सतेज पाटलांचा गोकुळसाठी संघर्ष मोर्चा; कोल्हापुरात महायुतीविरोधात शेतकरी एकवटणार, दसरा चौकात मोठी गर्दी

स्थान: कोल्हापूर

कोल्हापूरच्या सहकार क्षेत्रातील महत्त्वाची संस्था असलेल्या गोकुळ दूध संघाच्या सत्तासंघर्षाने आता रस्त्यावरचे आंदोलन आणि न्यायालयीन लढाई असे दोन्ही स्वरूप धारण केले आहे. गोकुळच्या निवडणुकीत २५ पैकी १३ जागा जिंकून बहुमत मिळवलेल्या सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडीला राज्य सरकारच्या शासननियुक्त संचालकांच्या निर्णयाचा विरोध आहे. या निर्णयाविरोधात आज, सोमवारी ९ नोव्हेंबर रोजी कोल्हापुरातील ऐतिहासिक दसरा चौकातून जिल्हाधिकारी कार्यालयावर विराट संघर्ष मोर्चा काढण्यात येणार आहे. या आंदोलनात कोल्हापूरसह सांगली आणि सातारा जिल्ह्यांतील शेतकरीही सहभागी होण्याची शक्यता आहे.

गोकुळच्या सत्तासंघर्षाची ठिणगी

कोल्हापूर जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ अर्थात गोकुळच्या पंचवार्षिक निवडणुकीत सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील समविचारी आघाडीने २५ पैकी १३ जागा जिंकल्या, तर महायुतीच्या पॅनेलला १२ जागा मिळाल्या. या निकालामुळे समविचारी आघाडीला संचालक मंडळात एक जागेचे बहुमत मिळाले होते. मात्र, अध्यक्ष निवडीच्या सभेला महायुतीचे १२ संचालक अनुपस्थित राहिल्याने आवश्यक कोरम पूर्ण झाला नाही. त्यामुळे अध्यक्ष निवडीची प्रक्रिया रखडली. <Cite refs={["turn663584search5","turn663584search6"]}/>

त्यानंतर राज्य सरकारने सहकारी संस्थांच्या कायद्यात बदल करून मोठी उलाढाल असलेल्या संस्थांमध्ये पाच शासननियुक्त सदस्य नेमण्याची तरतूद केली. गोकुळमध्येही पाच सदस्य नियुक्त करण्याचा निर्णय झाला. यापैकी चार सदस्यांना अध्यक्ष निवडीत मतदानाचा अधिकार मिळणार असल्याने संचालक मंडळातील सत्तेचे समीकरण बदलण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. <Cite refs={["turn663584search1","turn663584search2"]}/>

सतेज पाटलांचा रस्त्यापासून न्यायालयापर्यंत लढा

सरकारच्या या निर्णयाला सतेज पाटील यांनी तीव्र विरोध दर्शवला आहे. निवडणुकीत दूध उत्पादक सभासदांनी दिलेला कौल डावलून शासननियुक्त संचालकांच्या माध्यमातून गोकुळच्या सत्तेचे गणित बदलण्याचा प्रयत्न होत असल्याचा त्यांचा आरोप आहे. या निर्णयाला न्यायालयात आव्हान देण्यासोबतच रस्त्यावर उतरून आंदोलन करण्याची घोषणाही त्यांनी केली.

समविचारी आघाडीने शासनाच्या निर्णयाविरोधात न्यायालयात याचिका दाखल केली आहे. त्यामुळे गोकुळचा सत्तासंघर्ष आता केवळ राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. सहकारी संस्थांच्या स्वायत्ततेचा आणि निवडून आलेल्या प्रतिनिधींच्या अधिकारांचा मुद्दाही या वादाच्या केंद्रस्थानी आला आहे. <Cite refs={["turn663584search7","turn663584search9"]}/>

दसरा चौकात मोर्चासाठी जय्यत तयारी

आजच्या संघर्ष मोर्चासाठी कोल्हापुरातील ऐतिहासिक दसरा चौकात मोठी तयारी करण्यात आली आहे. मोर्चाच्या पार्श्वभूमीवर परिसरात कडेकोट पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे. जिल्ह्यातील विविध भागांतून शेतकरी, दूध उत्पादक सभासद आणि राजकीय कार्यकर्ते या मोर्चात सहभागी होण्याची शक्यता आहे.

कोल्हापूरपुरता हा लढा मर्यादित न ठेवता सांगली आणि सातारा जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांनाही आंदोलनात सहभागी होण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. त्यामुळे या मोर्चाकडे पश्चिम महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे. मोर्चासाठी आणण्यात आलेले कोल्हापुरी पायताण आणि लक्षवेधी बॅनर यांचीही चर्चा सुरू आहे. आंदोलनाच्या माध्यमातून सरकारच्या निर्णयाविरोधात प्रतीकात्मक निषेध नोंदवण्याची तयारी करण्यात आली आहे.

गोकुळच्या भवितव्याचा प्रश्न ऐरणीवर

गोकुळ ही केवळ दूध संकलन आणि विक्री करणारी संस्था नसून कोल्हापूर जिल्ह्यातील हजारो दूध उत्पादक शेतकऱ्यांच्या आर्थिक व्यवहाराशी जोडलेली सहकारी व्यवस्था आहे. त्यामुळे या संस्थेचे नेतृत्व कोणाकडे राहणार, संचालक मंडळाचे अधिकार काय असणार आणि शासननियुक्त सदस्यांची भूमिका किती प्रभावी ठरणार, याला महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

दरम्यान, गोकुळच्या अध्यक्ष निवडीसाठी १० नोव्हेंबर रोजी नव्याने बैठक होणार असल्याने आजचा मोर्चा आणि न्यायालयातील घडामोडी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत. <Cite refs={["turn663584search0","turn663584search7"]}/>

एकीकडे सरकारचा निर्णय आणि दुसरीकडे समविचारी आघाडीचा विरोध यामुळे कोल्हापुरातील सहकार क्षेत्रातील वातावरण तापले आहे. आता सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली निघणाऱ्या संघर्ष मोर्चाला किती प्रतिसाद मिळतो आणि न्यायालयीन प्रक्रियेतून काय निष्पन्न होते, याकडे दूध उत्पादक शेतकरी आणि राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.