, असा दावाही त्यांनी केला होता. या दोन्ही नेत्यांमधील वादानंतर हा वाद थांबेल असे वाटत असतानाच, उत्तर प्रदेश काँग्रेसचे प्रदेश अध्यक्ष अजय राय यांनी यात उडी घेत थेट अखिलेश यादव यांच्यावर निशाणा साधला. अखिलेश यादव यांच्या रायबरेली दौऱ्यावर प्रतिक्रिया देताना अजय राय यांनी उघडपणे सावध इशारा दिला. त्यांनी म्हटले की, लोकशाहीत कुणीही कुठेही जाऊ शकते आणि कोणालाही दौरा करण्याचा अधिकार आहे. मात्र, जर अखिलेश यादव रायबरेलीत येऊन शक्तीप्रदर्शन करत असतील, तर येत्या काळात काँग्रेस पक्ष देखील गप्प बसणार नाही. काँग्रेसचे नेते लवकरच समाजवादी पार्टीचे पारंपरिक गड मानले जाणारे इटावा, कन्नौज आणि मैनपुरी या जिल्ह्यांचा दौरा करतील, असा इशारा अजय राय यांनी दिला. या वक्तव्यामुळे दोन्ही पक्षांमधील राजकीय वातावरण अधिकच तापले आहे. सप्टेंबर २०२६ च्या शेवटच्या आठवड्यात घडलेल्या या घडामोडींनी राजकीय पटलावर खळबळ उडवून दिली आहे. विश्लेषकांच्या मते, उत्तर प्रदेशात ‘मोठा भाऊ’ कोण असणार आणि निवडणुकीत मुख्यमंत्री पदाचा किंवा नेतृत्वाचा चेहरा कोण असेल, यावरून हा संपूर्ण संघर्ष सुरू आहे. काँग्रेस पक्षाच्या नेत्यांचे म्हणणे आहे की, इंडिया आघाडीमध्ये प्रत्येक घटक पक्षाला आणि विशेषतः काँग्रेसला सन्मानजनक वाटा मिळायला हवा, जेणेकरून कार्यकर्त्यांचा उत्साह टिकून राहील. दुसरीकडे, समाजवादी पार्टीचा दावा आहे की उत्तर प्रदेशच्या पातळीवर सपा हाच सर्वात मोठा आणि प्रमुख विरोधी पक्ष आहे, त्यामुळे निवडणुकीत जागावाटपाचे सूत्र त्यांच्याच अटींनुसार किंवा त्यांच्या नेतृत्वाखाली ठरले पाहिजे. या सर्व प्रकारामुळे दोन्ही पक्षांच्या कार्यकर्त्यांमध्ये संभ्रमावस्था निर्माण झाली आहे. स्थानिक पातळीवर दोन्ही पक्षांचे नेते एकमेकांवर कुरघोडी करण्याची एकही संधी सोडत नाहीत. भाजपसारख्या सत्ताधारी पक्षाविरोधात एकत्र येऊन लढण्याचा दावा करणाऱ्या या दोन पक्षांमधील अंतर्गत वाद जर असाच सुरू राहिला, तर त्याचा थेट फायदा सत्ताधाऱ्यांना मिळू शकतो, अशी भीतीही काही जाणकार व्यक्त करत आहेत. आगामी काळात केंद्रीय नेतृत्वाकडून या वादात हस्तक्षेप केला जातो का आणि जागावाटपावर कोणता तोडगा काढला जातो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. सध्या तरी सपा आणि काँग्रेसमधील हा शीतयुद्ध आणि शाब्दिक वाद उत्तर प्रदेशच्या राजकारणात चर्चेचा विषय बनला असून, आगामी निवडणुकांच्या तोंडावर हा वाद युतीसाठी मोठा अडथळा ठरण्याची चिन्हे दिसत आहेत.